Joop

'Ah ha! Dus je bent een hálve allochtoon!'

  •  
07-04-2014
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Hoe overbruggen we de kloof tussen het Museumplein – waar we "allemaal Marokkanen" zijn – en deze gespleten werkelijkheid?
In een recent artikel, “Teaching Tolerance: How white parents should talk to their young kids about race,” schrijft de Amerikaanse Melinda Moyer op slate.com over het belang om culturele diversiteit als maatschappelijke waarde te beschouwen. Ruim vijfduizend aangiften tegen Geert Wilders betuigen dat Nederlanders dit ook doen. Het motto van de demonstratie tegen racisme en discriminatie afgelopen maand in Amsterdam was boos, recalcitrant en solidair: “Wij zijn allemaal Marokkanen.”
Zo een strijdkreet is ontroerend, een bevestiging dat wij als Nederlandse samenleving racisme erkennen en verwerpen. Door te beweren dat we allemaal Marokkanen zijn, maken we van de minderheid een meerderheid. Hoe zit het op de andere dagen, voorbij het Museumplein? Zijn we in de alledaagse praktijk ook allemaal Marokkanen?
Ik vraag me dit af na een bezoek aan mijn Turkse groenteboer, waar ik onlangs naast een andere moeder aan de kassa stond. Zij droeg een hoofddoek en duwde een buggy. De eigenaar sprak de moeder aan in het Turks en gaf haar een zakje sesam snoep mee voor haar kindje. Bij het afscheid zeiden ze iets met “Allah.”
Toen ik aan de beurt was, groette de eigenaar me ook in het Turks. Omdat ik geen Turks spreek, antwoordde ik met: “Goedemorgen.” Hij knikte, rekende af en keek een beetje schuin naar mijn gezicht. Hij was vergeten dat we elkaar al eerder hadden ontmoet. Ik zag zijn ogen zoeken naar mijn afkomst. Toen werd hij afgeleid door mijn dochtertje.
Terwijl de Turkse groenteboer haar handje vasthield en tegen haar babbelde, vroeg ik me af of hij ook een zakje sesam snoep aan haar zou meegeven. “Wij zijn anders met kinderen dan jullie, hé?” Zijn opmerking overviel me. Zo gaan de mannen van onze cultuur met kinderen om: warm, lief, hartelijk, hoorde ik. Zo zijn de mannen van jouw cultuur niet. Ik keek hem verontwaardigd aan. “Ik ben geen Nederlandse!” “O?” “Ik ben Amerikaanse,” zei ik, bijna alsof ik er spijt van had. “Maar mijn vader komt uit Iran, hoor,” voegde ik toe. “Daar zijn ze ook ‘anders met kinderen!'”
“Ah ha! Dus je bent een hálve allochtoon! Ha ha!” Hij, de voorzitter van De Vereniging van Trotse Allochtonen, lachte van oor tot oor. Achter het grapje schuilde de boodschap: je bent wel anders, maar je hoort nog steeds niet bij ons. Het zat toch wat ingewikkelder in elkaar, wilde ik uitleggen. Mijn vader is in Teheran geboren, maar hij is Armeniër. Mijn moeder is Japans. Ik ben geboren en getogen in Californië. Ik ben getrouwd met een lange Hollander.
Wat eigenlijk aan mijn lippen bleef hangen: in het Nederland buiten de Turkse winkel pas ik ook nergens bij. Later op de dag stond ik voor de basisschool op mijn kleuter te wachten. Ik keuvelde met een blonde moeder die nooit zou hebben geweten dat ik Amerikaanse was, behalve door mijn “schijntje van een piepklein accentje”. Tussen de ouders stond ook een opa. “Babboe,” las hij, wijzend naar mijn bakfiets. “Wat is dat?” “Dat is de naam van de fabrikant.” “In het Maleis betekent ‘babu’ dienstmeisje,” vertelde hij. Hij was in 1954 geboren in Indonesië. Zijn vader was Nederlands en zijn moeder Indonesisch. Ik vroeg hem hoe hij het vond om tussen twee culturen te zitten. Daar, voor de ramen van de school, luisterde ik naar verhalen uit een verleden dat hij had moeten overwinnen, vooral vanwege Nederlanders die “bruine” mensen niet in hun waarde lieten. Het viel me op dat hij zijn voorhoofd vaker fronste. Het was nooit gemakkelijk voor hem geweest.
“Ik weet eigenlijk niet waarom mijn vader mijn moeder getrouwd heeft. Om hem te bedienen? Om koffie voor hem te zetten? Ikzelf zag mijn moeder altijd als ‘babu’. En dat doet pijn. Want mijn moeder was heel lief voor me.” Hij had het ook over het heden, dat hij moest blijven opletten. Bij zijn “Nederlandse” vrienden belde hij weken van tevoren om af te spreken. Als zijn Indonesische vrienden langs wilden komen, kwamen ze gewoon langs. “Thuis ben ik Indo,” zei hij met een glimlach. Ik begrijp hem en zijn gespleten wereld maar al te goed. Ik denk aan de Turkse groenteboer, die geen zakje snoep meegaf aan mijn kindje. Ik denk aan Necati Genç, de allereerste Turkse immigrant in Nederland, die zich in Nederland “alleen een Turk” voelde.
Hoe overbruggen we de kloof tussen het Museumplein – waar we “allemaal Marokkanen” zijn – en deze gespleten werkelijkheid? Door diversiteit ook in ons alledaags leven te belichamen. Tegen je kinderen zeggen dat ze niet racistisch mogen zijn is prima, schrijft Melinda Moyer, maar ze leren dat beter als ze het normaal vinden om met mama en papa op visite te gaan bij vrienden uit andere culturen.
Als ze thuis komen bij Marokkanen, dus. Doe jij dat? Hoe Marokkaans ben je?

