Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Nooit eerder waren er zoveel bosbranden in Europa

Branden breiden zich uit naar steeds meer landen
Joop

Antisemitisch beeld op kerk van Maarten Luther mag daar blijven van Duits hooggerechtshof

  •  
14-06-2022
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
1853 keer bekeken
  •  
16417972664_c6754306c3_o

© cc-foto: onnola / flickr https://flic.kr/p/r1Nphd

Het omstreden antisemitische beeldhouwwerk aan de stadskerk van de Duitse stad Wittenberg mag daar blijven. Dat heeft het Duitse hooggerechtshof dinsdag bepaald. Het gaat om een zevenhonderd jaar oud reliëf van een zogeheten Judensau, of Jodenzeug, dat aan de zijkant hangt van een kerk waar Maarten Luther eens predikte. De kerk staat op de werelderfgoedlijst van Unesco.

Al sinds 1988 wordt er bezwaar gemaakt tegen de aanwezigheid van het reliëf, het jaar van de 50steherdenking van de Kristallnacht. Op het beeld staan Joodse mensen afgebeeld die aan de tepels van een zeug hangen, terwijl een rabbijn de staart optilt. Een middeleeuws, antisemitisch beeld waarvan er in kerken en historische gebouwen door heel Europa heen nog zo’n twintig zijn. In 1988 werd besloten dat het reliëf mocht blijven, maar werd er wel een Holocaustmonument naast gezet, samen met een plaquette met informatie over de massamoord op Joden in de Tweede Wereldoorlog. 

Voor veel leden van de Joodse gemeenschap in Duitsland was dat bij lange na niet voldoende, waaronder ook Michael Duellmann. Hij bracht de zaak opnieuw voor de rechter en noemde het beeld ‘lasterlijk en een belediging van het Joodse volk dat tot op de dag van vandaag de verschrikkelijke effecten ervan voelt’. Duellman had voorgesteld het beeld niet te vernietigen, maar over te brengen naar een nabijgelegen museum ter ere van Maarten Luther. 

In 2019 en 2020 stelden lagere rechtbanken Duellman al in het ongelijk en oordeelden dat het reliëf bevestigd was aan een object op de werelderfgoedlijst en dus niet mocht worden verwijderd. In 2020 voegde de rechter daar nog eens aan toe dat het beeld ‘in zijn huidige context’ niet lasterlijk is en op geen enkele wijze de rechten van Duellmann had geschaad. Dinsdag bekrachtigde het hooggerechtshof die uitspraak.

Maarten Luther was een voormalige katholieke monnik die een van de grondleggers werd van de Reformatie. Het reliëf aan de kerkmuur in Wittenberg wordt door Luther genoemd in zijn boek uit 1943 ‘Vom Schem Hamphoras’. In het boek dat doordrenkt is van antisemitisme worden Joden onder meer met de duivel vergeleken. Het boek vormde later, samen met andere geschriften van Luther, een bron voor het antisemitisme dat werd uitgedragen door de nazi’s. 

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (29)

onyxcumulus
onyxcumulus15 jun. 2022 - 15:56

Als ik de foto's van de kerk zo bekijk, dan zit beeld op 20 meter hoogte in een soort van alkoof. Als je echt wilt zien vanaf de grond, krijg je pijn in je nek. Laat dat beeld er gewoon zitten.

Ivan61
Ivan6115 jun. 2022 - 15:46

Waarom hebben mensen neiging om iets te verstoppen of te verbieden wat eeuwen oud is? Dat is niet alleen dom maar ook gevaarlijk op langere termijn. Jonge mensen krijgen de kans niet om iets spontaan te leren. Dat hoef niet elke keer aangenaam te zijn.

Mokker
Mokker15 jun. 2022 - 9:23

Een overwinning op de cancelcultuur, hoe kun je van historische fouten leren als je ze weg stopt?

2 Reacties
Volrin
Volrin15 jun. 2022 - 12:42

A. Je kunt het nog steeds vinden in musea, geschiedenisboeken, films en documentaires. B. Jodenhaat en vervolging zijn nog steeds een belangrijk onderdeel van de geschiedenis examens, zowel in Duitsland als hier. C. Hadden ze ook alle Nazi standbeelden en vlaggen moeten laten staan na WO2?

