Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Basisinkomen wint aan populariteit

  •  
16-09-2019
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
9765991504_b3c95ec833_k

© Demonstratie in Berlijn voor het basisinkomen. cc-foto: stanjourdan

Het basisinkomen wint aan populariteit - niet alleen in het buitenland, maar ook in Nederland. Een overzicht van de laatste ontwikkelingen.
Er zijn nu evenveel uitgesproken voor- als tegenstanders voor een stelsel met een basisinkomen, blijkt  een onderzoek door I&O Research  in opdracht van de Vereniging van het Basisinkomen. Weliswaar is het aantal uitgesproken voorstanders voor een basisinkomen sinds 2016 niet noemenswaardig gestegen maar opvallend is de scherpe daling van het aantal uitgesproken tegenstanders.
Vooral kiezers linkse partijen voorstander Kiezers van de Partij voor de Dieren, SP en GroenLinks zijn in meer dan de helft van de gevallen voor het basisinkomen. D66 kiezers waren 3,5 jaar geleden half/half verdeeld en zijn nu per saldo voorstanders. Onder PvdA-kiezers is het aantal voorstanders iets minder dan de helft.
Kiezers van VVD, SGP en Forum voor Democratie zijn voor meer dan de helft tegen een vorm van basisinkomen. Ook PVV- en CDA-kiezers zijn per saldo eerder negatief dan positief. Maar laten we eerlijk zijn: de vraagstelling “bent u voor of tegen een basisinkomen” is vaag. Er zijn zeer uiteenlopende ideeën over een basisinkomen, en hoe dat te implementeren.
Het basisinkomen als negatieve inkomstenbelasting Ik pleitte zelf eerder voor een stelsel waarin een negatieve inkomstenbelasting vervangend moet zijn voor een “plat klassiek” basisinkomen. Rutger Bregman kwam een jaar later tot dezelfde conclusie. Wat wordt voorgesteld is in feite een vrije-inloopbijstand , waarbij iedereen die onder een bepaald niveau aan inkomsten zit, deze inkomsten tot dat niveau door de belastingdienst aangevuld ziet. Zonder vragen.
Het idee van een negatieve inkomstenbelasting werd in de jaren zestig vooral bekend  door Milton Friedman. In het model van Friedman zijn er naast de negatieve inkomstenbelasting als vangnet geen of niet veel aanvullende uitkeringen en verzekeringen. Een behoorlijk rechts model dus in vergelijking met ons huidige stelsel.
Het is echter heel goed denkbaar dat in onze samenleving aanvullende uitkeringen en enkele toeslagen overeind blijven staan om recht te doen aan bijzondere behoeften van mensen. Denk aan een verzekering voor zorg- en ziektekosten, een aanvullende inkomensverzekering, en eventueel een inkomensafhankelijke tegemoetkoming in woonlasten. Ook kan nog steeds rekening gehouden worden met de samenstelling van het huishouden. Het voordeel van deze benadering is dat het vrij makkelijk in te voeren is vanuit de huidige situatie, waardoor een hybride systeem ontstaat van een negatieve inkomenstaks plus extra tegemoetkomingen.
Een dergelijk hybride stelsel moet logisch beredeneerd, ten opzichte van het huidige sociale stelsel, budgetneutraal uit te voeren zijn. Er hoeft niet veel geld bij, en wat er bij moet, komt grotendeels vrij met bezuinigingen op de uitvoering. Deze verandering zou ook voor de meeste huishoudens budgetneutraal uit kunnen pakken. Voordeel is het afschaffen van veel bureaucratie en de armoedeval.
Basisinkomen 2.0 In april van dit jaar publiceerde het Nibud in opdracht van de Vereniging voor het Basisinkomen een doorrekening van twee varianten van een nieuw model: het basisinkomen 2.0 waarin een deel van het basisinkomen wordt verstrekt per huishouden en een ander deel  per persoon.
De dekking van het voorstel wordt gevonden in een aantal maatregelen, waaronder het (schijnbaar pijnloos) afschaffen van de hypotheekrenteaftrek, en een verhoging van de hoogste belastingschijf. Er vindt een herverdeling plaats, maar per saldo gaan bijna alle huishoudens tot twee keer modaal er volgens het Nibud lichtelijk tot fors op vooruit: dat is in praktijk ongeveer 95% van alle huishoudens.
Verschil met het “klassieke” basisinkomen is dat in dit stelsel aanvullende uitkeringen blijven bestaan, naast een aanvulling voor WAO/Wia/WW, blijft ook de huursubsidie. Bovendien wordt rekening gehouden met de samenstelling van het huishouden. Veel voordelen van het basisinkomen, zoals verdwijnen van de armoedeval en een sterke vermindering van de bureaucratie blijven behouden.
Wat linksom kan, kan echter ook rechtsom. Donderdag 13 september publiceerde nota bene Elsevier een artikel waarin gepleit wordt voor een bijna-vlaktaks (twee belastingschijven van 50 en 60 procent), met een hoge initiële drempel (het basisinkomen) en een negatieve inkomstenbelasting als vervanging voor alle uitkeringen onder het bestaansminimum. Uitgangspunt van deze belastingstelselhervorming is het afdoen van zoveel mogelijk inkomensafhankelijke regelingen, teneinde de mobiliteit en zelfredzaamheid van mensen te vergroten. Het systeem moet een einde maken aan de armoedeval, omdat werken altijd maximaal moet lonen.
In dit model staat het afschaffen van regelingen centraal: net als bij het basisinkomen 2.0 vervalt hier de hypotheekrenteaftrek. Daarnaast vervalt de huurtoeslag. Bovenminimale uitkeringen (WW, WAO, etc) blijven behouden voor het deel van het inkomen dat boven het basisinkomen ligt.
Hier is geen sprake van een herverdeling ten gunste van de lagere inkomens, zoals bij het basisinkomen 2.0 wel het geval is. De verandering is vooral gunstig voor mensen met een middeninkomen, terwijl lage en hoge inkomens er niet noemenswaardig op voor- of achteruit gaan. Wel wordt een eind gemaakt aan de vernederende en knechtende bureaucratie waar uitkeringsgerechtigden nu aan worden onderworpen. De totale lastendruk op inkomstenbelastingen stijgt met 2 procent.
Sterk groeiende sympathie op rechts Opvallend aan het onlangs gepubliceerde onderzoek is dat de weerstand bij vooral de kiezers van VVD en CDA scherp is afgenomen. Bij VVD-kiezers is het percentage tegenstanders gedaald van 73 naar 58%. Bij het CDA is er een daling van 61%  naar 41% tegenstanders. Maar liefst 34% van de CDA kiezers is voor invoering van het basisinkomen.
Vooral de grote steun voor een basisinkomen onder kiezers van de SP (56% voor tegen 20% tegen) is opvallend, omdat deze partij tot voor kort vooral oppositie heeft gevoerd tegen het hele idee. Hierbij werd het meest “rechtse” model voor een basisinkomen voor het gemak als het enige echte model genomen: dus zonder extra toeslagen en met vlaktaks.
Maar zo bont maakt zelfs Elsevier het niet. Wellicht doet de SP er beter aan positie te kiezen als het gaat om welke varianten van een basisinkomen volgens haar wél bespreekbaar zouden kunnen zijn, voordat ze het initiatief in deze discussie definitief verloren is.

Meer over:

basisinkomen, opinie,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (109)

Mevr2
Mevr219 sep. 2019 - 13:04

Dank je voor je reactie terug !! inderdaad zoals u zegt en ik ook duidelijk aangeef dan nog is er de pech dat mensen chronisch zieken die niet in staat zijn om te werken,,en er misschien niet op achteruit gaan!! Maar de kloof word dan veel groter als mensen die werken er ook nog een inkomen bij krijgen dan krijg je echt rijk en arm . En dat u aangaf dat als mensen zo,n karrig bestaan hebben ze uiteindelijk wel erbij gaan werken!! Niet voor iedereen weggelegd dus ,,en fijn om te beamen dat het inderdaad een karrig bestaan is!! Onze doelgroep word nooit aan gedacht en de armoede zal dan alleen maar duidelijker worden.

Mevr2
Mevr217 sep. 2019 - 10:52

Dan heb ik ff een opmerking betreft de opmerking van u>> ( vraag is echter hoe lang ze dat volhouden. Leven op het bestaansminimum is een karig bestaan. Op een gegeven moment willen mensen toch eens op vakantie, uit eten, mooie kleren of naar de bioscoop. Op dat moment ontstaat de behoefte om toch wat bij te gaan verdienen) <<<< ik ben chronisch patiënt en ik ben niet in staat om te werken!!!!! Dan blijft de armoede bestaan en de kloof alleen maar groter!!