Meer over:

opinie, leven,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (14)

JoopSchouten2014
JoopSchouten20147 apr. 2014 - 12:00

Prachtig al die diversiteit en geschiedenis van mensen! Mooi. Nieuwe 'Tonen' maken interessantere muziek.

Xoral
Xoral7 apr. 2014 - 12:00

De politiek moet erg blij zijn met die duizenden aangiftes, want hoe meer burgers in beweging komen, hoe meer politieke strijd er ontstaat, m.a.w radicalisering burgers en politici. Daarom zijn politici als Roemer en Wilders (tegenpolen) naar voren gekomen uiteindelijk na de moord op Fortuyn, toen een groot deel bevolking al bezig was te radicaliseren. En hier blijkt D66 weer van te profiteren, die toch ook een pro of anti houding kan aannemen. Er blijkt helemaal geen politiek te zijn die zorgt voor vermindering politieke strijd en rust in de maatschappij, terwijl toch juist politiek het middel zou behoren te zijn om strijd in burgers en tussen landen te verminderen (ook via diplomatie) De wereld is steeds meer in beweging aan het komen, geen goed teken, want door het schrikbeeld van een herhaling van de geschiedenis kan er weer een volgende periode van geschiedenis optstaan (door oppostie tegen dat schrikbeeld)

Patrick Faas
Patrick Faas7 apr. 2014 - 12:00

"Ikzelf zag mijn moeder altijd als babu." En anderen zagen hun baboe als moeder. Sommigen (velen?) hielden meer van hun baboe dan van hun biologische moeder.

