Als Nederlander kun je je alleen maar doodschamen voor de taferelen in Loosdrecht

In de jaren zestig zag het er heel anders uit als het ging over immigranten. We haalden tienduizenden gastarbeiders uit Turkije, Marokko, Spanje en Italië omdat we ze dringend nodig hadden voor onze economie. In Duitsland werkten begin jaren zeventig ongeveer 2,5 miljoen buitenlandse gastarbeiders. Ze werkten in de havens, fabrieken, kassen, bouwplaatsen en het openbaar vervoer. Sommige politici gingen ervan uit dat het om een tijdelijke situatie ging. Maar velen bleven. Ze kregen kinderen en kleinkinderen, betaalden belasting en werden ongemerkt onderdeel van het fundament onder onze samenleving.

Vandaag werken hun kinderen en kleinkinderen als verpleegkundige, ondernemer, docent, vrachtwagenchauffeur, agent, ingenieur, schoonmaker of zorgmedewerker. Haal ze morgenochtend uit onze economie weg en grote delen van onze economie zouden vastlopen.

En toch is migratie opnieuw de perfecte politieke zondebok geworden.

In Loosdrecht zagen we deze week demonstraties rond de opvang van vluchtelingen uit Soedan. Mensen die oorlog, geweld en chaos zijn ontvlucht. Of het nou rechtse radicalen uit het hele land zijn of bewoners die zich onvoldoende geïnformeerd voelen, het resultaat is hetzelfde. Taferelen waar je je als Nederlander alleen maar voor kunt doodschamen.

Het werkelijke aantal immigranten dat Nederland bereikt is, vergeleken met de omvang en rijkdom van Europa, nog altijd relatief beperkt. Rechtse politici doen je geloven dat de samenleving morgen instort, terwijl Europa in werkelijkheid nog steeds een van de rijkste en veiligste regio’s ter wereld is.

In Nederland houden arbeidsmigranten de tuinbouw, logistiek, distributiecentra, bouw, voedselindustrie, horeca en delen van de zorg draaiende. De problemen die we momenteel op de arbeidsmarkt in verschillende sectoren hebben, zouden deels kunnen worden verlicht als we asielprocedures konden verkorten en mensen sneller toegang zouden geven tot werk. In Europa zijn immigranten onmisbaar voor de economie. En in de Verenigde Staten vormen miljoenen immigranten een onmisbare schakel in de landbouw, bouw, zorg, horeca en transportsector. Haal ze plotseling weg en voedselprijzen stijgen, bedrijven komen stil te liggen en personeelstekorten exploderen.

De ongemakkelijke waarheid is dat rijke samenlevingen steeds afhankelijker worden van precies de mensen waar politici zich publiekelijk tegen afzetten. En ondertussen weigeren we het echte probleem onder ogen te zien.

De echte breuklijn loopt tussen het rijke Noorden en het arme of instabiele Zuiden. Tussen landen die worden geteisterd door oorlog, corruptie, klimaatverandering, droogte, schulden, voedseltekorten en gebrek aan economische kansen, en landen die rijk genoeg zijn om de directe gevolgen voorlopig nog buiten de deur te houden.

En precies op het moment dat die druk wereldwijd toeneemt, trekken delen van het Westen zich terug uit internationale samenwerking. Ontwikkelingshulp wordt afgebouwd. USAID, jarenlang een van de grootste hulporganisaties ter wereld, ligt politiek onder vuur en wordt uitgekleed. Terwijl klimaatverandering, mislukte oogsten, waterschaarste en bevolkingsgroei juist steeds meer druk zetten op grote delen van Afrika en het Midden-Oosten.

Dit is wat kortetermijndenken veroorzaakt. We investeren miljarden in grensbewaking, opvangcrises, afschrikcampagnes en symboolpolitiek, maar veel te weinig in stabiliteit, onderwijs, voedselzekerheid en economische ontwikkeling in de landen waar mensen vandaan komen.

Als we niet in decennia gaan denken in plaats van in verkiezingscycli, dan zijn we really fucked. Want als miljarden mensen in het mondiale Zuiden steeds minder toegang krijgen tot water, voedsel, veiligheid en economische perspectieven, dan zal de migratiedruk niet afnemen maar juist groeien. Klimaatverandering alleen al kan deze eeuw tientallen tot honderden miljoenen mensen op drift brengen. Wat we nu meemaken is waarschijnlijk nog maar een voorproefje.

Lange termijn denken betekent niet naïef alle grenzen openzetten. Het betekent begrijpen hoe systemen werken. Begrijpen dat muren alleen ongelijkheid, oorlog, klimaatstress en demografische druk niet oplossen. Begrijpen dat investeren in stabiliteit elders uiteindelijk ook investeren is in onze eigen toekomst.

De toekomst van Amsterdam, Rotterdam, Berlijn en New York raakt steeds sterker verbonden met die van Khartoem, Lagos, Karachi en Guatemala-Stad. We kunnen nu investeren in een meer evenwichtige wereld. Of later leven in permanente angst, polarisatie en crisisbeheer, met een dikke muur rond ons.

Die keuze maken we iedere dag opnieuw.