Joop

Het belang van toetsen wordt overgewaardeerd

  •    •  
15-04-2018
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
93 keer bekeken
  •  
34190946150_1bc3f8dd60_z

© cc-foto: Frans Peeters

Maar liefst twaalf procent van alle schoolgaande kinderen in het voortgezet onderwijs heeft last van belemmerende spanningen tijdens het maken van toetsen
Om een inzicht te krijgen in de hulpvraag en problematieken van een leerling, heb ik voorafgaand aan de faalangstreductietrainingen een gesprek met ze. Dit zijn erg waardevolle momenten, waarbij er tijd en ruimte wordt vrijgemaakt voor het hebben van een open en eerlijke dialoog. Tijdens zo’n gesprek is de belangrijkste vraag hoe het met de leerling gaat. Meestal komt dan al spoedig naar voren dat er sprake is van stress in bepaalde situaties.
Het hebben van faalangst is grofweg te verdelen in drie categorieën: motorische-, sociale- en cognitieve faalangst. Verreweg de meeste leerlingen hebben last van de cognitieve variant. En de cijfers liegen er niet om: maar liefst twaalf procent van alle schoolgaande kinderen in het voortgezet onderwijs heeft last van belemmerende spanningen tijdens het maken van toetsen. Dit aantal verdubbelt zelfs naar het eindexamen toe! De gevolgen hiervan zijn zeer divers. Zo zijn er leerlingen die zullen onderpresteren of bijvoorbeeld door een willekeurige onvoldoende in een neerwaartse spiraal terechtkomen waardoor ze acuut een dusdanige spanning opbouwen om vervolgens volledig te blokkeren bij het maken van vervolgtoetsen. Daarnaast komt vluchtgedrag voor, in de vorm van afwezigheid tijdens een toets. En sommige leerlingen melden zich af doordat ze letterlijk ziek zijn van de spanningen. Dit moet toch niet de bedoeling zijn van leren op een plaats waar elk kind zich veilig en gezien zou moeten voelen?
Wanneer we het hebben over een schoolsituatie, dan zijn velen al snel geneigd te zeggen dat het maken van toetsen ‘nu eenmaal erbij hoort’ en dat ze daar ‘hard van worden’. Immers, een schoolgaand kind zal later genoeg spannende situaties gaan meemaken, waarbij ook gepresteerd dient te worden onder een bepaalde druk. Gedeeltelijk ben ik het hiermee eens. Waar we echter niet aan mogen voorbijgaan is het feit dat we leerlingen, in hun meest kwetsbare en maakbare leeftijd, een stabiele basis dienen te geven voor hun verdere leven. Dit geldt uiteraard voor ouders en verzorgers in hun rol van opvoeder en voor de school in het geheel als sociale kennisoverdrager. Het verkrijgen van vertrouwen en het voldoende kunnen opdoen van succeservaringen is hierbij van cruciaal belang. Wanneer een disbalans zal optreden tussen deze aspecten, kan dit een belemmerende factor worden in onder andere het verloop van de opleiding, een vervolgstudie, het zoeken naar een baan en de verdere ontwikkeling.
Dat we in ons land doordraven met het toetsen van kinderen gaat dan ook geheel voorbij aan de essentie van inhoudelijk onderwijs, waarbij meer oog dient te mogen zijn voor het individu dan voor de toets. Toetsen maken hoort er helaas bij. De kinderen van nu weten niet beter: ze beginnen er in de allerlaagste groepen van het basisonderwijs immers al mee, op weg naar de grote eindtoets in groep acht. En op veel middelbare scholen is het nog steeds de gewoonste zaak van de wereld om vijf proefwerkweken te hanteren in een schooljaar. Omdat de Onderwijsinspectie resultaten verlangt, worden massaal cijfers vergaard om op deze manier te onderzoeken of de aangeleerde materie is blijven hangen en de leraar zijn cognitieve kennis op een juiste manier heeft weten over te brengen. We zijn dus eigenlijk continu op zoek naar bevestiging, die wordt omgezet in cijfers en resultaten die een opbrengst zijn van een weinigzeggende momentopname. Er wordt helaas niet stilgestaan bij het feit dat vele leerlingen hierbij niet verdienen wat ze eigenlijk waard zijn, doordat stress een belemmering bleek te zijn geweest of andere externe factoren een rol hebben gespeeld. En dan heb ik het nog niet over de vijf keer vijf dagen aan lessen die de leerlingen missen, op een totaal van tweehonderd lesdagen in een schooljaar.
Kortom, mensen zijn meer dan een prestatie uitgedrukt in een cijfer. Ik denk dat de tijd rijp is dat we leerlingen minder langs de meetlatten van de diverse vakken moeten leggen en meer oog dienen te krijgen voor wat een kind nu werkelijk nodig heeft aan bagage om een gelukkig, wijs en zelfstandig persoon te worden. Om dit als leraar en als mentor te kunnen onderzoeken en in te spelen op de behoeften van een kind, zijn contacten met de leerlingen, ouders en leraren onderling van groot belang. Hier is echter tijd voor nodig. Een oplossing zou kunnen zijn om deze tijd gedeeltelijk vrij te maken in de weken dat nu proefwerkweken staan ingeroosterd. Dit geeft meer rust en minder druk voor de leerlingen en de leraren, waarbij men tot doelgerichte inzichten kan komen. Want wanneer we het hele verhaal achter een eventueel onvoldoende cijfer pas echt weten, kan hier beter op worden ingespeeld en zal er meer ruimte zijn voor het komen tot mooie resultaten die niet in cijfers uitgedrukt kúnnen worden.