inwoner
inwoner7 apr. 2014 - 12:00

waarom zou je blank moeten zijn om jezelf op de eerste plaats nederlander te voelen? Sinds wanneer bepaalt je huidskleur of je wel of niet op tijd moet aanschuiven? dat artikel in slate.com is zelfs helemaal bizar. Het gaat over een vrouw die met haar kinderen naar een goede buurt verhuist en dan zegt dat de buurt erg wit is en dat ze dit als iets erg negatiefs ziet. Ze is namelijk bang dat haar kinderen dan later racistisch worden... Het grootste probleem in NL is juist het omgekeerde. Hele stadsdelen waar kinderen geen enkel contact hebben met de autochtone Nederlandse bevolking en daardoor geen goede binding met het land krijgen waar ze wonen

1 Reactie
Pineaux
Pineaux7 apr. 2014 - 12:00

"dat artikel in slate.com is zelfs helemaal bizar. Het gaat over een vrouw die met haar kinderen naar een goede buurt verhuist en dan zegt dat de buurt erg wit is en dat ze dit als iets erg negatiefs ziet. Ze is namelijk bang dat haar kinderen dan later racistisch worden..." Terechte angst. Onbekend, maakt onbemind. "Het grootste probleem in NL is juist het omgekeerde. Hele stadsdelen waar kinderen geen enkel contact hebben met de autochtone Nederlandse bevolking en daardoor geen goede binding met het land krijgen waar ze wonen" Mooi stukje tekst, die (1) je hypocriete denkmethodes ontbloot en (2) je eerste stelling compleet onderuit haalt. Want: (1) Doordat je het als een tegenstelling poneert, bedoel je ermee dat die buurten waar die kinderen wonen niet wit zijn. Vervolgens heb je het over contact met "autochtone Nederlanders". Hierdoor wek je in ieder geval het idee dat autochtone nederlanders dus wit zijn. (2) Wat je allereerste stelling dat huidskleur niets met je nederlanders voelen te maken heeft, volledig onderuit haalt. Omdat een autochtone nederlanders dus wit moet zijn. Zie hypocrisie in 8 regels tekst.

JannesJ2
JannesJ27 apr. 2014 - 12:00

Ik wil ook een zakje sesam snoep van die aardige meneer. Maar helaas, ik ben "volwassen". Kaaskop ook nog eens. Welke gespleten wereld? Welkom in de geslaagde multiculturele samenleving, eerder. Overigens zijn het ruim twintigduizend aangiften tegen Geert Wilders. Stuk voor stuk terecht!

1 Reactie
Beisser
Beisser7 apr. 2014 - 12:00

[“Welke gespleten wereld? Welkom in de geslaagde multiculturele samenleving, eerder.”]
 ‘Multicultureel’ ben ik helemaal met je eens. Goed beschouwd is èlke samenleving, van klein tot groot, behalve misschien een klein, afgezonderd, geïsoleerd, ingeteeld dorpje, ergens ver in de binnenlanden van... (vul zelf maar in) multicultureel. Maar bij ‘geslaagde’ zet ik toch een vraagteken. Er zijn nog te veel vooroordelen en verholen en openlijk racisme. Huidskleur en etniciteit spelen nog een te grote rol, vooral bij oppervlakkige ontmoetingen en de eerste contacten. (Wederzijds overigens, tussen de verschillende etnische groepen). Een samenleving is m.i. multicultureel pas geslaagd als etnische groepen en culturen vreedzaam en ondanks de verschillen wederzijds geaccepteerd naast en door elkaar kunnen leven, de vooroordelen onder controle gehouden worden en groepskenmerken, zoals huidskleur, etniciteit, geslacht enz. geen rol meer spelen bij de contacten tussen ‘wij’ en ‘zij’

