Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Amerikaans Hooggerechtshof draait strijd tegen klimaatcrisis de nek om

Zeg maar dag tegen een leefbare planeet
Joop

Ancilla Tilia over vrijheid: “Geen enkel idee is te dom om te bespreken”

  •  
22-04-2016
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
ancilla
Ancilla Tilia is columnist, presentator en voorvechter van privacy. Ze verwierf wereldfaam als model in onder meer de Nederlandse en internationale edities van Playboy. Dit jaar verzorgt ze in het kader van de Vrijheidscolleges de komende weken een aantal lezingen. In een interview met Joop legt ze uit waarom vrijheid van meningsuiting een groot goed is.
“Je kan altijd alles zeggen. Alleen zitten er soms consequenties vast aan woorden. Ik mag bijvoorbeeld alles over het Koningshuis zeggen, maar bij sommige uitingen riskeer ik vervolgd te worden. Als ik iets zeg dat anderen aanzet tot een bankrun , heeft dat wellicht een boete of gevangenisstraf tot gevolg. Daar ben ik me van bewust en dat is een vreemd idee. Op sommige vliegvelden mag je geen grapjes meer maken. Protesteren mag enkel op aangewezen plekken. Amerikaanse universiteiten hebben nu zelfs zogenaamde safe spaces en free speech zones.
Ik vind het juist zo ontzettend belangrijk dat jongeren een plek hebben om zich openlijk te ontwikkelen op een universiteit. Of bijvoorbeeld door middel van rapmuziek, ook al zijn de teksten nog zo grof. Het hoeft je smaak niet te zijn maar uiteindelijk is het toch een kunstzinnig kader en een ontlading van de artiests emotie.
Wetenschapper Neil Degrasse Tyson vond dat het verboden zou moeten zijn voor een muzikant om te rappen over een platte aarde, omdat het idee te ridicuul is. Wat mij betreft is geen enkel idee te dom om te kunnen bespreken. Door iets hardop te delen geef je anderen de kans om te reageren, en zo blijf je bijleren. Hardop kunnen twijfelen is een groot goed. Anders vindt men slechts gelijkgestemden en blijft men in cirkeltjes praten. Soms moet je een mening horen waar je het helemaal oneens mee bent, om je eigen standpunten te kunnen ontwikkelen.
Ik vind dus dat er eigenlijk geen juridische restricties moeten zijn aan een maatschappelijk debat, maar dat is geen vrijbrief om iedereen maar te kunnen uitschelden.
Neem de Duitse satiricus Böhmermann die nu vervolgd wordt omdat hij de Turkse president Erdogan bespotte. Wellicht is het het hem wel waard om de prijs te betalen om toch zijn kritiek te kunnen uiten. Mensen in machtige posities moet je altijd kunnen bekritiseren, veel meer dan een gewone medeburger. Politieke uitingen genieten dan ook “preferred position”. Maar wat Hans Teeuwen over Erdogan zei, was totaal niet waar of grappig. Het verlicht de spanning in het publieke debat niet, en dat zou met satire eigenlijk wel het streven moeten zijn. Beledigen onder het mom van slechte humor mist compleet zijn doel. Ik zou het niet verbieden, maar wel graag zien dat er wat meer over na wordt gedacht wat precies het doel is van je uiting, en of dat dat het ook gaat bereiken.
Wat ik Charlie Hebdo heb zien doen is het neertrappen van groepen die zich toch al machteloos voelen. Geen regeringsleiders, maar bijvoorbeeld hangjongeren die voor overlast zorgen. Agressie komt voort uit machteloosheid, uit geen andere mogelijkheid zien je onvrede uit te kunnen drukken. Door achtergestelde groepen of kwetsbare tieners te bespotten bereikt zo’n publicatie dat deze jongeren zich nog machtelozer gaan voelen, en zij dus nog sneller naar agressie als middel zullen grijpen om zich gehoord te voelen. Het gedrag dat het blad pretendeert tegen te gaan, stimuleren ze dus juist.
Je kan in deze discussie realistisch gezien twee doelen nastreven: het aankaarten van de macht die een georganiseerde religie als islam heeft, of het teweegbrengen van gedragsverandering bij individuele personen. Die twee vereisen een hele verschillende aanpak. Het is ook belangrijk om te beseffen dat niet alle geloofsaanhangers hier zelf voor hebben kunnen kiezen. Dus pas op dat je niet juist onderdrukte burgers nog verder naar beneden schopt. ‘Speak truth to empower’.
Vaak is een boodschap veel krachtiger wanneer je deze respectvol brengt. Op een bepaalde leeftijd moet je pesten als communicatiemiddel toch een beetje kunnen ontstijgen.
Ik denk wel dat wanneer we als maatschappij eerder de zorgen rondom integratie serieus hadden besproken, het nu niet zo verhit had hoeven zijn. Ook de mensen die echte problemen ondervinden met minderheden voelen zich niet gehoord, en worden dus steeds giftiger. Hoe minder je dingen kunt uitspreken, hoe meer druk er op de ketel kan komen te staan. Vaak helpt het al ontzettend wanneer mensen openlijk iets kunnen aankaarten en zich gehoord voelen.
In Berlijn, waar ik een tijd gewoond heb, is er voor alles wel een demonstratie. En voor elke demonstratie is er een tegendemonstratie. In Nederland blijft het publieke debat vaak toch een beetje beperkt tot het standaard clubje talking heads op tv, en een handjevol dappere columnisten en twitteraars.
Wat dat betreft is het internet zeker de nieuwe drukpers. Maar durf je nog wel openlijk je mening te vormen in een openbaar debat wanneer alles wat je zegt wordt verzameld, opgeslagen, geïndexeerd, geanalyseerd en doorverkocht?
Vroeger had je briefgeheim, niemand mocht in je post kijken. Nu wordt bijna alle communicatie verzameld onder het mom van veiligheid. Het betekent dat zoiets als een gegarandeerd privé-gesprek steeds zeldzamer wordt. Via smartphones wordt afluisteren steeds makkelijker, en ook in je buurtkroeg hangen camera’s. Zelfs in het ov word je al afgeluisterd. Over een paar jaar vragen we ons af hoe we dit hebben kunnen toelaten. Het wordt hoog tijd dat we de toenemende massale surveillance een halt toe roepen.”
Ancilla spreekt op op 26 april in Wageningen en op 5 mei in Amsterdam en Almere. Voor reserveringen, overige sprekers en het programma kun je terecht op de site van Vrijheidscolleges. De Vrijheidscolleges worden gehouden rond het thema van de vier esssentiële mensenrechten die de Amerikaanse president Roosevelt benoemde in zijn beroemde State of the Union speech in 1941. De Vier Vrijheden zijn vrijheid van meningsuiting en expressie, vrijheid van geloof en aanbidding, vrijwaring van vrees en vrijwaring van gebrek. Joop is partner van de organisatie van de Vrijheidscolleges.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (31)

