Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Behandel banken als farmaceuten

  •  
22-08-2012
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Waarom reguleren we medicijnen wel en financiële producten niet?
We weten al een tijdje dat het nodig is zowel de processen als de producten in de farmaceutische industrie te reguleren. De roots van die regelgeving gaan in Amerika meer dan een eeuw terug. In 1962 werd bijvoorbeeld het Kefauver-Harris Drug Amendment aangenomen in antwoord op duizenden aangeboren afwijkingen door gebruik van het medicijn Thalidomide. Dat betekende dat farmaceutische bedrijven voor het eerst de effectiviteit en veiligheid van hun medicijnen moesten aantonen, voordat ze op de markt gebracht mochten worden (EU-richtlijn 65/65 deed ongeveer hetzelfde).
Sindsdien hebben we flinke obstakels –in de zin van tijd, geld en strenge bewijslast- opgeworpen tussen de bedrijven en de markt. Gemiddeld duurt het tussen de tien en vijftien jaar en kost het honderden miljoenen dollars voordat een medicijn vanuit het laboratorium in de apotheek terecht komt. En naarmate we beter zicht kregen op belangenverstrengeling en patronen in het voorschrijven, zijn we de activiteiten van farmaceutische bedrijven ook op een veel gedetailleerder niveau gaan reguleren, zoals aan wie en wanneer ze pennen of gratis lunches mogen verstrekken.
In schril contrast daarmee staat de financiële industrie. Hier hoeft niemand de veiligheid of effectiviteit aan te tonen van financiële producten als derivaten en hypothecair gedekte effecten. Dat is omdat we twee belangrijke aannames doen over producten die zijn gebaseerd op een rationele economische logica: ten eerste nemen we aan dat producten logisch in elkaar zitten en ten tweede dat de markt problemen en fouten in zulke nieuwe producten zal corrigeren.
Medicijnen zijn ook ontwikkeld op basis van logica –in dit geval chemisch en biologisch van aard- en een groep experts neemt op basis van die logica aan dat ze effectief zullen zijn. We zouden ook kunnen aannemen dat de markt slechte medicijnen eruit filtert, net zoals bij slecht presterende bedrijven en niet verkopende producten. Hoe zou de markt dat doen? Mensen die slechte medicijnen slikken zouden ziek worden of sterven. Andere mensen zouden daar achter komen en na een tijdje zou de vraag inzakken en de vraag naar goed werkende medicijnen overblijven. Het is dezelfde logica die wordt toegepast op financiële producten.
Een studie van Eric Posner en Glen Weyl van de University of Chicago heeft me aan het denken gezet. Het lijkt me dat de reden voor de bestaande discrepantie is dat de schade en de slachtoffers die worden gemaakt in het farmaceutische domein veel zichtbaarder zijn. Als er dingen misgaan in de gezondheidszorg, is het veel makkelijker die te kwantificeren en heldere oorzakelijke verbanden aan te tonen. Terwijl het op de financiële markten meestal zo is dat veel mensen iets verliezen, maar dat het zelden voorkomt dat mensen alles verliezen. Bovendien zijn er op de financiële markten nooit alleen maar verliezers, er zijn ook winnaars.
Bij de ‘verliezen’ in het farmaceutische domein is het overduidelijk dat de schade aan of de dood van de patiënt veel zwaarder weegt dan welke financiële winst een bedrijf er ook maar mee kan maken (en dan weer verliezen in een rechtszaak). Bovendien kan je hierbij vaak makkelijker oorzaak en gevolg aanduiden door een vergelijking te maken tussen mensen die het medicijn hebben gebruikt en mensen die het niet hebben gebruikt.
Gezien de overeenkomsten tussen de twee markten, en de verschillen in hoe we ermee omgaan, denk ik dat we een organisatie als de Food and Drug Administration nodig hebben die zich buigt over de gevolgen van financiële producten. Zonder een manier om de gevolgen in te schatten kunnen we de waarde van die producten niet meten en vergelijken.
Een voorbeeld van een financieel instrument dat zo’n organisatie zou kunnen testen is ‘high-frequency trading’. Bedrijven doen er alles aan om winst te maken door de snelste te zijn die aandelen koopt en verkoopt, soms door ze slechts een fractie van een seconde in bezit te hebben. Ze gaan zelfs zo ver dat dat ze gebouwen kopen die dichter bij de beurs staan om zo het handelen sneller te maken. De logica achter dit alles is dat bedrijven kunnen profiteren van zelfs de kleinste prijsschommelingen.
Het is in principe mogelijk dat ze daarmee bijdragen aan de efficiëntie van de markt, maar het is waarschijnlijker dat ze de volatiliteit vergroten en daarmee mensen wegjagen van de markt en een negatief effect hebben. Het is een understatement om te stellen dat deze strategie zich richt op de korte termijn, terwijl investeringen idealiter een langere termijn doel hebben. Maar los van eenieders geloof of ‘high-frequency trading’ deugt, zou het mooi zijn om zeker te weten of het de markt beter of slechter maakt, voordat we het toestaan.
Dit stuk is overgenomen van Wired magazine. Lees meer van Dan Ariely op zijn website , of ga op 28 augustus online met hem in discussie.