Ivan61
Ivan6115 jun. 2022 - 15:47

@ Thomas, Waarom zou je iets vinden als dat al staat? En jouw vergelijking met Nazi slaat nergens op.

pahan
pahan15 jun. 2022 - 5:40

"De inhoud van deze reactie voldoet niet aan de spelregels. Het is niet (langer) mogelijk om te reageren."

Z + Z = 卍
Z + Z = 卍14 jun. 2022 - 22:58

In steen gebeitelde antisemitisme. Als cultureel werelderfgoed. Hoe hardnekkig kun je het krijgen?

Kipzonderkop1
Kipzonderkop114 jun. 2022 - 21:09

''Antisemitisch beeld op kerk van Maarten Luther mag daar blijven van Duits hooggerechtshof'' Goed dat de Duitsers niet zo hypocriet zijn dat ze hun beklagenswaardig slechte verleden verbergen in musea. Daar kunnen hypocrieten die historische beelden neerhalen en in musea verstoppen onder het mom dat die onder huidige normen niet meer deugen (en je er dus in het openbaar geen kennis van mag nemen) een voorbeeld aan nemen.

3 Reacties
Volrin
Volrin15 jun. 2022 - 7:16

Wat een onzin. Het wordt niet verstopt in een museum. Musea kun je gewoon bezoeken. Maar vooral: dit soort beelden worden verwijderd omdat het impliceert dat de boodschap er van het verdient geeerd te worden met een (stand)beeld.

Pieterplezier
Pieterplezier15 jun. 2022 - 8:36

@Thomas Eshuis Niet 1 persoon die de achtergrond van het beeld niet kent, en er naar kijk zal denken: hee, daar heb je een paar Joden die aan de tepels van een zeug zuigen.... Dit is juist een omgeving waarin je stadstoeristen, in rondleidingen aandacht kunt schenken aan de ongelijkheid die er in die periode speelde, en wat dat doet in de huidige tijd. Juist door het te verwijderen verwijder je de mogelijkheid om hierover te praten!

Volrin
Volrin15 jun. 2022 - 12:44

@Pieter "Niet 1 persoon die de achtergrond van het beeld niet kent, en er naar kijk zal denken: hee, daar heb je een paar Joden die aan de tepels van een zeug zuigen...." Het gaat om het principe. De meeste toeristen die Zuid-Amerikaanse steden komen zullen ook niet weten wie die mannen op paarden zijn. Neemt niet weg dat de bewoners wel weten dat 'helden' van het pro-slavernij Zuiden zijn. "Dit is juist een omgeving waarin je stadstoeristen, in rondleidingen aandacht kunt schenken aan de ongelijkheid die er in die periode speelde, en wat dat doet in de huidige tijd. Juist door het te verwijderen verwijder je de mogelijkheid om hierover te praten!" Wat een onzin. Je kunt prima een ander standbeeld daar neerzetten dat het verleden herdenkt, maar niet eert of propageert. En zoals je zelf zegt kunnen gidsen van rondleidingen het prima benoemen.

Greendutch
Greendutch14 jun. 2022 - 20:55

redactie: Maarten Luther leefde van 1483 - 1546 dus boek kan moeilijk in 1943 uitgegeven zijn eerder 1543!! dat godsdiensthervormers andere religies afkeuren en minachten is van alle tijden. niemand heeft dit ooit verteld in de jaren dat ik de kerk verschillende keren bezocht heb. de vogeltjes trekken zich niks van antisemitisme aan zo te zien.

HenryHansen
HenryHansen14 jun. 2022 - 20:51

Prima voorbeeld hoe dus een rechtstaat werkt: er wordt een voorstel gedaan, de rechterlijke macht beoordeelt dit en wordt een uitspraak gedaan. Daar kunnen nog vele groeperingen van leren. En ook Nederlandse musea overigens, die zich nu vaak in krampachtige bochten en teksten wentelen om 'duiding' te geven aan historische feiten.

