Als Amerika het recht breekt en Europa zwijgt, verliest iedereen

De Amerikaanse militaire inval in Venezuela was illegaal. Dat is geen mening, maar een feit. Er was geen directe dreiging, geen sprake van zelfverdediging en geen mandaat van de VN-Veiligheidsraad. Toch bleef de reactie van Europese leiders pijnlijk slap. Wat we zagen: wegkijken, voorzichtig taalgebruik en vooral veel stilzwijgen. Dat is niet alleen zwak, het is gevaarlijk. Dat schrijft Thijs Reuten, Europarlementariër van GroenLinks-PvdA.

Natuurlijk was Nicolás Maduro een brute dictator. Niemand hoeft om hem te treuren. Zijn regime onderdrukte het volk en ruïneerde het land. Dat maakt het begrijpelijk dat sommige mensen zeggen: “Dan maar zo.” Maar wie accepteert dat een machtig land zonder rechtsgrond een ander land binnenvalt, zegt feitelijk dat het internationaal recht er niet meer toe doet. Dat is een hellend vlak.

Het idee dat het doel de middelen heiligt, klinkt verleidelijk, maar klopt niet. Bovendien, Trumps’ doel was niet vrijheid of democratie. Het ging om olie, macht en invloed in zijn ‘achtertuin’. Er is geen plan om Venezuela echt te helpen. Geen duidelijk perspectief voor stabiliteit of democratie. De woorden democratie of verkiezingen worden zorgvuldig vermeden door Trump. Als er maar iemand zit die doet wat wij zeggen, is het devies. Dit was geen reddingsactie, maar een machtsgreep.

Europa had hier pal moeten staan voor zijn eigen principes. In plaats daarvan bleef het te lang stil. En wat er kwam was niet helder en niet eensgezind. Uit angst om de VS tegen zich in het harnas te jagen. Uit verdeeldheid. Of omdat men hoopt dat het allemaal wel overwaait. Maar dat is zelfbedrog.

Want dit gaat niet alleen over Venezuela. Als we dit laten passeren, zetten we de deur verder open voor Rusland. China zal dit precedent gebruiken richting Taiwan. En Trump zelf voelt zich ook gesterkt. Niet alleen in Latijns-Amerika, maar ook dichter bij huis.

Trump herhaalde en versterkte zijn claim op Groenland. Niet vanwege idealen, maar vanwege grondstoffen en strategisch belang. Tegelijk wordt Europa steeds minder als bondgenoot gezien en steeds meer als lastige concurrent. Wie dat niet serieus neemt, is naïef.

Alles wat voor de Verenigde Staten belangrijk is rond Groenland is al geregeld. Militaire aanwezigheid is geen discussiepunt, die is er al en gesloten bases kunnen weer open met het oog op trans-Atlantische strategische belangen. Grondstoffen winnen? Kan gewoon. Wat wil Trump werkelijk? Wil hij vooral de geschiedenis ingaan als een president die land toevoegde aan de VS? Grote vraag blijft ondertussen, wat doet Europa om een vuist te maken tegen deze claim?

Europa’s probleem is niet gebrek aan mooie woorden, maar gebrek aan daadkracht. Trump begrijpt maar één taal: macht en duidelijkheid. En als Europa ervoor kiest heeft het wel degelijk de mogelijkheid om die uit te stralen - vooral door onze economische kracht.

Maar dat betekent nu als Europa eensgezind en vooraf heel duidelijk maken wat de consequenties zouden zijn voor het overschrijden van deze grens. De economische gevolgen voor de VS zelf zullen groot zijn door effecten voor bedrijven, handel en diensten. Europa moet bereid zijn de economische macht voluit in te zetten. Het moet duidelijk zijn dat de kosten van zo'n actie groter zijn dan de voordelen. Want als we moeten gaan reageren in plaats van voorkomen dan zijn er geen goede opties.

Eensgezindheid vraagt om ophouden elkaar te gijzelen via veto’s en korte termijn nationale belangen. We hebben een echt gezamenlijk Europees buitenlands en veiligheidsbeleid nodig dat steunt op onze onafhankelijkheid, autonomie, respect voor internationaal recht en een echte Europese defensie. Met duidelijke rode lijnen en snellere beslissingen. De toekomst van Europa wordt niet beslist door mooie woorden, maar door keuzes. Zwijgen en niets doen is ook een keuze - meestal niet de goeie.