Paul250371
Paul25037129 apr. 2016 - 15:09

Prettige column.

oudsaider2
oudsaider223 apr. 2016 - 17:11

"Maar wat Hans Teeuwen over Erdogan zei, was totaal niet (...) grappig." @OlavM "Helemaal niet grappig ook." Het is pas gevaarlijk als anderen gaan bepalen wat grappig is en wat niet grappig is. @OlavM "Hij “betaalt dus geen prijs”, maar kreeg waar hij op uit was. En om dezelfde reden heb ik nooit gezegd: “Je suis Hebdo!” En zeker als niet grappig zijn het doden van mensen rechtvaardigt. Niet grappigen krijgen door niet grappig te zijn waar ze op uit zijn? Is “Je suis Hebdo!” schrijven in plaats van "Je suis Charlie" grappig? Zo ja, dan zal OlavM niet krijgen waar hij op uit is, of juist wel...

1 Reactie
Dunya2
Dunya224 apr. 2016 - 9:29

@outsaider Het is gevaarlijk als door mensen als Hans Teeuwen de grenzen van het goede fatsoen ruimschoots overschreden wordt en een recht op het nodeloos beledigen en kwetsen van anders denken aangemoedigd wordt bij het gewone volk.

Van der Wal
Van der Wal23 apr. 2016 - 9:09

Het grote voordeel van vrijheid van meningsuiting: "Better to remain silent and be thought a fool than to speak out and remove all doubt."

robvaniren
robvaniren23 apr. 2016 - 6:20

"Goed geschreven! Ik kwam laatst de volgende uitspraak tegen, die hier prachtig bij aansluit: met de vrijheid te zeggen wat je denkt komt de plicht te denken over wat je zegt." Bingo, maar dan als nietszeggende en dus weinig doordachte uitspraak.

peter e
peter e23 apr. 2016 - 2:04

[Ancilla Tilia over vrijheid: “Geen enkel idee is te dom om te bespreken” ] Alleen ideeën die de media zelf willen bespreken, komen aan de orde. De rest wordt genegeerd.