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 12:15

Het idee van al deze modellen is dat iemand die niet kan werken er in ieder geval niet op achteruit gaat. Inderdaad, dat is geen ruim bestaan, maar zoals boven beschreven is het mogelijk (en wat mij betreft wenselijk) om naast het basisinkomen in ieder geval een ruimhartige verzekering in te stellen voor ziekte- en zorgkosten. Die zullen dus niet uit het basisinkomen betaald hoeven te worden. Dan nog is er de pech dat mensen die echt niet kunnen werken, ook geen paar uur per week, hun welvaart niet kunnen ophogen. Maar als er toch nog iets mogelijk blijkt, dan is het in ieder geval veel en veel makkelijker om het te doen, en met veel minder risico.

Jan Lubbelinkhof
Jan Lubbelinkhof17 sep. 2019 - 9:39

en BI klinkt fantastisch maar heeft toch wel heel wat negatieve kanten. O.a. misbruik wordt wel heel gemakkelijk. Zelfs al zou je de negatieve IB als basis nemen (wat mij het meest werkbare stelsel lijkt). Een voorbeeld. Ik ben handelaar. Als ik dit jaar wat harder werk kan ik volgend jaar rustig aan doen. Heb ik wel vaker gedaan en dat ik dan een periode weinig tot niets verdien heb ik dan ingecalculeerd. Dat is de vrijheid waarom ik doe wat ik doe. Als ik dat in dit stelsel zou doen wordt ik voor mijn moedwillige rust beloond door het BI, dat wil zeggen dat de man die elke ochtend om 6.30 op de bus stapt om naar de fabriek te gaan krom ligt voor mijn weelde. Mijn situatie kun je uiteraard niet 1 op 1 op die van een ander leggen maar vergelijkingen zijn wel te treffen. Ik ben voor vangnet voor hen die niet kunnen maar dit is eerder een hangmat voor hen die niet willen.

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 12:18

Dat is op zich een goed voorbeeld, maar in principe zou dat nu in het huidige stelsel natuurlijk ook kunnen, zij het administratief minder makkelijk. Ik ben er wel voor om het basisinkomen per jaar af te rekenen - uiteindelijk een vrij lange periode dus. Wanneer het per maand wordt gedaan, dan wordt uw bezwaar veel te reëel. Wellicht zou het verhaal van vermogen meer meegenomen moeten worden in het verhaal om het echt eerlijk te maken, of inkomen in aangrenzende jaren. Ik heb daar echter nog geen concrete ideeën bij. Ook aan iedere maatwerkmaatregel in die richting, zullen nadelen kleven.

Break on through
Break on through17 sep. 2019 - 5:02

Het gaat steeds beter. Links en rechts zijn er steeds meer van overtuigd dat er een onvoorwaardelijk basisinkomen moet komen. De denigrerende en onmenselijke trekjes van uitkeringen zullen weggenomen worden. Figuren die dwangarbeid in de wet willen opnemen worden steeds minder talrijk...

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 12:28

Ik denk inderdaad ook dat het debat de goede kant op gaat. Ik raakte zelf geïnteresseerd in het basisinkomen in 2002. Toen was er nog helemaal niemand die het idee serieus nam. Met dat idee opende ik ook nog mijn dossier voor Sargasso. Dat was in 2013. Dat is nu in een paar jaar wel helemaal anders geworden. https://sargasso.nl/politiek-kwartier-een-onvoorwaardelijk-basisinkomen/

bakkwast
bakkwast17 sep. 2019 - 4:08

Zoals hieronder beschreven 1500 euro pp. dat is in dit huis dus 7500 euro vaste lasten 1700 dus 5800 over gedeelde door 5 is 1160 zakgeld per maand. ik ga dus niet meer in de kou en hitte de steiger op. hoe laat gaan we hier mee beginnen?

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 12:31

Voordat u zich rijk rekent: het sociaal minimum gaat over een bruto inkomen, geen netto inkomen. Ik kan verder uw som niet helemaal nerekenen maar in de modellen die hierboven besproken worden wordt allemaal rekening gehouden met de samenstelling van het huishouden. Ik vrees dat het dus in praktijk ook voor u een scherpe daling in inkomsten zal betekenen als u besluit niet te werken.

Imperialist
Imperialist16 sep. 2019 - 23:34

Ik zeg: morgen invoeren dat basisinkomen, dan ga ik lekker twee dagen minder werken en in mijn hangmat creatief doen. Als dan ook nog iemand anders de studie van mijn zoon betaalt en de ziektekostenverzekering wordt gratis, zit ik gebeiteld!

4 Reacties
Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 12:32

Ook hier denk ik dat u zich onterecht rijk rekent. Wanneer u minder gaat werken, gaat u in alle boven besproken modellen er scherp in inkomsten op achteruit. Natuurlijk kunt u hiervoor kiezen.

Mr Ed
Mr Ed17 sep. 2019 - 15:57

"Ook hier denk ik dat u zich onterecht rijk rekent. Wanneer u minder gaat werken, gaat u in alle boven besproken modellen er scherp in inkomsten op achteruit. Natuurlijk kunt u hiervoor kiezen." Wat hebben we dan aan dat basisinkomen? Dan is het gewoon een manier om sommige uitkeringen te verhogen en voorwaarden op die uitkeringen te schrappen. Dat is ook een keuze natuurlijk, maar daar zal geen meerderheid voor te vinden zijn.

Kees Alders2
Kees Alders218 sep. 2019 - 12:39

Belangrijkste is dat het veel meer zekerheid geeft dan het huidige vangnet. Verder is het bestrijden van bureaucratie (en de bijbehorende kosten daarvan) en het bevorderen van admnistratief gemak een belangrijk doel. Het systeem wordt veel flexibel, en transparant. Een ander belangrijk voordeel is dat door het wegvallen van harde drempels het effect dat meer werken niet altijd meer loont teniet wordt gedaan. Een en ander geeft goede grond aan te nemen dat het meer activerend werkt voor uitkeringsgerechtigden dan het huidige systeem. Experimenten in de praktijk met vormen van een basisinkomen bevestigen dat enigszins. Gebleken is dat mensen niet per se meer of minder gingen werken, maar wel meer gingen studeren, kozen voor zorgtaken, en dat het daarbij voor de economie erg gunstige effecten had. Daar profiteren de individuen én het collectief van. Een meer ideologisch motief is dat mensen hiermee minder afhankelijk gemaakt worden van partner en werkgevers (immers, een deel van de zekerheid die ze via deze partijen krijgen wordt door de overheid overgenomen). Ik denk dat dit allemaal erg goede redenen zijn er goed naar te kijken.

Mr Ed
Mr Ed18 sep. 2019 - 18:02

"Ik denk dat dit allemaal erg goede redenen zijn er goed naar te kijken." Wellicht, maar een stelsel waarin iedereen erop vooruit gaat behalve werkenden krijgt weinig handen op elkaar denk ik. Het model wat het meest in de publiciteit is geweest (o.a. Bregman) werd anders verkocht, daar zou iedereen minder hoeven te werken en meer tijd hebben voor opleiding, sociaal leven en zorgtaken. Dat leek me al te mooi om waar te zijn.

MountEverest
MountEverest16 sep. 2019 - 22:11

Als je het echt simpel wilt houden, moet je iedereen gelijk behandelen zoals dat ook met de KB en AOW gebeurt en alle toeslagen afschaffen. Je loopt dan wel het risico dat als veel mensen part-time gaan werken, daardoor de belastingopbrengsten zullen tegenvallen en het systeem toch niet te financieren is. Je kunt ook een beperkt systeem invoeren: tot 18 jaar: KB 19-23 jaar: Stufi 50-64 jaar: BI vanaf 65 jaar: AOW Iedereen van 24 en 49, die gezond is, wordt geacht te werken.

4 Reacties
Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 12:35

Dat lijkt me een rare manier van leeftijdsdiscriminatie waar ik vanaf zou willen. Eigenlijk is wat u voorstelt het huidige stelsel, met alle genoemde nadelen waar het basisinkomen een antwoord op wil geven, maar dan met andere leeftijdsgrenzen. In de boven besproken modellen verdwijnen de zorgtoeslag en de toeslagen voor kinderen inderdaad. De woontoeslag blijft in twee van de besproken modellen overeind staan. Ik vrees dat zolang we in een woningmarkt zitten die volledig vastgelopen is, en waarin woonlasten niet meer in verhouding staan tot woongenot, het onredelijk is hier ook zonder meer een streep door te zetten. In dat geval zijn namelijk mensen met de pech niet in een goedkope huurwoning te zitten of een afbetaald huis te hebben geërfd de Sjaak.

MountEverest
MountEverest17 sep. 2019 - 15:22

@Kees, Je kunt het basisloon niet in een keer invoeren, maar wel in stappen van 5 jaar dus: 65-60-55-50 etc. Dus mijn voorstel is een goed begin.

Mr Ed
Mr Ed17 sep. 2019 - 19:17

Dat is gewoon een vroegpensioen. Heel vroeg. Iets zegt me dat u zelf oven de 50 bent.