Meer over:

opinie, economie,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (7)

JoopSchouten
JoopSchouten22 aug. 2012 - 14:29

Behandel banken als woekeraars en renteparasieten.

Jansen & Jansen
Jansen & Jansen22 aug. 2012 - 14:29

Schrijvers toch; [De roots van die regelgeving gaan in Amerika meer dan een eeuw terug.] Na zo'n zin verwacht elke lezer een voorbeeld van voor 1912, niet uit 1962. Of is 1999 in Joop! terminologie een eeuw terug? Inhoudelijk; de financiele dienstverlening heeft regulering, net zo goed als de farmaceutische industrie. De regulering is er voor een deel van de producten, wederom net als in de farmaceutische industrie. Wat een winstverdriedubbelaar is voor de fincanciele dienstverlening is homeopathie voor de farmaceutische industrie.

JoopSchouten
JoopSchouten22 aug. 2012 - 14:29

Notulen laatste rentebesluit van de Fed: Veel van de centrale bankiers denken dat extra maatregelen 'waarschijnlijk toch noodzakelijk' zullen zijn in 'de toekomst', als er ‘geen informatie voor een aanzienlijke en duurzame verbetering van het economische groeitempo binnenkomt’. http://fd.nl/beleggen/133268-1208/federal-reserve-klaar-voor-actie Neoliberale maatregelen. Wedden om een kist tomaten?

BioMike
BioMike22 aug. 2012 - 14:29

Wat heb je aan extra regels, als er toch niet gecontroleerd wordt? Woekerpolissen hadden nooit op de markt moeten komen (de AFM had die dingen nooit moeten goedkeuren), toch kwamen ze er. In de VS gingen ze zelfs verder, regels werden geschrapt en het ging fout. Regulering is goed, maar je moet ook uitkijken dat er niet te ver doorgeschoten wordt. Ik denk ook dat educatie over financiën beter moet, veel mensen stappen in producten waar ze niet eens van weten wat ze doen (zolang ze maar geld krijgen). Hier kan zelfs al mee op de middelbare school begonnen worden, schulden bij scholieren als mooi voorbeeld.

rbakels
rbakels22 aug. 2012 - 14:29

Financiële "bijsluiters" bestaan al lang. De parallelen tussen de cententellers en de pillendraaiers gaan veel verder: beide buiten ze hun onmisbaarheid keihard uit, en ze hebben een voor politici *BIJNA* ongrijpbare lobby. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat sinds de farmaceuten twintig jaar geleden effectief lobby-den voor wereldwijde octrooibescherming ze zich concentreren op winstgevendheid en de ontwikkeling van medisch innovatieve geneesmiddelen domweg terugloopt.

[verwijderd]
[verwijderd]22 aug. 2012 - 14:29

Leuk idee, maar een medicijn kun je heel gericht testen door twee groepen patiënten of proefdieren te maken, en het wel te geven aan de ene groep en niet aan de andere. Voor financiële producten is dat echter onmogelijk, want je kunt bijv. niet twee effectenbeurzen (eentje met en eentje zonder high-frequency trading) naast elkaar neerzetten.

1 Reactie
adriek
adriek22 aug. 2012 - 14:29

Financiele produkten kun je heel goed testen. Er zijn relatief eenvoudig simulaties op te zetten van hun rendementen bij economische groei, teruggang enzovoorts. Een belegging waar 40% van de inleg afgeroomd wordt kan nooit op lange termijn een hoog rendement opleveren. Elke econoom weet dat een hefboomconstructie ook tegen je kan werken. Elke econoom weet dat oneindige groei niet bestaat. Om een of andere reden 'vergeet' elke nieuwe generatie weer dat 'correcties' onvermijdelijk zijn. Je kunt je namelijk wapenen tegen dit soort zaken door in goede tijden te 'sparen'. Lees de fabel van de krekel en de mier nog eens. De wereld is heus niet zo heel veel anders als 100 jaar geleden...