Arbeiders moeten in vakbond FNV de macht hebben

Het ledenparlement heeft alternatieve voorstellen ontwikkeld en geaccordeerd die geen belemmering vormen voor de oplossing van gesignaleerde problemen binnen FNV. Voor de leden staat de democratie van de vakbond op de eerste plaats. Op dit punt doen de leden van FNV geen concessies.

Het bestuur moet door leden gekozen worden. Het ledenparlement, of in de nieuwe naam Bondsraad, moet bestaan uit gekozen leden. De voorzitter moet door de leden gekozen worden. Het ledenparlement is ervan overtuigd dat de ledendemocratie met haar voorstellen zal blijven bloeien en de onderlinge coördinatie en afstemming tussen de gekozen vertegenwoordigers, de sectoren en de werkorganisatie goed tot haar recht zullen komen. Het ledenparement denkt met haar uitgewerkte voorstellen ook de spanning tussen de werkorganisatie en de bond te kunnen adresseren en een goede balans te kunnen bewerkstelligen.

8 december vindt er een algemeen vergadering plaats met 5 vertegenwoordigers van het ledenparlement en 5 vertegenwoordigers van de sectoren, in totaal 10 onbezoldigde leden. Daartegenover zullen FNV Personeel 2, Ondernemingsraad 2, Directie/MT 2, Interim-bestuur 5, RvT 3, in totaal met 14 bezoldigden aanwezig zijn. Het ledenparlement zal alles op alles zetten om tot een compromis te komen waarbij de vakbondsdemocratie en de ledendemocratie de rode lijn zullen blijven vormen. Principe gaat boven vorm.

Het ledenparlement staat voor versterking van de sectoren, versterking van ledeninvloed via ledenparlement/bondsraad die uit gekozen leden zou moeten bestaan en het ontwikkelen van gezonde verstandhouding tussen de werkorganisatie en de leden. Het ledenparlement is ervan overtuigd dat de voorstellen van Asscher de gesignaleerde problemen niet adresseren.

Als de ondernemingskamer op 17 december 2025 de plannen van Asscher zou bekrachtigen en de voorstellen van het ledenparlement zou negeren, gaat het ledenparlement in cassatie en zal desnoods procederen tot het niveau van Europees recht. Dit laatste heeft bij het ledenparlement geen voorkeur en is slechts als laatste optie in een motie door het Ledenparlement geaccordeerd.

Hierop heeft de algemeen secretaris van FNV het ledenparlement toegesproken en hen ernstig ontraden in cassatie te gaan. Hierop volgde een dodelijke stilte. Geen applaus, wat gewoon is in het ledenparlement. Dit optreden werd door diverse leden als chantage en intimidatie ervaren. Wéér een bezoldigde die vertelde wat wel en niet moet gebeuren. Hij vertegenwoordigde het interim-bestuur dat achter Asscher en Heerts staat. Het voelt bij veel leden als een mes in de rug van het ledenparlement want bij hun aantreden spraken zij hun waardering uit voor het orgaan.

Verdeel en heers tussen sectoren en het Ledenparlement
Asscher zet in op verdeeldheid tussen de sectoren en het ledenparlement om de tegenkracht in de organisatie lam te slaan en zijn plannen door te kunnen zetten. Hij houdt de sectoren een beeld voor dat zij beter af zijn met zijn voorstellen terwijl in werkelijkheid hij de sectoren marginaliseert tot adviesfunctie zonder daadkracht. Verdeel en heers is een eeuwenoud mechanisme.

Wereldwijd behoort ruim 99% van de 8,5 miljard mensen tot de werkende klasse – mannen en vrouwen die hun arbeid moeten verkopen om in hun bestaan te voorzien. Ook in het Westen, waar de verhoudingen iets minder scheef ogen, is 95% aangewezen op loonarbeid. Slechts een kleine bovenlaag bezit het overgrote deel van het kapitaal én de productiemiddelen. Die extreme ongelijkheid is geen natuurverschijnsel en ook geen toeval: ze is het resultaat van eeuwenlange uitbuiting, koloniale geschiedenis en economische machtsvorming.

Opmerkelijk is niet alleen dat deze ongelijkheid bestaat, maar vooral dat de grote meerderheid (de 95 tot 99%) er niet in slaagt de situatie structureel te veranderen. Daarvoor is maar één overtuigende verklaring: de verdeel-en-heersstrategie, die al eeuwen wordt toegepast om de werkende bevolking verdeeld, machteloos en onderling wantrouwend te houden.

De komst van de neoliberale politiek van bezuinigingen (afschaffen sociale voorzieningen, minder sociale woningbouw etc.), deregulering (regels voor kapitaalbezitters versoepelen), privatisering, het toepassen van de shock doctrine en systematische uitholling van solidariteit in de ziel van de samenleving en instituten zoals de vakbeweging, maken de situatie meer precair voor werkend Nederland. Ideologische uitholling resulteert in een verstikkende bureaucratie en autocratie. De recente geschiedenis zit vol voorbeelden. FNV is verstikt geraakt in de verroeste bureaucratie van de werkorganisatie.

Vooral de situatie voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie heeft historische lessen achtergelaten. De macht raakte geconcentreerd in het bureaucratische apparaat, de binding met de burger was verloren geraakt, daardoor verdween het geloof van de burger in instituten, het bureaucratische apparaat weigerde de primaat van bestuur te erkennen en ging een eigen leven leiden, de ideologische erosie haalde de ethiek uit de ziel en totalitaire toepassingen volgden. Machtscentralisatie leidt onvermijdelijk en vaak onbedoeld tot gevangenschap in een verstikkende bureaucratie.

Hannah Arendt biedt in haar analyses een scherpe blik op hoe het niet moet. Uit deze historische lessen valt te leren dat de vakbeweging juist volledig decentraal georganiseerd moeten worden van onderop. Democratie kan per definitie nooit meer een gecentraliseerd systeem zijn. Asscher hanteert een verouderd gecentraliseerd skelet, een structuur met neoliberale inhoud.

Werkgevers hebben historisch consequent ingezet op het creëren van tegenstellingen binnen de arbeidersklasse op basis van kleur, religie, afkomst, geslacht of sociale positie. De meest effectieve methode is het corrumperen van een deel van de werkers doormiddel van het privileges geven aan de ene groep om loyaliteit af te dwingen ten koste van de andere.

Het Amerikaanse voorbeeld is illustratief. Witte arbeiders kregen juridische en sociale privileges om te voorkomen dat zij zich solidair zouden verklaren met tot slaaf gemaakten. Een verdeelde arbeidersklasse vormde immers geen bedreiging voor de machtspositie van de economische elite.

Het pijnlijke is dat deze strategie zich niet beperkt tot werkgevers zelf. In de recente ontwikkelingen binnen de FNV zien we dezelfde dynamiek terug. De manier waarop Asscher probeert verdeeldheid te zaaien tussen sectoren en het ledenparlement, doet denken aan de klassieke verdeel-en-heersmethoden van werkgevers. Zijn optreden bij de ondernemingskamer was daarvan een beschamend voorbeeld.

Asscher staat daarmee model voor een verder geliberaliseerde sociaaldemocratie, een politiek leiderschap dat zich meer laat leiden door bestuurlijke logica en neoliberale invloeden dan door de historische missie van solidariteit en machtsvorming voor werkenden vanuit de vakbeweging.