Kees Alders2
Kees Alders218 sep. 2019 - 12:50

Het kan mijns inziens ook in andere stappen, namelijk door de uitkeringen tot op bijstandsniveau te vervangen door een NIB (model 1 hierboven). Ik wil dat binnenkort een keer uitwerken. Die uitwerking zal dan op Sargasso komen te staan, en wellicht ook op Joop.

Folkert2
Folkert216 sep. 2019 - 21:50

Je hebt nu in Nederland wel 10tallen toeslagen en uitkeringen. Daar wordt een flink ambtenarenapperaat mee belast. Zoals de heer Alders al stelt zou een verandering tot bezuinigen kunnen leiden aan de uitvoerderskant. Tot daar ben ik het met hem eens. Echter, vervolgens moeten er toch weer aparte toeslagen blijven en wellicht moet er toch nog wel wat maatwerk worden geleverd. Waardoor ambtenaren zullen stellen dat ze niet onmisbaar zijn dus die bezuinigingen aan de uitvoerderskant zie ik nog niet 1,2,3 voor mij. Stel dat het wel gaat gebeuren en 60% van de ambtenaren overbodig raakt. Wat moeten deze mensen dan volgens de heer Alders dan gaan doen? Ik ben niet pertinent tegen hoor, maar wil gewoon even wat punten aanstippen.

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 12:37

Het kan allemaal een stuk minder, maar afschaffen zal niet kunnen. Inderdaad denk ik dat het werkgelegenheid zal kosten aan de uitvoeringskant, maar dan slechts op langere termijn. Bij een systeemwisseling zal er nog niet meteen werk weggestreept kunnen worden van verandering kost inspanning.

Paddy3
Paddy316 sep. 2019 - 20:46

“Basisinkomen wint aan populariteit” VS “Weliswaar is het aantal uitgesproken voorstanders voor een basisinkomen sinds 2016 niet noemenswaardig gestegen”

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 12:38

Dat klinkt tegenstrijdig ja, maar het aantal twijfelaars is een belangrijke groep. Daarbij zitten ook mensen die niet tegen zijn, maar eerst de voorwaarden willen afwachten. Ik vind dat zelf een erg verstandige houding.

JanKlaasen
JanKlaasen16 sep. 2019 - 17:47

Het idee van een universeel basisinkomen is toch wel redelijk snel weggemoffeld.

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 19:32

Hoe bedoelt u dat? Waar vindt u dat er concessies worden gedaan die u onredelijk of onwenselijk vind en waarom? Of bedoelt u iets anders te zeggen hiermee? Ik ben benieuwd.

[verwijderd]
[verwijderd]16 sep. 2019 - 17:15

--- Dit bericht is verwijderd —

5 Reacties
Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 19:35

Zoals u begrijpt geloof ik niet in een systeem waarin alles ondervangen wordt. Ik vind uw voorwaarde eerlijk gezegd maar weinig realistisch. Het is ook een rare aanname: u eist of een Walhalla waar geen enkele misstand, onvolkomenheid etc aan is, en zolang dat niet is gevonden wordt iedere politieke discussie over verbetering en verslechtering vastgelegd? Wat betekent dat wij de facto vast blijven houden aan het huidige systeem en er nooit iets aan mogen veranderen? Maar ... dat was toch ook al niet perfect? Of zou u willen volhouden van wel?

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:15

In zwart-witland is alles natuurlijk makkelijk. Omdat ik toegeef dat geen enkel systeem perfect is, ook de alternatieve systemen die ik bespreek niet, meent u ze terzijde te kunnen schuiven. Dat is natuurlijk niet reëel. Ik denk in beter en slechter. Ik denk dat vooral juist voor de onderkant van de samenleving een systeem met een basisinkomen of negatieve inkomstenbelasting veel beter is dan het huidige systeem. Mensen in een uitkeringssituatie herwinnen daarmee hun vrijheid en eigenwaarde. Zij worden niet aan de kant geschoven, zij herwinnen de rechten te werken naast hun uitkering, niet de zekerheden van een uitkering te hoeven op te geven als zij het proberen. Dat is wellicht de belangrijkste reden waarom ik voor een dergelijk stelsel ben. In het middelste model gaan zij er zelfs in inkomen op vooruit.

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:18

Ik ben overigens wel benieuwd naar waarom u denkt dat deze mensen 'aan de kant geschoven' zouden worden. Zij worden, lijkt mij, minder afhankelijk. Een basisinkomen betekent daarbij mijns inziens niet dat alle hulp aan mensen in een moeilijke situatie dient te worden afgeschaft. Die hulp krijgt echter dan wel een vrijwillig karakter.

DanielleDefoe
DanielleDefoe18 sep. 2019 - 11:23

Ikzelf, Ik verwacht niet dat er veel vrijwilligers klaar staan om zorgwerk te gaan verrichten als je betaald thuis kunt blijven. "Mantelzorg" is nu al een gevaarlijke mythe. Veel mensen zullen in de nabije toekomst weinig familie in de buurt hebben en weinig of geen kinderen die ook al niet in de buurt hoeven te wonen. Vrienden zijn vaak generatiegenoten die wellicht zelf hulpbehoevend zijn tegen de tijd dat de nood aan de man komt. De buren? Lijkt mij ook geen levensvatbare optie .... Naar ik hoop kom ik in aanmerking voor een leuke huisrobot : zie Äkta människor https://www.youtube.com/watch?v=LS9SdQivKp8

Kees Alders2
Kees Alders218 sep. 2019 - 12:47

@Ikzelf: Ik vrees dat u mij niet goed begrijpt. Ik vind dat van overheidswege mensen die geen werk hebben hulp aangeboden zou moeten worden. Net zoals nu het geval is. Een systeem met een basisinkomen spreekt dat ook helemaal niet tegen. Ik heb het idee dat u denkt dat dit wel het geval is. Het vrijwillige karakter zit bij de ontvanger. Als iemand zegt: sodemieter op met je reïntegratietraject, ik wil het niet, zie er het nut niet van in, heb het niet nodig etc, dan kan het hem in en basisinkomenstelsel niet afgedwongen worden toch mee te doen in zo'n traject. Sommige mensen vinden dat de overheid mensen zou moeten opvoeden, wijzen op bestwil, en vinden dit soort gedwongen trajecten juist wenselijk. Ik niet. Ik denk dat het om twee redenen niet werkt (wat we overigens in praktijk zien want de effectiviteit van elk gedwongen traject blijkt heel moeilijk aan te tonen en soms vindt men zelfs averechtse effecten): 1. Als iemand tegen zijn wil in meedoet in een reïntegratietraject is het eigenlijk al bij voorbaat een verloren zaak, want zo'n traject staat of valt bij intrinsieke motivatie. Als iemand dat mist, gaat een traject niet werken. 2. Doordat mensen niet weg kunnen blijven bij dat soort trajecten, mist een kwaliteitsprikkel. De trajecten zijn dan ook niet gericht om de uitkeringsgerechtigde tevreden te helpen, maar de opdrachtgever tevreden te stellen. Enfin, ik neem aan dat u ziet dat ik mensen niet aan de kant wil schuiven, en dat dit met een basisinkomen helemaal niet hoeft. Sterker nog, ik denk dat het een kans biedt mensen beter te helpen.

Mark Huysman
Mark Huysman16 sep. 2019 - 17:01

Ik heb me nog niet zo verdiept in de discussies rond een basisinkomen maar een paar dingen lijken me essentieel: 1. Het kan zowel op een rechtse als linkse manier ingevuld worden zoals Kees in zijn artikel aangeeft. 2. Het feit dat er steeds minder weerstand is, zegt dan ook niet veel. In het ene geval zou een basisinkomen een verslechtering voor werkenden en armen inhouden. In het andere geval een verbetering. 3. Ik denk dat links daarom heel duidelijk moet zijn als het opkomt voor een basisinkomen (of negatieve inkomensbelasting) : mensen mogen er niet op achteruit gaan. Dus ofwel een basisinkomen waar echt van te leven is (iets van 1500 netto denk ik) of een basisinkomen op het huidige sociale minimum met behoud van de huidige toeslagen. Andere sociale regelingen als WAO/Wia en WW moeten natuurlijk blijven bestaan. 4. Als het basisinkomen links ingevuld wordt dan betekent dat ook dat de positie van arbeid tegenover kapitaal versterkt wordt. Mensen kunnen moeilijker gedwongen worden om voor een appel en een ei allerlei beroerd werk te doen. Dat betekent dat eindelijk de lonen kunnen stijgen en er geen sprake hoeft te zijn van een ‘armoedeval’. 5. Ik denk niet dat het ‘budget-neutraal zal zijn maar dat lijkt me ook geen uitgangspunt voor links. De 1% weet een steeds groter deel van de koek binnen te slepen en het wordt sowieso tijd om het geld te halen waar het zit: afschaffing villa-subsidie, verhoging vermogensbelasting voor vermogens boven een bepaalde grens, terugzetting vennotschapsbelasting naar 31%, extra belastingschijven superhoge inkomens, etc.