Meer over:

opinie, onderwijs
Delen:

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (15)

punt2
punt216 apr. 2018 - 12:33

En vroeger was dit allemaal niet zo ....... we moeten kinderen pamperen, en zoveel als mogelijk alle "stressfactoren"uitbannen. want stel je eens voor dat een kind stres zou kunnen hebben over wat dan ook , bescherm het kind tegen de boze buitenwereld.... En wanneer ze volwassen zijn kunnen ze werkelijk nergens meer tegen , durven niets en schrikken overal voor af. Doe een cocon om ze heen , laat ze geen vieze handen meer krijgen, maar vooral laat ze zich nergens zorgen over hoeven te maken.. en krijgt volwassene die geen beslissing meer durven nemen . laat ze het liefste met zijwieltjes fietsen, en daarna in een zelfrijdende auto en laat ze werk doen waarbij ze niet hoeven na te denken ... och en wee ,, we vergeten liefdesverdriet.. zouden deze kinderen wel met een tegenslag om kunnen gaan ???? Hoe kweek je watjes....

2 Reacties
Minoes&tuin
Minoes&tuin17 apr. 2018 - 6:16

Rob Roy Het heeft alles met leeftijd te maken en de ontwikkeling van de hersenen, maar dat is aan jou blijkbaar niet besteed, dat te kunnen onderscheiden.

punt2
punt217 apr. 2018 - 12:29

@Minoes &Tuin, mijn generatie heeft ook de Cito toets gedaan , en de vele tentamens en examens, ook tijdens de studie. Ook tijdens de vervolgopleidingen etc. Maar nu ineens zijn de geitenwollensokkers bang dat de kinderen stress krijgen .... dit terwijl je het jezelf juist een voorbereiding geeft op de rest van leven.. op je vervolgopleidingen en in je werk, waar je ook tegen deadlines en targets oploopt, presentaties, plannen, projecten en noem maar op.