MollySweet
MollySweet7 apr. 2014 - 12:00

Ik ben een Nederlandse met een normale Nederlandse naam, mijn ouders heten Piet en Ria, ik ben blond, blauwe ogen, heb mijn hele leven het NL-staatsburgerschap gehad want ik ben hier geboren, heb hier mijn hele leven gewoond op een jaartje in Engeland na, mijn grootmoeder werkte nog als lampenmaakstertje in de Philips-fabrieken, echt, Nederlandser komen ze niet... En ik ben een niet-westerse allochtoon. Geen grap. En dat alleen maar omdat mijn moeder destijds Indonesië is geboren. (En ja, ook zij had een baboe. Ik heb er nog foto's van.) En ik vind het onbegrijpelijk dat ik, als volbloed Nederlandse, geregistreerd sta als 'niet-westerse allochtoon'. Maar ik hoef in elk geval niet te roepen dat ik ook een Marokkaan ben - ik hoor al bij een minderheid. Met mijn blonde haar, blauwe ogen en, als het moet, mijn feilloze Brabantse accent (al woon ik daar al jaren niet meer) en mijn Nederlanderschap. En dit geldt dus voor iedereen die hier is geboren maar van wie een van de ouders in het buitenland is geboren. Vraag het maar eens na. Te zot voor woorden.

2 Reacties
Donutz
Donutz7 apr. 2014 - 12:00

@Molly: Volgens de CBS definitie ben je een 2de generatie westerse allochtoon, wegens de historische achtergrond worden mensen uit Indonesië (voormalig Ned. Indië) als westerse allochtonen beschouwt. Geertje is ook een 2de generatie westerse allochtoon omdat zijn moeder in Indonesië is geboren. Had de moeder een paar honderd kilometer verderop in de Filipijnen geboren geweest dan wordt het NWA. Allochtoon is maar een vreemd containerbegrip, vooral door de mengeling van mensen, kleinere wereld (minder plaats gebonden) etc. Het kan nuttig zijn maar zo'n containerbegrip zegt niets over een individu of zelfs maar over een subgroep, dan moet je veel verder specifiëren op herkomst land, leeftijd, sociale klasse, onderwijs en nog veel meer factoren.. dé Nederlander bestaat niet, dé autochtoon en dé allochtoon dus ook al helemaal niet.

Donutz
Donutz7 apr. 2014 - 12:00

Gisteren een lang betoog geschreven, reactie blijkbaar niet doorgekomen (jammer!). Proberen we het nog een keer: De groetenboer heeft, al zij het met de beste bedoelingen, oogkleppen op: mensen over een kam scheren en op basis van een of enkele kenmerken aan namens maken. Dé Nederlander, dé Belg, dé Turk, de Chinees bestaat niet.. Erg kortzichtig dus van de beste man om te zeggen "zo doen wij eenmaal" of "zo doen zij dat nu eenmaal..". je moet naar het individu kijken. Is bij rapportages niet te doen, maar dan moet je naar zoveel mogelijke relevante kenmerken kijken: afkomst kan een rol spelen, evenzo zeer geslacht, seksuele voorkeur, geloof, sociale klasse, vrienden kring, thuis situatie etc. etc. De auteur van dat Amerikaanse artikel is nog een stuk kortzichtiger, je wordt echt niet minder of meer racistisch door het wel of niet opgroeien in een omgeving met mensen met hetzelfde kleurtje. Dat lijkt een beetje op het betoog van dat Amerikaanse rijkeluiskindje wat niet schuldig was aan dood door schuld bij het mensen beschonken de dood in te rijden "want hij was opgevoed in een beschermd milieu". Als mensen (kinderen) persé kennis zouden moeten maken met ander types dan zou je dus je kind moeten laten opgroeien in een wijk waar mensen uit alle delen van de wereld wonen, diverse sociale klasse, seksuele voorkeuren, uiterlijken (dik, dun, lang, kort, rood haar, geen haar, tattoo, geen tattoo, modieus, niet modieus, ...). Dat is geen doen. Ja kinderen kunnen shockerende obserbaties doen "die man is bruin, is die man vies?" of "die man is erg wit, is hij ziek? een spook?", "die mevrouw is dik". Daar hechten ze niet meteen een waarde oordeel aan, ze maken een observatie met hun beperkte woordenschat. Als je daarop reageert alsof een volwassen dat zei, dan ben je verkeerd bezig. Je reageert er op door op het niveau van het kind vragen te beantwoorden en wedervragen te stellen. Dan leg je uit dat sommige mensen bruin zijn omdat hun familie uit een warm land kwam, dat andere wit zijn omdat ze uit een koud land kwamen, dat er in Amerika indianen woonden etc. En white privelege? Laat me niet lachen, dan ontgaat he blijkbaar het belang van sociale afkomst (klasse) en nog meer factoren. Han van der Horst heeft dat al goed verklaart. Er is geen bevoorrechting op basis van slechts kleur, wel achterstelling op basis van o.a. afkomst (etnisch, sociaal, ...). Is ook nog eens locatie gebonden: een Chinees die wordt geweigerd bij een overwegent blank Amerikaans bedrijf op zijn afkomst is even zo goed fout en discriminerend als een Chinees bedrijf dat geen blanke aanneemt of de blanke reiziger financieel naait met onterechte boets, prijzen etc. "want alle blanken zijn rijk". Je moet dus altijd proberen als dat even kan naar het individu te kijken, je bewust te zijn van de context (locatie) en nog het meest belangrijk, je proberen in te leven in een ander. Daar schiet het sommige mensen bij in. Zovel racisitisch/discriminerend tuig als bepaalde moraalridders (feministen die de man per definitie bevoorrecht of fout vinden, een persoon die vind dat "Sint of Kerstman een symbool van discriminatie is een feit is en niet slechts een mening" etc.). Ik zou die mensen graag toewensen zich wat vaker in een ander te kunnen verplaatsen en elk persoon als individu te beoordelen. Een einde aan denken in groepen!