6 Reacties
Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 17:26

Ik denk: een prima samenvatting/set conclusies. Ik kan me er helemaal in vinden. Helemaal budgetneutraal zal nooit lukken, en dan kan er maar beter minimaal wat overschot zijn, zo is hoe ik er zelf in zit. Exacte bedragen noem ik overigens zelf nooit, want ik denk dat dit een politiek getouwtrek is wat op zich niet veel met de discussie over de vorm van het stelsel te maken heeft. Maar ik ga ook uit van het huidige bestaansminimum met toeslagen als minimum.

ValsPlat
ValsPlat16 sep. 2019 - 19:28

@Mark "afschaffing villa-subsidie". Je lijkt Kees Apollo wel ;>) Het is nu hét moment om her recht op hypotheekrenteaftrek te beëindigen; met de huidige lage rentestand is het fininanciële effect minimaal en daarmee de weerstand tegen zo'n verandering. De overheid kan dan tegelijkertijd de overdrachtsbelasting verlagen van het geld dat bespaard wordt met deze maatregel.

DanielleDefoe
DanielleDefoe17 sep. 2019 - 10:17

Wat mij betreft wordt de hypotheekrenteaftrek per omgaande afgeschaft ook voor plaggenhutten. Het is nu inderdaad een gunstig moment. Over een "pluk ze" regime voor vermogenden/superrijken heb ik mijn twijfels. Ongetwijfeld hebben die de nodige mogelijkheden om daaraan te ontkomen.

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:20

Als iedereen die bijzonder lage hypotheekrente zou hebben, is het inderdaad de tijd om de HRA af te schaffen. Helaas is dat niet het geval. Ik ben helemaal voor de afschaf of afbouw van de HRA, maar dan niet per se gekoppeld aan de invoering van een basisinkomen of negatieve inkomstenbelasting.

DanielleDefoe
DanielleDefoe18 sep. 2019 - 10:44

Kees uiteraard is per omgaande afschaffen niet zo'n goed idee omdat het de huidige schuldenproblematiek behoorlijk zou kunnen verergeren. Maar als je het zou willen afschaffen is dit een goed moment om er mee te beginnen.

Kees Alders2
Kees Alders218 sep. 2019 - 12:49

Ik denk dat het moment om ermee te beginnen enkele decennia te laat is, maar inderdaad: laten we er zo snel mogelijk mee beginnen - en die rente helpt inderdaad mee ;).

Ivan61
Ivan6116 sep. 2019 - 15:38

Het idee van basisinkomen wordt steeds meer afgeslankt lees ik. Volgens mij is basisinkomen geen vervanger van bijstandsuitkering en ook geen laatste vangnet. Basisinkomen zou iedereen moeten krijgen en niet alleen mensen die onderaan staan op sociale ladder. Zeg maar John de Mol krijgt ook basisinkomen net als elke andere burger. Waarom beginnen wij niet met een gebied in Uganda bijvoorbeeld? Gewoon daar aan mensen basisinkomen geven en kijken hoe dat werkt. Of in Jemen...dat lijkt mij veel nuttiger. Hier in Nederland vind ik dat helemaal niet nodig. Veel beter is in mensen investeren en begeleiden naar betaalde baan en de kleine minderheid die niet wil of kan werken met rust laten.

3 Reacties
Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 17:28

Ik denk dat het voor ons vooral belangrijk is omdat de bijstand eigenlijk niet meer functioneert als laatste vangnet, en mensen kleineert en gevangen houdt. Daarbij betekent het een emancipatieslag voor werknemers ten opzichte van werkgevers. Er ontstaat een rust en zekerheid die in de flexibiliserende arbeidsmarkt nu juist aan het verdwijnen is.

Ivan61
Ivan6117 sep. 2019 - 7:19

Beste Kees, Wat wij echt nodig hebben is dat mensen anders gaan denken. Hier in Groningen hebben wij een hele goed wethouder die nu langer dan 5 jaar bezig is om zijn ambtenaren dat te leren. Gaat niet zo snel maar het begint te werken.

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:21

Iedere verandering heeft inderdaad tijd nodig. Niet alleen om het politiek aanvaardbaar te maken, maar ook bij de implementatie.

ValsPlat
ValsPlat16 sep. 2019 - 15:23

Bij een negatieve inkomstenbelasting is het natuurlijk de vraag "over welke periode voer je de berekening uit". Per dag, per week, maand of kalenderjaar? Schuiven met inkomsten biedt immers mogelijkheden voor het "optimaal benutten van de faciliteiten". Zeker in de moderne arbeidsmarkt waar vooral starters wisselende contracten en inkomens hebben lijkt me negatieve inkomstenbelasting niet optimaal. Een onvoorwaardelijk basisinkomen biedt dan door zijn rigiditeit minder mogelijkheden tot sjoemelen (en dus minder controle).

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 17:30

Dat is waar, maar in dat geval moeten er wel aanvullende trucs voor de belastingen worden uitgevonden om het basisinkomen te financieren. Inderdaad, model 2 doet dat, en op zich vind ik dat ook een goede optie. Als gekozen wordt voor een NIB variant denk ik dat het zal moeten gaan om een jaarafrekening met voorschotten.

Markzelluf
Markzelluf16 sep. 2019 - 15:15

Leuke discussie en fijn dat de auteur serieus en actief meedoet. Ik wil een andere kant dan de financiële aanzwengelen: moreel. Nu zien we al dat bijstand vaak erfelijk is; zitten je ouders erin, dan is de kans groot dat de kinderen er ook in terecht komen. Dat is ongewenst want werk zorgt voor nut, zowel voor de werknemer als bijvoorbeeld de ‘klant’ (patiënt, scholier, iemand die van schoon kantoor gebruikt maakt) en de maatschappij als geheel. De kans bestaat natuurlijk dat meer mensen dan nu het basisinkomen hoog genoeg vinden en de arbeidsmarkt verlaten. Dat leidt op korte termijn tot een maatschappelijke aderlating en op langere termijn tot nog meer families waar werkeloos leven gebruikelijk is. Moreel ongewenst lijkt me, vooral als het systeem afgeschaft wordt en deze groep de skills mist zelf inkomen te vergaren

7 Reacties
Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 17:37

Een goede insteek. Ik zelf ben juist gecharmeerd van basisinkomen-modellen vanwege het morele aspect: maar dan een andere. We zien dat de huidige bijstand en soortgelijke uitkeringen mensen een laag gevoel van eigenwaarde aanpraten en murw beuken. Alle energie gaat zitten in het tevreden houden van controleurs. Ik denk dat aan de ene kant er inderdaad mensen zullen zijn die het wel genoeg vinden en aan de kant gaan zitten. De vraag is echter hoe lang ze dat volhouden. Leven op het bestaansminimum is een karig bestaan. Op een gegeven moment willen mensen toch eens op vakantie, uit eten, mooie kleren of naar de bioscoop. Op dat moment ontstaat de behoefte om toch wat bij te gaan verdienen, en het voordeel is dat mensen dat rustig kunnen proberen - ze zitten niet "opgesloten" in de uitkering. Ik denk dat cruciaal is te beseffen dat in ons huidige systeem initiatief in veel gevallen onbedoeld wordt afgestraft - inkomen neemt niet zozeer af, maar vaak ook niet eens navenant toe, en de oude zekerheden verdwijnen. Ik denk overigens wel dat in een systeem met een basisinkomen mensen die willen nog steeds de helpende hand geboden zou kunnen worden. We hoeven niet alle begeleiding af te schaffen, het krijgt alleen een vrijwillig karakter. Wellicht komt dat ook de kwaliteit van begeleiding ten goede.

DanielleDefoe
DanielleDefoe17 sep. 2019 - 11:46

Het basisinkomen kan behalve meer werkeloze gezinnen ook de terugkeer van de thuisvrouw bevorderen. Lijkt mij uit emancipatorisch oogpunt ook niet gewenst.

MountEverest
MountEverest17 sep. 2019 - 15:27

"Het basisinkomen kan behalve meer werkeloze gezinnen ook de terugkeer van de thuisvrouw bevorderen. Lijkt mij uit emancipatorisch oogpunt ook niet gewenst." Wat is er op tegen als een vrouw thuis wil blijven om voor kinderen te zorgen of anderzijds?

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:31

Het voordeel voor de thuisvrouw in een systeem met een basisinkomen of negatieve inkomstenbelasting is dat zij ervoor kan kiezen om haar rol en positie op te geven, zonder daarmee in de financiële problemen te raken. Die zelfstandigheid lijkt mij voor emancipatie van groot belang. Als meer mensen ervoor kiezen om thuiswerk te doen ben ik daar niet per se op tegen. Ik ben er ook niet tegen dat werk intrinsiek te belonen.