vdbemt
vdbemt16 apr. 2018 - 12:31

Ik denk dat de tijd rijp is dat we leerlingen minder langs de meetlatten van de diverse vakken moeten leggen en meer oog dienen te krijgen voor wat een kind nu werkelijk nodig heeft aan bagage om een gelukkig, wijs en zelfstandig persoon te worden". Volledig mee eens. Het is echter het prestatiegerichte beleid van de afgelopen kabinetten dat dat steeds meer onmogelijk maakt. Scholen MOETEN presteren en hun resultaten MOETEN openbaar op internet beschikbaar zijn. Alsof het slagingspercentage iets zegt over de kwaliteit van het onderwijs. In een omgeving waar de ouders al een opleidingsachterstand hebben, of in een ander soort achterstandsbuurt, is het vele malen moeilijker leerlingen naar het gewenste niveau te begeleiden. Dan kun je met heel goed onderwijs wel eens mindere examenresultaten behalen dan scholen in een luxe, comfortabele omgeving waar het onderwijs misschien slechter is. En dan komt NU het kabinet met de maatregel dat goedpresterende scholen meer geld krijgen dan de minder presterende scholen. Terwijl deze laatste het waarschijnlijk harder nodighebben. Door die opgelegde prestatiegerichtheid komen scholen niet toe aan de opvoedkundige begeleiding. Zo is ook de bewering door het kabinet dat het geld van de afgelopen jaren niet naar de salarissen van de leerkrachten is gegaan, m.i. je reinste misleiding. Er is verdorie hard bezuinigd waardoor voor de onderwijs voorzieningen te weinig geld was. De kabinetten Rutte zijn beleidsmatig heel slecht bezig en leiden de schuld naar de onderbetaalde leraren en leraressen. Om ook nog eens op deze manier geen geld uit te geven aan salarisverhoging voor de leraren.

Hizuxi
Hizuxi16 apr. 2018 - 9:25

Tijd om examens en tentamens zoveel mogelijk uit te bannen. Het leer effect van tentamens is minimaal. Hands on learning is veel effectiever.

Archie Bunker
Archie Bunker15 apr. 2018 - 17:29

Het hele verhaal over stress wordt door ouders en school zelf aangewakkerd. Op gezette tijden moet je een bepaalde prestatie kunnen neerzetten. Dat is bij sport ook zo. Niks mis mee. Een jaar of 10-15 geleden mochten (moesten) mijn kinderen bij de toetsen op het basisonderwijs de meest gekke capriolen uithalen. Zakken snoep mee, pantoffels aan, tabletje innemen en ik weet niet wat voor gekkigheid nog meer, om er maar voor te zorgen dat ze zich "op hun gemak" voelden. Met al die onzin wordt juist het tegenovergestelde bewerkstelligt. Verder moet school vooral doen waarvoor ze in het leven geroepen zijn, namelijk onderwijs bieden. Niet alleen met ipad "spelen", maar ook feiten stampen. Hoe meer feiten je paraat hebt, hoe gemakkelijker het voor je hersenen is om nieuwe verbanden te leggen.

marcos1
marcos115 apr. 2018 - 13:16

Dit soort 'begripvolle' docenten is de reden dan het onderwijs in Nederland zo hard achteruit kachelt. Gewoon stampen, rijtjes leren en stress voor tentamens. Meeste mensen presteren beter als er druk op staat.. Docenten wellicht uitgezonderd maar ieder mens zal in zijn latere leven te maken hebben met stress: tijdens sollicitaties, binnenhalen van opdrachten, afronden van opdrachten... Je ligt altijd onder de loep, staat altijd onder druk en het is een grote toets. Kun je maar beter zo snel mogelijk mee beginnen.

simpson_jr
simpson_jr15 apr. 2018 - 11:34

Ik herken dit wel, op mijn verstand kon ik best aardig scoren, maar lage cijfers, door een toen nog onontdekte epilepsie, daar was ik ook wel goed in. Daar stress op mijn maag uit werkt liep ik soms weken te kotsen voor het proefwerk-week was.

Rdetje
Rdetje15 apr. 2018 - 11:11

Volgens u werkt het huidige systeem voor 88% uitstekend, waarom alles overhoop gooien voor die 12%?