[verwijderd]
[verwijderd]7 apr. 2014 - 12:00

Allochtoon of autochtoon ik zie het probleem niet zo. Wat ik wel zie is een polarisatie van normen en waarden terwijl gemeenschappelijke normen en waarden een maatschappij bindt en vormt. Het is niet de kleur die de toon zet maar het gebrek aan gemeenschappelijk normen en waarden waardoor het zij/wij gevoel wordt versterkt.

1 Reactie
Beisser
Beisser7 apr. 2014 - 12:00

[“Het is niet de kleur die de toon zet maar het gebrek aan gemeenschappelijk normen en waarden waardoor het zij/wij gevoel wordt versterkt.”] Dit klopt niet. Het zijn de direct en bijna direct herkenbare kenmerken zoals huidskleur, gedrag, naam, accent die bepalen of je bij de wij-groep mag horen of niet. De normen en waarden zijn in de verschillende culturen niet echt veel anders. En vaak zijn de verschillen die er zijn, dan ook nog religieus geïnspireerd. Mijn eigen ervaring (en die van mijn familie): Ik ben volledig in de Nederlandse cultuur opgevoed en opgeleid, net als mijn beide ouders, ben weliswaar in het toenmalige Nederlands Indië geboren, maar woon waarschijnlijk al langer in dit natte landje aan de Noordzee, dan de meeste bezoekers van deze webstek. (sinds 1948, ik was toen 5). Ik beschouw mijzelf als volledig in de samenleving geïntegreerd, om niet te zeggen geassimileerd, ken buiten mijn familie maar heel weinig ‘Indo’s’ en voel me niet speciaal tot hen aangetrokken. Zij roepen niet direct een wij-gevoel bij me op. Het enige dat mij ‘anders’ maakt zijn mijn huidskleur (‘licht getint’) en mijn exotische naam. Toch heb ik er mijn hele leven niet echt ‘bij gehoord’. Ik werd getolereerd en pas als ik ‘bewezen’ had net zo te denken als de kaaskoppen om mij heen werd ik geaccepteerd, en dan nog niet altijd en helemaal. En mijn naam heeft mij bij mijn sollicitaties vaak parten gespeeld, zodanig dat ik wel onder mijn moeders naam, die veel Europeser klinkt dan die van mijn vader gesolliciteerd heb. Ook de vrouw van mijn broer, een volbloed Hollandse, ging (het is al wat jaren geleden, maar toch...) op een gegeven moment onder haar meisjesnaam solliciteren, omdat ze met haar mans naam -net als ik- niet eens voor een gesprek opgeroepen werd. In het openbaar onderwijs n.b. en de zorg. Je mag toch verwachten dat onderwijzers en schoolbesturen en de bestuurders van zorginstellingen van alle beroepsgroepen toch het minste last zouden moeten hebben van hun vooroordelen.