DanielleDefoe
DanielleDefoe18 sep. 2019 - 10:53

"Wat is er op tegen als een vrouw thuis wil blijven om voor kinderen te zorgen of anderzijds?" Nodeloze verspillig van talent en opleiding.

Kees Alders2
Kees Alders218 sep. 2019 - 12:51

Maar zorgen voor kinderen is toch ook erg belangrijk werk?

DanielleDefoe
DanielleDefoe18 sep. 2019 - 14:23

Kees Alders 18 september 2019 at 14:51 Dat ontken ik niet maar het na een vrij korte tijd is het niet nodig er moeders voltijds voor thuis te laten blijven. Opvoeding en verzorging kan net als het werk buitenshuis prima gedeeld worden zoals scandinaviers voorstaan, als de de kinderen een deel van de tijd naar de opvang gaan. Het lijkt mij voor jongens en meisjes ook goed dat vaders zich van jongs-af-aan intensief met de verzorging en opvoeding bezighouden. Later op school krijgen ze nog genoeg met vrouwen te maken.

de Boer2
de Boer216 sep. 2019 - 13:49

De Boer is echt blij met de hoop van meneer Alders. Want hoop doet leven, zo luidt de wijsheid die op tegeltje staat dat bij hem in de mooie kamer aan de muur hangt.. Maar hij kan met geen mogelijkheid geloof hechten aan iets dat basisinkomen genoemd wordt. Zou het zo kunnen zijn dat het gewoon de bekende schuiftruc is? Die handigheid gaat als volgt: je neemt een kale gezonde bruine boterham, met daartussen een stuk je boerenkaas ( Uiteraard is die niet zo gezond) . Dan eet je de boterham op, maar de kaas laat je met rust. Als de boterham is opgegeten houdt je de kaas over voor de volgende boterham. Dat is dan wel niet de Bijbelse broodvermenigvuldiging maar het lijkt er in de verte wel op. Ze noemden dat schuifkaas. Opa de Boer kon daar smakelijk over vertellen. Met een basisinkomen gaan we uit dat gratis geld verstrekken niet bestaat, en dat het dus een verschuiving betreft van de een naar de ander.Uiteindelijk is dan toch het doel bereikt: de perfecte gelijkheid. En dan ook nog geheel democratisch is de operatie Procrustos geslaagd.En de Boer is weer als steeds het haasje. Hij gaat niet achteruit, wordt hem beloofd, maar hoe dan? Zonder onderbenen zit ie wel in een scootmobiel zonder reverse. En gij, meneer de Boer, vraagt u ironisch, hoe gaat het nu met uw welzijn? U bent toch rijk, u woont fraai en uw hoeve met erf ligt te midden van een grote lap dure grond, waar in de zomer uw vee van gras melk maakt voor de familiekassa. Uw hoenders leggen toch hun eitjes zonder betaling? Hoezo, gratis geld, de Boer? En dan geeft de Boer u groot gelijk, want tegen de hardnekkigheid van de democratie is toch geen kruid gewassen.

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 15:11

De framing van het BI als gratis geld klopt dan ook (helaas) niet, want zoals u terecht stelt is geld niet gratis (het schijnt een rode kleur te hebben). Belangrijker: in het eerste model wat in bovenstaand artikel besproken wordt is er effectief géén sprake van herverdeling (of slechts in zeer beperkte mate, want anders administreren zal ook anders uitpakken). Ook de herverdeling van het laatste model valt mee. Wat van belang is, is te beseffen dat we nu eigenlijk ook niet toestaan dat mensen onder het bestaansminimum vallen met hun inkomsten. Alleen we hebben een myriade aan regels en controles opgesteld om iedereen dat bestaansminimum volgens een eigen route te garanderen. Het primaire doel van het basisinkomen is dat oerwoud te versimpelen, en de grote drempels tussen al die regelingen te vereffenen ... omdat die drempels uiteindelijk, omdat we niet toestaan dat mensen van honger en koude omkomen, toch geen nut hebben.

Buitenstaander
Buitenstaander16 sep. 2019 - 12:42

Ik denk dat ook veel mensen niets tegen het bestrijden van honger in Afrika hebben. Totdat het bedrag bekend wordt en de rekening komt; of we toch weer uitzonderingen hebben, of dat 'rijke' mensen er ook onder vallen….

1 Reactie
Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 14:07

Er worden hier drie doorgerekende modellen gepresenteerd ... ik neem dus aan dat u daar wel iets inhoudelijks op aan te merken heeft? Daar ben ik dan benieuwd naar ;).

Ch0k3r
Ch0k3r16 sep. 2019 - 11:57

Juist, De overheid bepaalt wat genoeg geld is om van te leven. De afgelopen decennia hebben we gemerkt hoe goed ze daar in zijn, toch? En hoe hoog ze het (financiele) welzijn van de gemiddelde burger in het vaandel hebben. Daarom hebben ze nu ook fatsoenlijke rekenregels voor het pensioenstelsel zodat er eindelijk weer geindexeerd kan worden. Daarom zijn de gepensioneerden en de minima er de afgelopen jaren zo ontzettend op vooruit gegaan. En hebben de grote bedrijven echt enorm te lijden gehad...

7 Reacties
vdbemt
vdbemt16 sep. 2019 - 12:45

Ik snap je. Maar van wezenlijk belang is het karakter van de overheid. Wélke overheid! Met de huidige (kabinetten Rutte) schiet je natuurlijk niets op. Maar met een kerend tij, zelfs Elsevier pleit voor een systeem van basisinkomen, zou er iets moois van te maken moeten zijn.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 12:47

Ik begrijp uw cynisme wel, maar dit zijn natuurlijk geen voorstellen van de zittende overheid: het zijn juist alternatieven. Als de burgers er niet op achteruit gaan, wat is dan het probleem ten opzichte van nu?

LaBou
LaBou 16 sep. 2019 - 14:42

Juist omdat zelfs Elsevier er nu voor pleit vrees ik, net als Ck0k3r, dat er een (enorme) adder onder het gras schuilt. Het pensioendebacle is nog maar net begonnen na dat fantastische akkoord.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 15:12

Ik denk dat het Elsevier-model met name gevaarlijk is in het voorstel de huursubsidie ook af te schaffen. Met een woningmarkt die volkomen vastzit en waarbij geen relatie meer is te bekennen tussen woonlasten en woongenot, is dat wel vragen om moeilijkheden bij mensen met een krappe beurs die de pech hebben geen sociale huurwoning te kunnen vinden.

ValsPlat
ValsPlat16 sep. 2019 - 19:34

De huidige huursubsidie regeling met z'n harde huur-, inkomens- en vermogensgrens is tenminste aan een grondige herziening toe. Nu kan het zijn dat je door een kleine loonsverhoging ineens helemaal géén huursubsidie meer krijgt. Dit is een van armoedevallen.

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:34

Helemaal mee eens: dat systeem is sowieso aan herziening toe. Die harde grenzen (vooral de harde huurgrenzen) vertekenen de hele markt zo, dat deze volledig op slot raakt. Die zouden sowieso aangepakt moeten worden, of liever afgeschaft.

Ch0k3r
Ch0k3r18 sep. 2019 - 11:44

@Kees Alders Goed, dus stel het volgende kabinet wordt redelijk links en voert het basisinkomen in. 10 jaar later hebben we weer een kabinet zoals het huidige. Wat denkt u dat het gevolg is? Het punt is dat je met een basisinkomen de burger nóg afhankelijker maakt van de overheid. "Ik denk dat het Elsevier-model met name gevaarlijk is in het voorstel de huursubsidie ook af te schaffen. " Ik dacht juist dat het basisinkomen er was zodat mensen konden voorzien in hun behoeftes. Extra subsidies leggen toch een bom onder de filosofie achter een basisinkomen?

OlavM
OlavM16 sep. 2019 - 11:46

Een belangrijke, goede ontwikkeling. Het is een luxe om in deze tijd te kunnen zeggen: de overheidsbemoeienis wil ik niet, aan mijn lijf geen polonaise. Voor veel mensen is een beroep op maatschappelijke solidariteit noodzakelijk. Verder stelt de auteur terecht: juist die verschrikkelijke overheidsbureaucratie kan met een basisinkomen zo veel mogelijk worden afgebroken. Een treurig achterhoedegevecht van de SP. Het valt te hopen dat die partij hier een "inhaalslag" weet te maken.

4 Reacties
Buitenstaander
Buitenstaander16 sep. 2019 - 12:44

Goh, geen overheidsbemoeienis? U?

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 12:48

Ik denk dat dit hen goed zou kunnen doen. De druk op uitkeringsgerechtigden is enorm. Het is lang niet alleen geld wat hier mis gaat. Mensen in een uitkering worden vakkundig beroofd van hun eigenwaarde.