Woeki Hypo
Woeki Hypo22 apr. 2016 - 22:46

Ancilla Tilia over vrijheid: “Geen enkel idee is te dom om te bespreken” Sommige heel slechte ideeën zijn wel heel erg intelligent. Dit leert de huidige kennis maatschappij. En de hoogbegaafde etter is geen sprookjesfiguur. Woeki Hypo.

vakman2
vakman222 apr. 2016 - 19:13

Tilia zou nog weleens een politiek talent kunnen zijn (zie bv haar interview bij Max Keiser report!). Zet 'em op - en blijf zolang als mogelijk is trouw aan je innerlijk vuur! Geeft namelijk veel meer rust - en dat heb jij niet alleen nodig, maar eerst en vooral de mensen waarvoor je het allemaal doet...

rbakels
rbakels22 apr. 2016 - 17:55

Er wordt met twee maten gemeten. In 2009 werd ik aangehouden omdat ik "klootzak" had gezegd tegen een agent, nadat die mij in mijn kraag had gegrepen omdat ik op ordeverstorende manier de spreker zou hebben onderbroken. Ze draaiden de handboeien zo strak aan dat ik er nog maanden later last van had, en mijn dokter vreesde dat het letsel blijvend zou zijn. Het toppunt was nog dat ik er niets meer van hoorde. Na zes jaar, de wettelijk termijn voor verjaring van het misdrijf belediging heb ik navraag gedaan bij het OM, onder verwijzing naar het grondrecht dat rechters tijdig een uitspraak moeten doen, c.q. de verdachte moeten vertellen dat zijn geval geseponeerd is en de vervolging dus beëindigd. Ik vrees dus dat de agenten op hun eigen houtje bezig zijn geweest. Vorig jaar beklaagde ik me bij een controleur op de tram (naar waarheid) dat hij niet behoorlijk Nederlands sprak. Belediging! Omdat het op een eindhalte gebeurde waren er in no time een heleboel andere controleurs die mij in de houdgreep namen. Je wordt dan voorgeleid voor de "hulpofficier", maar dat is gewoon een agent die een cursus heeft gevolgd. In dit geval een motoragent die na tien seconden weer weg was en helemaal niets controleerde. Dat geval heb ik laten voorkomen. Eind juni is het zo ver. Zero tolerance bij verbaal geweld tegen gezagsdragers! Dat wil de politiek. Tenzij het een rare Turk is. Ik kan me voorstellen dat Erdogan kwaad is.

4 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe22 apr. 2016 - 19:43

Erdogan als ambtenaar in functie? Toch niet in Duitsland?

voxpopuli2
voxpopuli222 apr. 2016 - 20:11

Volgens mij doet u moeilijker dan gewenst voor uzelf..

peter e
peter e23 apr. 2016 - 1:56

[Er wordt met twee maten gemeten.] Voor u als jurist zou dit geen verrassing behoren te zijn.

jellevwal
jellevwal23 apr. 2016 - 6:50

Belediging van een ambtenaar in functie wordt naar mijn mening veel te weinig bestraft. Wat er nu zo erg aan is dat een tramcontroleur geen behoorlijk nederlands spreekt, ik vraag het me af. Gezien regelmatig geweld tegen politie, ambulance personeel, brandweerlieden, geweld tegen treinpersoneel, overvallen op buschauffeurs, ik kan me voorstellen dat wel eens wat overtrokken wordt gereageerd. Met bomgordel aanslagplegers ben ik blij geen orde handhaver te zijn. Nederlandse ordehandhavers zijn m.i. de vriendelijkste ter wereld.

Bram Emanuel
Bram Emanuel22 apr. 2016 - 17:46

"Maar wat Hans Teeuwen over Erdogan zei, was totaal niet waar of grappig." De droge absurde humor van Teeuwen is niet aan iedereen besteed, net als Monthy Python of Jiskefet. Ik kan er echter wel om lachen maar vindt bijvoorbeeld de Lama's dan weer niet om aan te zien.