Olav Meijer
Olav Meijer14 jun. 2022 - 19:15

(vervolg) Het boek "Vom Schem Hamphoras und vom Geschlecht Christi" verscheen kort na het eerder door mij genoemde geschrift. (Het betreft de rabbijnse naam voor de onuitspreekbare naam van God).

Olav Meijer
Olav Meijer14 jun. 2022 - 19:08

Het voorstel van Duellman om het beeld over te brengen naar een museum ter ere van Maarten Luther lijkt me alleszins redelijk. Dan met vermelding van de oorspronkelijke locatie.

Olav Meijer
Olav Meijer14 jun. 2022 - 19:04

Merkwaardig dat Maarten Luther, die zich sterk antisemitisch ontwikkelde -vooral vanwege joden die zich niet tot christenen wilden laten bekeren-, zelfs tijdens de Tweede Wereldoorlog nog kans heeft gezien het geschrift "Von den Jüden und iren Lügen " uit te brengen! Ik dacht -kennelijk ten onrechte- dat het kort voor zijn dood (in 1546) gebeurd was. Een middeleeuws, antisemitisch beeld

Thuiszitter
Thuiszitter14 jun. 2022 - 16:57

700 jaar oud , historie, vertel en geef duidelijke uitleg, nimmer verwijderen .

1 Reactie
Volrin
Volrin15 jun. 2022 - 7:18

Waarom niet? Hadden ze ook alle Nazi beelden, vlaggen etc moeten laten staan na WO? Of de beelden van Stalin in Oost Duitsland en Oost Berlijn? Traditie vanwege traditie is een drogredenatie.

Satya
Satya14 jun. 2022 - 15:39

Vind dat dit onderdeel van de geschiedenis is. Vind het ook niet goed dat de standbeelden van bv Leopold in België worden gehaald. Nare zaken uit het verleden moet je niet volledig wissen, de herinnering moet levend blijven. Vind dat het van goede historische duiding moet worden voorzien en als vb om van te leren moet worden gebruikt. Zulke beelden plaats je nieuw natuurlijk niet meer.

11 Reacties
drs. H.C. Queyncken Tollaert
drs. H.C. Queyncken Tollaert14 jun. 2022 - 16:28

@ Satya - hierbij mijn instemming met je genuanceerde opvatting. Zou er nu nog, zeven eeuwen na het maken van dat reliëf, en 476 jaar na de dood van Luther, iemand door dit beeld geïnspireerd worden om antisemitische gedachten te ontwikkelen? Dat geloof ik niet. Helemaal wissen van de historie helpt niet. Soms kan juist het conserveren van iets dat aanstoot geeft helpen bij het bestuderen van de harde feiten. Voor elk normaal opgevoed en opgeleid burger steunt de weergave van gevaarlijke propaganda uit een ver verleden het krijgen van inzicht. Er zit niets verleidelijks in dit reliëf. Bedenk ook dat juist dictaturen, totalitaire regenten er alles aan gelegen is om cultuur en geschiedenis zoveel mogelijk uit te wissen, en hiervoor in de plaats alleen maar doctrinaire en ideaaltypische beelden ('staatskunst') in de plaats te stellen.

Ch0k3r
Ch0k3r14 jun. 2022 - 17:59

@drs. H.C. "Bedenk ook dat juist dictaturen, totalitaire regenten er alles aan gelegen is om cultuur en geschiedenis zoveel mogelijk uit te wissen, en hiervoor in de plaats alleen maar doctrinaire en ideaaltypische beelden ('staatskunst') in de plaats te stellen." Zoals het plaatsen van beelden op hun gebouwen om weerzin op te wekken tegen een bepaalde bevolkingsgroep? "Er zit niets verleidelijks in dit reliëf." Blijkbaar wel, anders had 7 eeuwen geleden dat toenmalige totalitaire regime dit beeld niet geplaatst. Btw, er zijn in NL zo'n 14.000 volgers van het Lutheranisme, wereldwijd zo'n 80 miljoen volgens Wiki. Aangezien Luther ook naar dit beeld verwijst, zou het best kunnen dat mensen er wel door geïnspireerd raken. Een normaal en opgevoed burger misschien niet, maar wat men onder normaal en opgevoed verstaat, dat is nogal subjectief.

