Behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden (Tolstoj)

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 119

Gelukkig is er geen land waar iedereen oorlog als een gewapende strijd tussen landen, volkeren of groepen, toejuicht. Zelfs niet in landen als Noord-Korea en Rusland. Meestal worden de burgers van een land gedwongen om naar de pijpen van een dictator, tiran, autocraat of domweg een gek te dansen. Maar er zijn altijd en overal mensen die zich daartegen verzetten.

Neem Rusland. In mijn archief tref ik een kaartje aan waarop je Tolstoj, de auteur van het beroemde boek Oorlog en Vrede, op een steen ziet zitten om aan te geven hoe je door het bouwen van een brug verschillen en tegenstellingen kunt overbruggen. Draai je het kaartje om, dan stuit je op de volgende tekst:

Mensen denken vaak dat het leven verbetert door nieuwe dingen te ontwikkelen, maar dat is niet juist. Vooruitgang bestaat alleen in het steeds duidelijker beantwoorden van de drie levensvragen: 1) Waarom ben ik hier op aarde? 2) Wie ben ik? 3) Wat moet ik doen? Want als bij moderne wetenschappelijke en technische producten de morele ontwikkeling van de mens achterblijft, is dat de grootste bedreiging voor de mensheid en de aarde.

Doordat bij vrijwel alle overheden een moreel anker ontbreekt (‘Gij zult niet doden’ en de gulden regel ‘Behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden’) storten machthebbers zich in kostbare wapenwedlopen, oorlogen en corruptie, terwijl elk volk vrede en recht wil. De wereldgodsdiensten hebben gefaald om machthebbers te wijzen op hun plicht tot dienstbaarheid aan het volk. Ook hebben ze nagelaten te bouwen aan een universele broederschap en gezamenlijke zorg voor de aarde. Onderwijs in de wereld moet meer gericht zijn op de morele eisen van het leven, zoals liefde en gelijkwaardigheid voor alle mensen, i.p.v. op materialisme, nationalisme en egoïsme, dat wij-zij-denken veroorzaakt en de kiem legt voor wantrouwen, haat, oorlog en geweld.

Deze tekst is van een Rus. Die wil ik uit mijn oude hoofd gaan leren. Ik roep al mijn geachte opponenten, politici, dominees, docenten en ja, ook Vladimir Poetin, op om deze tekst nog een keer rustig te lezen.

Er zijn nog veel meer Russen die geen oorlog willen. Ik moet denken aan Aleksej Navalny, de bekendste tegenstander van Poetin, die na een lange, dappere strijd in februari 2024 is overleden. Ik moet denken aan Jabloko, de oudste liberale politieke partij van Rusland die in augustus van dit jaar door het Russische Hooggerechtshof is uitgesloten van de parlementaire verkiezingen. En aan een nieuwe generatie jongeren die ook geen oorlog meer wil.

Isaak Babel is een Russisch-Joodse schrijver die ook weinig ophad met oorlog. De NRC publiceerde een mooi portret van hem en zijn honderd jaar oude boek ‘De rode ruiterij’ (21/8/2026). De conclusie: Alle legers zijn hetzelfde, goede oorlogen bestaan niet.

Ik kom nog even terug op de drie levensvragen van Tolstoj. Hoe zou ik die beantwoorden?

Waarom ben ik hier op aarde? Geen idee. Ik ben in de oorlog verwekt en heb geen inspraak in mijn geboorte gehad.

Wie ben ik? Ik ben Nico. Een deel van een identieke tweeling. Ik ben enigszins autistisch, autodidactisch en generalistisch. Ik moet het doen met de bedrading van mijn hersenen die ik bij mijn geboorte heb meegekregen. De dunk die ik van mijzelf heb kan wel wat hoger. Dat schreef ik al eerder.

Wat moet ik doen? Ik moet er het beste van proberen te maken. Mij verzetten tegen de waanzin van oorlog is wel het minste wat ik moet doen.