2 Reacties
kapitanlaipose
kapitanlaipose22 apr. 2016 - 21:54

Ja ik dus net weer omgekeerd. Ik vind Teeuwen niet grappig genoeg. Te schreeuwerig. Lama's dan weer juist wel met hun improvisatie.

slopsma
slopsma23 apr. 2016 - 8:03

Teeuwen is gewoon geniaal! Ik ben dan ook fan van het eerste uur.

Savanne Rotsmoel
Savanne Rotsmoel22 apr. 2016 - 17:33

Ik vond Hans Teeuwen hilarisch, en belangrijker nog: zijn grap deed precies wat op dat moment zo hard nodig was - er nog een tandje bovenop doen. Tillia is er eentje van wat Rushdie "the But Brigade" noemt: freedom of speech, but... Je moet over alles grappen kunnen maken, ook over staatshoofden, en ook over de zwakkeren in de samenleving. De grens ligt zoals altijd bij het aanzetten tot geweld. De rest is gewoon een kwestie van smaak. Ik koester het recht om beledigd te worden, door wie dan ook.

2 Reacties
Sophiez
Sophiez22 apr. 2016 - 19:43

@ Savanne Rotsmoel Heel erg jammer ik had sterkere stellingname verwacht na de veelbelovende titel. Ik herinner me nog het ijzersterke optreden van Ancilla bij RTL toen ze Gordon helemaal op zijn plek wees. Maar helemaal met je mee eens, als ik dit lees zou ze zo iemand van de "the But Brigade" kunnen zijn. Wellicht dat ze bij de humor in dit geval slechts op de woorden lette en niet op de inhoud. Teeuwen was imo geniaal. Overigens staat de man duidelijk ergens voor wat je van butbrigadiers niet kunt zeggen. Erg jammer, echter blijf ik benieuwd hoe ze zich verder ontwikkelt, en welke kant het op gaat. Weet iemand hier of ze nog wat met de PiratenPartij doet?

kapitanlaipose
kapitanlaipose22 apr. 2016 - 20:12

Ik kan niet wachten tot cabaret Nederland en columnist Nederland eens even lekker los gaat op de Joodse gemeenschap. Nog niets van gezien. Blijkbaar een soort zelfcensuur.

Piet de Geus
Piet de Geus22 apr. 2016 - 16:59

"Door iets hardop te delen geef je anderen de kans om te reageren, en zo blijf je bijleren." Als je rappend over een platte aarde meent dat je iets hebt om te delen, dan moet je niet verbaasd zijn dat er niemand reageert en dat je nimmer iets bijleert. Leren begint toch met luisteren naar mensen die iets te delen hebben, niet met het kringgesprek waar iedereen zijn snater open mag trekken.

jellevwal
jellevwal22 apr. 2016 - 16:54

De meeste ideeën zijn te dom om te bespreken.

OlavM
OlavM22 apr. 2016 - 15:47

Zo'n "free speech zone" bestaat ook al sinds jaar en dag in het Londense Hyde Park: Speakers' Corner. (Enige twee verboden onderwerpen: de Britse koninklijke familie en het omverwerpen van de regering van het Verenigd Koninkrijk. Oorspronkelijk mochten ter dood veroordeelden vóór hun ophanging daar hun laatste zegje doen. De moeite waard om bij gelegenheid naar toe te gaan). In het maatschappelijke debat zijn juridische restricties onvermijdelijk. De vrijheid van meningsuiting kan bij formele wet worden beperkt. Dat is al van oudsher gebeurd in het Wetboek van Strafrecht: belediging, smaad en laster. Daaraan zijn rond 1970 toegevoegd: belediging van, discriminatie van, en aanzetten tot haat of geweld tegen groepen mensen wegens hun ras, godsdienst, seksuele geaardheid, enz. Wat Hans Teeuwen deed was van bijzonder laag allooi, maar evengoed wat Böhmermann deed: die was helemaal niet uit op serieuze kritiek op of satire over Erdogan, maar het ging hem van meet af aan erom de grenzen van strafbaarheid in Duitsland te overschrijden, te provoceren en een rel te schoppen. Helemaal niet grappig ook. Hij "betaalt dus geen prijs", maar kreeg waar hij op uit was. En om dezelfde reden heb ik nooit gezegd: "Je suis Hebdo!" Inderdaad: je kan scherp en humoristisch zijn, en tóch respectvol. Dat is de kunst. [Wat dat betreft is het internet zeker de nieuwe drukpers. Maar durf je nog wel openlijk je mening te vormen in een openbaar debat wanneer alles wat je zegt wordt verzameld, opgeslagen, geïndexeerd, geanalyseerd en doorverkocht? ] Jazeker, dat kan wel. Als je maar even nadenkt voordat je iets de wereld in stuurt (vooral ook als er privé-gegevens mee gemoeid zijn), en niet primair reageert op onderbuikgevoelens en vervolgens b.v. meteen gaat twitteren. En als je, wanneer je eenmaal toch een fout hebt gemaakt, dat eerlijk erkent en rechtzet. Van het briefgeheim kan je overigens nog steeds gebruik maken door ouderwets brieven te sturen. Maar ook daarover moet je niet naïef zijn: ook vroeger al werden brieven geopend door de BVD, en waarschijnlijk tegenwoordig nog door de AIVD.