Campur
Campur7 apr. 2014 - 12:00

Ik begrijp de schrijfster helemaal. Ook ik ben zo gemengd, dat ik me nergens thuis kan voelen. Mijn bet-betovergrootvader en mijn betovergrootvader waren beide Afrikanen die voor het KNIL werden geronseld en in Indonesië hebben gevochten. Aldaar trouwden zij 'inlandse' vrouwen. Mijn overgrootvader was de uitkomst van deze synthese en hij trouwde op zijn beurt een vrouw van Oostenrijkse/Duitse afkomst. Mijn grootmoeder trouwde een Nederlander en mijn moeder werd zwanger van een 'Belanda'. Nu is de vraag, wat ben ik? Indo(-Afrikaan) is het gemakkelijke antwoord, maar ik heb een blank uiterlijk (vergelijk het met limonade-siroop dat te veel aangelengd is met water). 'Campur' is het Indonesische woord hiervoor (letterlijk: gemixt, gemengd). Maar Indo's zijn erg divers en van een universele bevolkingsgroep/identiteit kun je, dus, niet echt spreken. Niet alleen in uiterlijk kunnen Indo's veel verschillen, maar ook in de identiteit die zij zichzelf toebedelen, d.w.z niet iedere Indo identificeert zich als Indo. Dat wil niet zeggen dat er geen kenmerken zijn die als proto-typisch worden ervaren door Indo's, bijv.: gastvrijheid, een voorliefde voor kruidig, lekker eten en de neiging om alles met een lepel of met handen te eten. De situatie voor Indo's is dus erg ambigu. Hartzeer vanwege onbegrip, uitsluiting of afwijzing komt vaak voor bij Indo's. Ook ik heb mijn ervaring met uitsluiting en onbegrip. Desalniettemin, voel ik mij beter thuis bij de ''allochtonen'' (vreselijk woord vind ik dat), dan bij de 'Belanda totok'. Vooral halfbloedjes genieten mijn affectie, hoe meer gemengd hoe beter. Halfbloedjes (eigenlijk ook een woord met vreselijk connotaties) zijn voor mij het ultieme bewijs dat ondanks de vele vooroordelen die onze samenleving kent, ondanks het zichtbare en het onzichtbare racisme die nu weer hoogtij vieren, de liefde tussen mensen blind is en niet gebonden is aan wetten, zij het culturele, natuurlijke of sociale wetten. In dat opzicht is liefde irrationeel en dus zeg ik nu: ''halfbloedjes, ik hou van jullie!''

1 Reactie
Donutz
Donutz7 apr. 2014 - 12:00

Ik geef voorkeur aan de ter "dubbel bloedjes" of " gemengd bloed' als we er toch sticker op moeten plakken. Wat ben je? Van alles en nog wat maar bovenal wie je je voelt. Gelukkig wordt deze wereld kleiner en kleiner, meer kans op internationale contacten en dus ook op relaties. Prachtig toch. En trouwens, hoeveel Nederlanders (of welk volk dan ook) kan zeggen dat ze door en door Nederlands (of wat dan ook) zijn. In Nederland is over de afgelopen eeuwen ook genoeg gemend met volken van binnen en buiten Europa. Dus hoeveel er nu zijn wiens bloedverwante tot 5-6-7-8 generaties terug alle "puur" Nederlands zijn, niet veel?