Klaas Punt
Klaas Punt16 sep. 2019 - 12:49

Wat bedoel je Olav. Ik lees in het artikel dat de SP er anders over denkt dan de schrijver, maar dat betekend toch niet dat je een andere mening ivee de manier van invoeren een "achterhoedgevecht" kunt noemen. Ik weet het is bon ton voor sommige lieden hier op Joop de SP onderuit te halen maar daar reken ik noch jouzelf noch de schrijver onder. Er zal hoop ik een basisinkomen verschijnen de komende jaren maar de implementatie lijkt mij aan overleg in het parlement onderhevig. Voor de goede orde, ik ben voor een basisinkomen.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 14:15

Voor de goede orde: ik ben hier inderdaad niet om de SP de grond in te schrijven. Ik denk dat deze partij een belangrijke rol heeft in ons parlementaire systeem. Wat me wel van die partij tegenvalt, is dat zij helemaal niets heeft gedaan met de opkomende populariteit van het basisinkomen, er zich alleen maar tegen afgezet heeft. Terwijl de eigen achterban er (logisch) nogal van gecharmeerd blijkt. Ik zou verwachten en hopen dat ze er ook een keer eigen voorstellen uit destilleren, over welke elementen hen daarvan wél aanspreken, en hoe dat volgens hen geïmplementeerd kan worden. Ik hoop natuurlijk dat dit artikel met drie modellen daar een beetje toe kan inspireren. Voor een deel was die weerstand overigens terug te voeren op solidariteit met de vakbeweging. Als het makkelijker is om je sociale rechten te krijgen, is juridische ondersteuning immers minder nodig: de vakbewegingen zagen daarom in het BI tot voor kort een ondermijning van haar bestaansrecht (cynisch maar nog enigszins terecht ook). Maar nu de vakbewegingen ook 'bewegen' zou de SP niet achter hoeven blijven. https://www.trouw.nl/nieuws/er-zijn-banen-genoeg-toch-wil-fnv-weten-of-er-een-basisinkomen-moet-komen~b260475a/

Markzelluf
Markzelluf16 sep. 2019 - 11:39

Het basisinkomen heeft allerlei consequenties. Als ik even inzoom op de gunstige: geen bureaucratie meer rond toeslagen en ook geen moeilijke politieke keuzes meer rond het bedenken van criteria waaraan voldaan moet worden om een toeslag te krijgen. Iedereen bijvoorbeeld € 10.000 per jaar en voor de rest zoek je het maar uit. Voortschrijdend inzicht brengt ons echter tot de conclusie dat je het daar niet mee redt; toeslagen blijven nodig. Maar wat is dat de meerwaarde van het systeem? Wellicht een eventuele nivellerende werking al is het de vraag of dat een voordeel is en zo ja, of je dat daadwerkelijk gaat bereiken.

10 Reacties
adriek
adriek16 sep. 2019 - 12:37

Dat hele toeslagensysteem is een teken van een totaal verziekt systeem. Als het niet mogelijk is om van een minimumloon in een fatsoenlijk huis te wonen is het loon te laag, de huur te hoog, of de definitie van een fatsoenlijk huis verkeerd. Aan de regering om te beslissen wat de waarheid is en hoe dat aan te pakken. Het compenseren met allerlei idiote belasting- en toeslagregels is alleen maar goed voor de werkgelegenheid bij papierschuivers en pennenlikkers.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 12:51

Niet alle toeslagen blijven nodig. Het ideaal is wellicht wat te simpel. Maar veel regelingen kunnen wel simpeler worden of worden afgeschaft. Om te beginnen is de hele discussie hoe men aan het bestaansminimum toekomt afgeschaft. Dat is al een flinke vermindering van de bureaucratische druk, zowel op burgers als op het systeem. Een toeslag als de zorgtoeslag is dan ook niet meer nodig. De toeslagen voor kinderen worden ook sterk vereenvoudigd en samengebracht onder één uitgebreide kinderbijslag (basisinkomen voor kinderen). Inderdaad, het volkomen regelloze walhalla van één uitkering en zoek het verder maar uit, is niet haalbaar. Maar het kan wel veel beter dan nu, efficiënter en menselijker, daar ben ik van overtuigd.

MG1968
MG196816 sep. 2019 - 14:06

"basisinkomen voor kinderen" En welke andere levenskeuzes wil je verder (buiten het basisinkomen om) meefinancieren? Hypotheekrente? Huurkosten? Ik begrijp dat het bij kinderen wat lastig ligt, want als ze er zijn wil je (en kun je) als samenleving ze niet laten stikken. En dat geeft mijn dilemma weer mbt basisinkomen. Het moet hoog genoeg zijn om maatschappelijk geaccepteerde levenskeuzes (waaronder kinderen) te kunnen maken (binnen de ruimte waarbinnen een ander andere keuzes maakt), maar als je dat doet is het zo ongericht dat er geen ruimte meer is voor extra ondersteuning waar nodig als gevolg van zaken die je niet in de hand hebt. De (altijd te beperkte ruimte) slaat het niet daar neer waar het het hardst nodig is. Niet dat die dat nu wel doet overigens. Met al de compromissen de afgelopen jaren heeft iedere partij wel zijn eigen achterban een extraatje kunnen geven.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 14:33

In het artikel worden drie modellen besproken, die allemaal andere keuzes maken daarin. Overigens is er in de vorm van een kinderbijslag nu natuurlijk ook al een basisinkomen voor kinderen. (Zoals de AOW ook kan worden gezien als een basisinkomen voor ouderen.) Kinderen worden inderdaad niet gezien als economische keuzes van de ouders maar als aparte personen. U ziet verder dat de HRA in het eerste model onbesproken en daarmee in principe onaangeraakt blijft (hoe erg ik ook voor beperken van de HRA ben, en zelfs vind dat we er helemaal vanaf zouden moeten: dat zit niet in dat model). In het tweede en derde model verdwijnt ze met de algemene belastinghervormingen die in die modellen zitten. Het derde model schaft ook de huurtoeslag af. Ik denk zelf dat er in het huidige Nederland drie soorten aanvullingen nodig blijven: 1. ziektekosten en zorgkosten (die kunnen zeer uiteen lopen) 2. een (eventueel vrijwillige) spaarpot ter verzekering van het aanvullende inkomen (waar nu pensioen, de top van WAO/Wia/WW en spaarloonregelingen onder vallen) 3. woonkostensubsidies (die zou je in een gezond systeem niet moeten willen, maar in ons land zijn woongenot en woonlasten zo slecht verbonden, en is het zo lastig een huis te vinden, dat je hier volgens mij niet onderuit komt voor mensen met een krappe beurs die 'vast' zitten U ziet dat 1 en 2 bij de andere twee modellen die ik noem ook gehandhaafd blijven, en bij het tweede model zelfs alle drie. Die drie categorieën vormen natuurlijk al een heel pakket, maar door het in die drie clusters te laten vallen is ook daar versimpeling mogelijk (maar dat is een discussie die strikt genomen naast het basisinkomen staat). Het basisinkomen is zelf is dan vervangend voor bijstand, AOW, IOAZ (aanvullende verzekering voor armere ouderen), zorgtoeslag, oudertoeslagen, wajong, studiefinanciering, fiscale aftrekposten, bijstand voor zelfstandigen (BBZ), uitkeringen voor nabestaanden (ANW), gemeentelijke toeslagen, en het belangrijkste deel van WAO/Wia en WW (veel daarvan komen niet boven het sociaal minimum uit en zullen dus ook verdwijnen). Uiteindelijk toch een flinke slag, lijkt mij.

MG1968
MG196816 sep. 2019 - 15:06

@Kees Ja zeker, een flinke slag. Zelf heb ik een voorkeur voor een systeem met de negatieve inkomstenbelasting dat zal je niet verbazen gezien ik hierboven mij afkeur heb weergegeven van het subsidiëren van levenskeuzes. En dat ik het krijgen van kinderen dat ook ééntje vind is inderdaad niet zo interessant voor deze discussie. Als de negatieve inkomensbelasting gecombineerd wordt met het ontbreken van drempelwaardes is het inderdaad mogelijk om het zo in te richten dat werken altijd loont en de armoedeval niet speelt. Het is ook het enige model waarin niet -per definitie- ongericht ondersteund wordt en dat het geld daar neerslaat waar het juist niet nodig is. Maar dan zal je de door jou genoemde drempelwaarde toch van een glijdende schaal moeten voorzien. Maar zoals ik het hierboven lees was dat ook de bedoeling want anders kon je binnen dit model niet beargumenteren dat er geen armoedeval zou zijn en dat werk altijd loont. Of was hier toch een harde drempel (zoals nu bijvoorbeeld de belastingvrije voet) bedoeld? Kon het er niet echt uit halen. Voor het overige ben ik in grote lijnen met je eens. De drie punten die je benoemd waar aanvullingen voor nodig zijn beaam ik, waarbij ik bij punt 3 wil aantekenen dat dit toch een overgangsregeling zou moeten zijn. Er is gewoon (flankerend of op zich zelf staand) beleid nodig om de prijs van wonen binnen gezonde grenzen te krijgen. En met name je punt van het stigmatiserende wat je met een basisinkomen er uit haalt is een belangrijk punt, maar ik zal de uitkomst van ieder systeem er vooral in op de eerste plaats op beoordelen dat de ondersteuning daar terecht komt waar die terecht moet komen. En niet dat de middelen daarvoor dan ondertussen teveel afgeroomd zijn.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 17:44

