AOW-leeftijd omhoog? Schaf liever de AOW af voor rijke ouderen

Econoom Jona van Loenen pleitte bij Pauw en de Wit om de AOW-leeftijd te koppelen aan het type werk, zodat mensen met een “zwaar beroep” eerder met pensioen kunnen gaan. Dit idee klinkt sympathiek maar werkt in de praktijk juist contraproductief. Bovendien is er een betere manier om het AOW-probleem op te lossen.

Onze bevolking vergrijst in rap tempo, want het aandeel ouderen groeit en we leven gemiddeld steeds langer. Dit zorgt voor een scheve verhouding: terwijl steeds meer mensen recht hebben op een AOW-uitkering, neemt de groep werkenden die deze premies moet opbrengen juist af. Zonder structurele aanpassingen wordt dit systeem onbetaalbaar.

Het plan van het minderheidskabinet is om de AOW-leeftijd te koppelen aan de levensverwachting. Dat voelt voor veel Nederlanders onrechtvaardig, omdat dit betekent dat de AOW-leeftijd ook omhooggaat voor mensen met een fysiek zwaar beroep. Dat is een terechte zorg, dus waarom maken we niet een uitzondering voor deze zware beroepen?

Een wet waarmee de overheid moet bepalen wie een beroep mag doen op deze uitzondering, zal uitlopen in een bestuurskundige nachtmerrie. Waar trek je de grens? Er zijn simpelweg te veel grensgevallen en complexe situaties.

Ten eerste zijn er veel burgers die regelmatig van baan zijn gewisseld. Ten tweede zijn bepaalde functietitels bij de ene werkgever fysiek zwaar, maar bij de andere juist niet. Denk aan een orderpicker in het magazijn bij IKEA en een orderpicker in een distributiecentrum met medicijnen. Ten derde zijn er banen met een wisselend takenpakket; afwisseling zorgt ervoor dat een baan soms fysiek zwaar is en soms helemaal niet. Tot slot zijn er nog vele andere factoren, zoals bijvoorbeeld zzp’ers met verschillende opdrachten en mensen die parttime zwaar werken.

Als het criterium te afgebakend is, zullen er veel rechtszaken worden gestart door ontevreden burgers. Als het criterium te inclusief is, vallen er zoveel mensen onder dat we het probleem niet hebben opgelost. Daarnaast hebben we ook niet de middelen om van elke burger zijn werkverleden uitgebreid te onderzoeken.

Gelukkig is er een betere oplossing. Ouderen met een hoog aanvullend pensioen zouden geen AOW-uitkering moeten ontvangen. Financiële steun van de overheid is voor burgers die het nodig hebben en niet voor burgers die al vermogend zijn. Daar komt bij dat mensen met een hoog inkomen gemiddeld langer gezond leven en veel vaker een baan hebben die niet fysiek zwaar is.

Net als bij de toeslagen laat je het bedrag van de AOW-uitkering koppelen aan het inkomen van de ouderen. Hoe hoger het aanvullend pensioen, hoe lager de AOW-uitkering en voor rijke ouderen wordt deze zelfs afgeschaft. Het geld dat daarmee wordt vrijgemaakt gaat vervolgens naar ouderen met een laag aanvullend pensioen, zodat zij niet steeds langer hoeven door te werken. Mensen met een fysiek zware baan zullen grotendeels ook in deze groep zitten vanwege de hoogte van hun inkomen.

Door de demografische ontwikkelingen moeten we slimmere keuzes maken. AOW moet bestaanszekerheid garanderen voor wie dat nodig heeft, in plaats van als generieke maatregel te dienen voor wie ook zonder kan. Door de AOW inkomensafhankelijk te maken, slaan we twee vliegen in één klap. We houden het stelsel betaalbaar en we geven betere hulp aan de mensen die dat het hardst nodig hebben.