3 Reacties
johannn2
johannn222 apr. 2016 - 16:32

Olav, Böhmermann was er niet op uit om de Duitse wet te overtreden. Die overtrad hij daarbij inderdaad wel, ja. Hij was er ook niet op uit om Erdogan te beledigen. En het ging hem niet om de inhoud van zijn opmerking. Hij was erop uit om het gezág aan de kaak te stellen, te 'overtreden', dat Erdogan denkt te kunnen uitoefenen in Duitsland en andere landen. Dat hij voor het beledigen van een bevriend staatshoofd door de Dúitse - let wel de Duitse - wet kan worden veroordeeld en misschien ook wel zal worden veroordeeld, dat is Dúits recht. Dat is legále rechtspleging en daarmee volkomen in orde. En dat offer is hij bereid te brengen. .

Piet de Geus
Piet de Geus22 apr. 2016 - 17:01

"Zo’n “free speech zone” bestaat ook al sinds jaar en dag in het Londense Hyde Park: Speakers’ Corner." Een ideaal systeem: wie zin heeft om te lachen gaat even kijken bij die gekken op die zeepkisten. Wie daar geen trek in heeft wordt lekker niet lastig gevallen.

Halve Zoolstra
Halve Zoolstra23 apr. 2016 - 7:43

Hans Teeuwen is nog nooit leuk geweest, laat staan hilarisch.

Rootman2
Rootman222 apr. 2016 - 15:47

Ancilla is maar net begonnen! Zij heeft dat vonkje dat vaak nog niet te zien is bij links: Señora Presidente!

shrew
shrew22 apr. 2016 - 15:29

Ik vind Hans Teeuwen wel grappig. Ik heb schaterlachend naar het filmpje van hem over Erdogan gekeken. Hans Teeuwen maakt mij aan het lachen, meer verwacht ik ook niet van hem, het is geen diplomaat. Dat hij daarmee niet de spanning in het publieke debat verlicht interesseert me niet. Dat is helemaal niet de rol van satire zoals Tilia schrijft. Satirici worden al eeuwenlang vervolgd door overheden, echt niet omdat ze de spanning in het publiek debat verlichten. Humor kan je niet sturen. Ik kan nog niet glimlachen om een Freek de Jonge, zo saai. Maar hij krijgt zalen vol mensen die hem wel leuk vinden. Ik snap er niks van, maar ik zal hem en zijn publiek er niet om veroordelen. Zou fijn zijn als Tilia ook mijn gevoel voor humor niet veroordeelt. Op die manier verlicht ze namelijk niet de spanning in het publieke debat en dat schijnt ze zelf graag te willen.

1 Reactie
slopsma
slopsma23 apr. 2016 - 8:07

Hier precies hetzelfde! Teeuwen altijd goed, maar die zure ouwe Freek de Jonge vind ik persoonlijk een dorpsidioot.

Mark Gh
Mark Gh22 apr. 2016 - 15:16

Goed geschreven! Ik kwam laatst de volgende uitspraak tegen, die hier prachtig bij aansluit: met de vrijheid te zeggen wat je denkt komt de plicht te denken over wat je zegt.

Uitgekleed
Uitgekleed22 apr. 2016 - 14:38

Mijn complimenten voor dit pleidooi voor werkelijke vrijheid.

Ulltrafox
Ulltrafox22 apr. 2016 - 14:22

Zo sta je in de Playboy en zo sta je een lezing te geven waar menig hoogleraar jaloers op zou zijn. Mijn petje af voor deze vrouw!