Volgens mij zouden we het vanaf hier zo in kunnen tekenen samen, want ik ben het met uw aanvullingen helemaal eens. Zowel de opmerking over de drempel (en de onwenselijkheid daarvan) is belangrijk, als die over de woningmarkt (maar hoe, dat is natuurlijk weer een andere discussie). Ik moet er wel bij zeggen dat hoewel ik inderdaad al jaren op de NIB koers zit, ik het 2.0 scenario niet zo slecht bedacht vind, vooral omdat iedereen er wat meer op vooruit lijkt te gaan, maar dan vooral waar het nodig is. En vooral het verdwijnen van de HRA vind ik een sterk punt van dit systeem. Zwakte is, vind ik zelf, de hogere belastingschaal voor hogere inkomens: niet dat ik er moreel een probleem mee heb, maar in praktijk blijkt dat niet veel meer op te leveren omdat geld vrij handig blijkt te zijn hogere belastingschalen te ontduiken. Bovendien zijn de verschillen in rijkdom in Nederland niet zozeer in inkomen als wel in (geërfd) vermogen. Dus dan zou ik dat liever in de vermogenshoek zoeken. Maar goed, dat is een detail.

DanielleDefoe
DanielleDefoe17 sep. 2019 - 10:12

Kinderen zijn aparte personen. De kindertoeslagen zag ik graag direct aan de kinderen besteed zoweinig mogelijk via kinderbijslag aan de ouders/opvoeders. Ik neig tot een betaald niet overdraagbaar ouderschapsverlof tot 1 jaar oud voor beide ouders en financieel zeer laagdrempelige kwalitatief goede kinderopvang zodra het kind 1 jaar oud is zodat de ouders hun werk normaal kunnen hervatten.

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:39

Ik vind dat serieus een heel erg goed idee. Ik denk ook dat het goed is om het zorgen voor kinderen te waarderen/belonen (ouderschapsverlof), en meer geleidelijk over te dragen (kinderopvang: dat mag wellicht zelfs gratis worden). Dit kost natuurlijk allemaal wel geld.

DanielleDefoe
DanielleDefoe18 sep. 2019 - 11:07

Kees Alders 17 september 2019 at 23:39 Scandinavia vind 1 jaar voldoende. Een tweede jaar volledig betaald is erg duur. Ik vind het ook niet zo'n aantrekkelijk idee om ouders in staat te stellen geld te verdienen door de kinderen volledig thuis te houden ipv ze op een geschikt moment naar de opvang te laten gaan.

DanielleDefoe
DanielleDefoe18 sep. 2019 - 11:36

vindt

Extra belegen
Extra belegen16 sep. 2019 - 11:31

Ik zou ook graag willen weten hoe 'we' een aanzuigende werking willen voorkomen wanneer Nederland wel een basisinkomen maar bv een Duitsland, Polen, Spanje en Portugal dit niet gaan invoeren. Met de huidige EU zou een Portugees dan naar Nederland kunnen komen, een basisinkomen moeten krijgen (met een geen-vragen beleid), om vervolgens (stilletjes gewoon in Portugal te gaan wonen) met dat nederlandse basisinkomen op zak, en een postadres in Hollanda. Hoe gaan we dat tegen en is dat tegen te gaan? evenzo met immigranten en vluchtelingen. Direct bij aankomst recht op een basisinkomen? Dan voorspel ik een meer dan gezellige drukte in ons land.

7 Reacties
vdbemt
vdbemt16 sep. 2019 - 12:48

Houd toch eens op met die "aanzuigende werking". Uit het begin van dit artikel is duidelijk dat men in het buitenland positiever staat tegenover deze gedachte dan Nederland. Daar zou het dan wel eens eerder kunnen draaien dan hier. Gaan Nederlanders dan naar dat land toe?

Krav
Krav16 sep. 2019 - 12:50

Ja dan zit er blijkbaar niks anders op dan tovh de grenzen dicht te gooien op dat gebeid.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 13:04

Wel een goede vraag, maar niet moeilijk te beantwoorden. Het is belangrijk te weten dat wij als Europeanen weliswaar het recht hebben naar andere landen te reizen en er te werken, maar niet zomaar recht hebben op een andere nationaliteit en daarmee toegang tot de burgerrechten, zoals nu de bijstand en straks het basisinkomen. Nu kan een Europeaan ook niet zomaar Nederlander worden. Je moet een flink aantal jaren in Nederland wonen (en daarvoor een verblijfsvergunning hebben gekregen: waarmee je had moeten aantonen dat je voldoende inkomen hebt), en afstand doen van je oude nationaliteit (en dus ook rechten). Die regels hoeven niet te veranderen. Een eis voor een basisinkomen zou dan dus wel moeten zijn dat iemand Nederlander is en staat ingeschreven bij de Nederlandse belastingdienst. Los daarvan, denk ik dat een basisinkomenstelsel idealiter Europees ingevoerd zou moeten worden. Maar daar staan we wel heel ver vanaf. Immigranten van buiten de Europese Unie ongeveer hetzelfde: men kan hier niet zomaar staatsburger worden. Men komt binnen op een werkvisum, een studievisum, of als partner of via een asielaanvraag. Uiteindelijk is het voor veel mensen onmogelijk gemaakt om Nederlander te worden, zeker voor economische vluchtelingen. Dat hoeft niet zomaar te veranderen. Omdat de totale welvaart in ons land ook niet navenant hoger hoeft te worden, denk ik ook niet dat de aanzuigende werking groter wordt. (Ik denk overigens sowieso dat de aanzuigende werking overschat wordt, en de afstotende werking van de landen van herkomst worden onderschat, maar dat is hier op zich niet van belang.) Het enige gevaar waar we rekening mee moeten houden, is dat Nederlanders met het basisinkomen in een erg goedkoop land gaan wonen. De vraag is hoeveel dat gaat gebeuren. Als de behoefte er blijft regelmatig familie op te zoeken zitten daar vliegreizen aan vast en zal het niet per se goedkoper zijn. Maar je zou als je wantrouwig bent ook voor mensen die profiteren van het NIB een driemaandelijkse aanwezigheidsplicht kunnen opleggen. Helemaal regelvrij kan het niet.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 14:40

Let op de toevoeging "op grond van het EU-recht". Dat zou je natuurlijk goed moeten regelen. Om meer dan drie maanden legaal in Nederland te verblijven als EU-burger moet je voorzien zijn van voldoende inkomen (en je moet een Nederlandse zorgverzekering afsluiten), wat wordt gecontroleerd door de IND. Ik sluit overigens niet uit dat dit soort regels aangepast zouden moeten worden aan de nieuwe situatie.

DanielleDefoe
DanielleDefoe17 sep. 2019 - 11:28

Het lijkt mij ook sterk dat bv studenten uit een EU land die blijven "plakken" geen recht hebben op een basisinkomen als dat er komt. Tenzij hun verblijfsvergunning wordt ingetrokken neem ik aan.

Mr Ed
Mr Ed17 sep. 2019 - 19:36

"Dat zou je natuurlijk goed moeten regelen. Om meer dan drie maanden legaal in Nederland te verblijven als EU-burger moet je voorzien zijn van voldoende inkomen" Dat voldoende inkomen is vanzelf geregeld met het basisinkomen. Los daarvan kan ik me geen enkele situatie voorstellen dat we kunnen regelen dat een Pool hier wel mag werken en belasting betalen, maar geen recht heeft op dat basisinkomen. Geen enkel EU-land zal daar mee instemmen, en het Europese Hof zal daar ook korte metten mee maken.

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:41

Daar zou inderdaad iets voor verzonnen moeten worden (ik weet niet hoe de regeling met de bijstand in die situatie nu is).

Extra belegen
Extra belegen16 sep. 2019 - 11:22

Aan auteur; doe voor de duidelijkheid eens een voorbeeld. Neem mijn situatie; momenteel heb ik een uurloon van 14,33 per uur (bruto) en ik werk 40 uur in de week. Ik werk in ploegen, en de avondtoeslag is 34%. Om de week wisselt de ploeg. Mijn bruto-maandloon komt dan op een 16,76 euro uur (gemiddeld uurloon) maal 172 uur per maand (gemiddeld), = 2880 bruto. Wat zou ik overhouden (netto) wanneer het basisinkomen wordt ingevoerd. Is dat ruim meer, ongeveer hetzelfde als nu, of is dat minder?

5 Reacties
adriek
adriek16 sep. 2019 - 12:38

Met de huidige regering? Minder natuurlijk. Deze en vorige regeringen hadden bij vrijwel elke maatregel bezuinigen als achterliggend doel.