1 Reactie
simpson_jr
simpson_jr15 apr. 2018 - 11:41

Op zich klinkt een 9- inderdaad best aardig, maar waarom niet voor een 10 gaan?

TELTLI
TELTLI15 apr. 2018 - 10:38

Dus sowieso 12,5% lestijd gaat verloren met toetsen. Overhoringen komen daar nog bovenop. Tegenwoordig is toetsen niet eens meer nodig bij goede inzet van ICT in het onderwijs. Bovendien is school geen kennisfabriek (21st century skills), maar kennis lijkt wel het enige dat getoetst wordt. En bij de manier van toetsen (multiple choice) kun je ook veel vragen stellen... Leerling centraal en niet persé de docent en zeker niet de leerstof. Maak nu eens echt werk van passend onderwijs en faciliteer dat zodat elke leerling zich met zijn eigen talenten op zijn niveau maximaal kan ontwikkelen!

Pompei
Pompei15 apr. 2018 - 9:49

Volgens mij wordt er in veel gevallen ook weinig met die cijfers gedaan. Zelf heb ik zes jaar lang consequent onvoldoendes voor Duits gehaald. En er heeft zich nooit iemand afgevraagd of ik wellicht hulp met Duits nodig had.

1 Reactie
punt2
punt216 apr. 2018 - 12:36

en je hebt ook zelf nooit deze gedachte gehad? of je ouders? lekker betrokken ..

BingoGrubb
BingoGrubb15 apr. 2018 - 9:38

ik ben het gewoon weg niet met u eens. die faal angst en spanning zijn gezond in mijn ogen. in hun volwassen leven zullen ze namelijk ook geconfronteerd worden met situatie's die stress zullen ver oorzaken. en dan zullen ze het helemaal alleen op moeten lossen. dus is het beter dat ze op jongere leeftijd hier mee om leren gaan. daar worden ze weerbaarder van. als je iemand altijd maar een hand boven het hoofd houd zal die persoon zelf niet snel leren om gaan met bepaalde situatie's. ik ben enorm bang dat we met uw goed bedoelde idee, een generatie van mensen zou de kweken die totaal niet zelf redzaam zouden worden. en veel last zou krijgen van depressie's omdat ze niet hebben leren om gaan met stress. maar daar in tegen ze geleerd is hoe ze stress moeten vermijden, dus als ze dan een keer stress hebben weten ze zich geen raad maar want ze hebben niet geleerd om er mee om te gaan. ik spreek uit ervaring mijn hele middelbare school periode was stress. niet allen vanwege school maar ook omdat ik uit huis gezet werd met mijn hele familie. ik heb 6 verschillende middel bare scholen gezien ik ben van die 4 jaar maar 2. jaar af en aan naar school geweest. ben begonnen op mavo ging naar vbo om daar uit eindelijk toch op mavo niveau mijn diploma te halen. maar als ik nu terug kijk naar die periode zie heb ik nergens in mijn leven zo veel hand vatten geleerd als in die periode. ik ben er weerbaarder van geworden. stress is geen punt meer voor mij. en heb geleerd dat je het uit eindelijk toch echt allemaal zelf moet doen en dat excuusjes bedenken geen goede basis is voor oplossingen

DeRedeMist
DeRedeMist15 apr. 2018 - 9:24

Hoe je het ook wendt of keert, we zullen een objectieve meetlat nodig hebben om de individuele capaciteiten van leerlingen te vergelijken en om vast te stellen over die voldoende zijn voor het beoogde vervolgtraject. Geef die meetlat de naam "toets" of verzin iets anders, spanning zal het opleveren. Een informele toetsing kan ook, maar die nodigt uit tot fraude en vriendjespolitiek. En dat zal leiden tot prsychiaters die teveel medicijnen voorschrijven omdat ze niet kunnen rekenen op basisschoolniveau. Ik kwam er ooit zoeen tegen...