Volrin
Volrin14 jun. 2022 - 18:25

Alles is per definitie onderdeel van de geschiedenis. Dingen behouden omdat het traditie is, is een drogredenatie. "Nare zaken uit het verleden moet je niet volledig wissen, de herinnering moet levend blijven." Het wordt ook niet volledig gewist. Daar hebben we geschiedenis boeken en onderwijs voor, naast documentaires ook nog. Dit beeld hoeft niet te blijven om de herinnering aan antisemitisme uit de Middeleeuwen in leven te houden.

Volrin
Volrin14 jun. 2022 - 18:26

@drs. H.C. Queyncken Tollaert "Helemaal wissen van de historie helpt niet" Nogmaals, daar is geen sprake van.

Grijstint
Grijstint14 jun. 2022 - 18:40

@Satya: Chapeau, ik had het zelf niet beter kunnen verwoorden.

Olav Meijer
Olav Meijer14 jun. 2022 - 19:25

@ drs. H.C. Queyncken Tollaert: [Soms kan juist het conserveren van iets dat aanstoot geeft helpen bij het bestuderen van de harde feiten.] Op zich ben ik het hiermee wel eens, maar op welke manier dan? Het voorstel van Duellman (overbrenging naar een museum ter ere van Martin Luther, met, zou ik eraan toevoegen, vermelding van de oorspronkelijke locatie, vind ik ook niet zo slecht. Als (wellicht pontificaal) beeld op een kerk lijkt het me wel pijnlijk en confronterend voor joden.

drs. H.C. Queyncken Tollaert
drs. H.C. Queyncken Tollaert15 jun. 2022 - 7:19

@ allen - dank voor jullie inzichtelijk goed verwoorde bijdragen. Als ik er tijd voor maken kan, dan kom ik er nog op terug. Mij lijkt alsof berichten op de 'nog jonge Joop' sneller 'naar beneden zakken', vergeleken met het 'verouderingsproces op Joop senior'. En dit roept dan het gevoel op dat er meer haast geboden is bij het reflecteren op recente bijdragen. Hopelijk tot kijk bij dit gevoelige thema.

Minoes&tuin
Minoes&tuin15 jun. 2022 - 9:11

Satya Mee eens, heb dit al eens vaker gezegd maar valt helaas zelden in goede aarde. Het id alsof je de geschiedenis uit een geschiedenisboek weert. Dit terwijl wij toch zeggen hoe belangrijk het is de geschiedenis in al zijn wreedheid te laten zien, te leren kennen, en juist niet uit te wissen. Feitelijk wis je die zo ook uit voor het nageslacht.

Minoes&tuin
Minoes&tuin15 jun. 2022 - 9:15

Drs .C. Ik vraag me zelfs af waarom ik bepaalde artikelen niet eens geopend krijg en indien wel, geen tekst verzonden krijg. Is een herhaaldelijke irritatie. Ook word je nog steeds teruggestuurd naar de algemene BNN/Vara Site.

Volrin
Volrin15 jun. 2022 - 12:47

@Minoes "Het id alsof je de geschiedenis uit een geschiedenisboek weert." Daar lijkt het helemaal niet op. Een geschiedenisboek heeft als expliciet doel om je te informeren over de geschiedenis. Beelden zoals dit hebben het doel om een bepaald beeld over Joden te propageren of in het geval van andere beelden, mensen of daden te eren die immoreel zijn. "Dit terwijl wij toch zeggen hoe belangrijk het is de geschiedenis in al zijn wreedheid te laten zien, te leren kennen, en juist niet uit te wissen." Het wordt niet uitgewist. Daar hebben we musea, geschiedenisboeken, documentaires en films voor. "Feitelijk wis je die zo ook uit voor het nageslacht. " Behalve dat dat absoluut niet gebeurd en dus niet feitelijk is.

Volrin
Volrin15 jun. 2022 - 12:48

@Minoes "Ook word je nog steeds teruggestuurd naar de algemene BNN/Vara Site. " Dat begint mij ook steeds meer te irriteren.