Krav
Krav16 sep. 2019 - 12:54

Dat zou meer morten worden. Maar een basisinkomen zal voor een hoop mensen de mogelijkheid bieden om parttime te gaan werken. Want je krijgt je basisloon er ook nog eens bij. Ook kan men denken aan het verlagen van het minimum uurloon. Zodat je bij 40 uur werken hetzelfde overhoud. Maar daarmee kunnen nederlandse bedrijven wel gaan concurreren met andere landen. Maar ool de automatisering moet je erin mee denken. Veel beroepen zijn al verdwenen of jij doet in je eentje het werk van 20 mensen 50 jaar geleden. Verdwijnende banen kost loonbelastinginkomsten. Dit moet je heffen door automatiseringsbelasting in te voeren.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 13:09

Dat zijn inderdaad interessante rekensommen, maar hoe dat voorbeeld uitpakt, verschilt per model. In de artikelen die ik aanlink van het Basisinkomen 2.0 en het model van Elsevier (helaas achter een betaalmuur) staan dit soort voorbeelden uitgewerkt, met verwijzingen naar het Nibud en het CBS. In mijn eigen artikelen ben ik daar tot dusver minder op ingegaan, hoe dat zou uitwerken voor de vrije inloopbijstand. Ik wil dat nog wel een keer uitwerken. In grote lijnen is dat in de twee artikelen waar ik in de tekst naar link wel uitgewerkt. In dit model komt u op hetzelfde uit. U verdient meer dan het bestaansminimum. U krijgt dus administratief dat bestaansminimum (70 of 80 procent van het minimumloon), maar u raakt dit ook weer kwijt door een extra belasting van 70 of 80 procent over uw loon tot het minimumloon-level. Het is een heel voorzichtig model waardoor voor veruit de meeste Nederlanders niet veel zal veranderen. Vooral bestrijdt het bureaucratie. In de andere modellen gaat het er wat revolutionairder aan toe ;).

Mr Ed
Mr Ed16 sep. 2019 - 18:40

"Dat zou meer moeten worden. Maar een basisinkomen zal voor een hoop mensen de mogelijkheid bieden om parttime te gaan werken. Want je krijgt je basisloon er ook nog eens bij. " Dat is het hele probleem met het basisinkomen in een notendop. Mensen gaan parttime werken, dus de belastinginkomsten gaan tegenvallen wat het stelsel ondergraaft en we hebben nu al enorme tekorten op de arbeidsmarkt. Welke leraar (ik noem maar een voorbeeld) gaat nog fulltime werken als hij 3000 euro netto per maand aan basisinkomen ontvangt?

Kees Alders2
Kees Alders217 sep. 2019 - 21:47

Het gevaar dat mensen part-time gaan werken en genoegen nemen met minder inkomen is er natuurlijk nu ook. Ik geef toe dat het hele systeem van een basisinkomen uitgaat van een intrinsiek streven van mensen naar meer. Aan de ene kant wordt het gemakkelijker om minder te doen, maar aan de andere kant wordt het voor veel mensen ook gemakkelijker en aantrekkelijker om meer te doen.

Rode druppel
Rode druppel16 sep. 2019 - 11:12

Natuurlijk is het basisinkomen voor vele mensen een uitkomst. Op menselijk vlak sowieso. Heb de vernederingen van in de bijstand zitten zelf mogen ondervinden ( tot en met dwangarbeid ). Toch blijf ik gereserveerd op het basisinkomen. Teveel open einden en nog steeds geen goede berekeningen gezien omtrent de betaalbaarheid. Spijt mij oprecht, maar heb in mijn leven al teveel luchtballonnen gezien die knapten.

4 Reacties
vdbemt
vdbemt16 sep. 2019 - 12:56

'Teveel open einden en nog steeds geen goede berekeningen gezien omtrent de betaalbaarheid." Ja. Nu nog. Natuurlijk moet zo'n systeem goed doordacht worden. Het gaat in eerste instantie om het principe. Als je dat goed vindt, is het een zaak van een goede uitwerking. Zo is dat met alles. Ik vind het een veel opzichten een prachtig principe. Zowel menselijk, maatschappelijk, als organisatorisch. Vermindering van stress, daardoor ook verbetering van gezondheid; bestrijding van armoede en ongelijkheid; verminderen bureaucratie en verkleinen ambtenarenapparaat. Zeker dat laatste moet rechts toch aanspreken.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 13:11

Een en ander moet natuurlijk steeds beter uitgewerkt worden, maar ik wilde nu juist drie modellen tonen die wel degelijk een doorrekening hebben, die in grove lijnen in ieder geval lijkt te werken. Laten we de details berekenen in plaats van de ballonnen uit de lucht te knallen voordat we ze hebben bekeken ;).

ton14024
ton1402416 sep. 2019 - 14:14

´´Het gaat in eerste instantie om het principe.´´ Precies, ga je naar bijstand of naar basisinkomen. En zoals je ziet zit voor mij daar duidelijk het verschil.

vdbemt
vdbemt16 sep. 2019 - 18:06

@Ton14024. Waar moet ik dat zien? Bedoel je de opmerking dat het niet kan omdat sommigen er extreme uitgaven op nahouden? Dat kunnen ze ook niet als ze in de bijstand zitten. Dan moet men zich ook aanpassen. Een basisinkomen is niet voor extreme uitgaven. Die moet zodanig zijn dat je 'basic' rond kan komen. Niet extreem. Niet luxe, maar goed genoeg. Voor extreem zal je moeten werken. Maar er zijn zelfs mensen,die tevreden zijn met 'niet luxe, maar goed genoeg". Niet meer hoeven, en werken ook niet nodig vinden. Mooi. Laat ze. Scheelt weer concurrentie op de arbeidsmarkt en brengt meer kans op een baan voor hen die wel willen werken.

ton14024
ton1402416 sep. 2019 - 10:37

De SP moet met de billen bloot. De rest mag een beetje fantaseren. ´´Hierbij werd het meest “rechtse” model voor een basisinkomen voor het gemak als het enige echte model genomen: dus zonder extra toeslagen en met vlaktaks.´´ Ontgaat u de logica?

3 Reacties
ton14024
ton1402416 sep. 2019 - 11:05

De echte vraag is, wil je een basisinkomen waar 100% van de gebruikers van rond kan komen. Het antwoord zal altijd Nee zijn, want sommigen van ons hebben extreme uitgaven.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 11:18

Helemaal eens - hoewel sommige dromers nog denken dat het mogelijk is een systeem te ontwerpen waarin alles ondervangen wordt, zie je dan ook dat alle systemen die worden besproken zogenaamde 'hybride systemen' zijn. Zaken als ziektekosten en in onze samenleving ook woonkosten kunnen erg uiteen lopen en niet zomaar te vermijden zijn, terwijl er een behoefte zal blijven zijn aan aanvullende verzekeringen voor aanvullend inkomen (zoals nu het pensioen het al is, en de top van WAO/Wia/WW). Het basisinkomen kan alleen maar werken tot wat nu "het bestaansminimum" heet.

vdbemt
vdbemt16 sep. 2019 - 13:07

@Ton14024. Natuurlijk wil je een basisinkomen waar 100% van de gebruikers mee rond kan komen ZONDER extreme uitgaven. Het gaat uiteraard om het kunnen voorzien in en voldoen van normale (geen extreme) basisbehoeften.

[verwijderd]
[verwijderd]16 sep. 2019 - 10:08

--- Dit bericht is verwijderd —

5 Reacties
De Cobra
De Cobra16 sep. 2019 - 10:37

Overheidsbemoeienis zal met een basisinkomen toch echt een stuk minder worden dan in de huidige situatie.

DanielleDefoe
DanielleDefoe16 sep. 2019 - 10:40

Dat heb ik ook altijd gedaan. Invloed van mijn moeder vrees ik alhoewel zij zich daar niet expliciet over uitsprak.

ton14024
ton1402416 sep. 2019 - 10:49

In deze permitteer ik mij het volgende: Oma, het zal mij worst wezen wat u ervan denkt.

Kees Alders2
Kees Alders216 sep. 2019 - 10:54

Maar een zeer belangrijk uitgangspunt van het basisinkomen is júist dat de overheid zich veel minder moet bemoeien met burgers. Letterlijk door aan het verstrekken van geld veel minder voorwaarden te stellen, en veel minder regels en controle op te leggen. Dus als u die bemoeienis wilt terugdringen, is het basisinkomen of haar varianten wellicht juist een zeer interessant idee.

DanielleDefoe
DanielleDefoe16 sep. 2019 - 11:32

Tenzij alle overige uitkeringen, toeslagen en tegemoetkomingen worden afgeschaft zie ik de regels+controle niet verdwijnen met de invoering van het basisinkomen. Ik zie meer in verdere individualisering. Het gaat de overheid geen bal aan of je samenleeft met een partner, een kat of een postzegelverzameling.