Aboutaleb, als je jeugdzorg in brand staat, neem je er geen extra voorzittersklus bij

Deze week kwamen de twee uitersten in de Jeugdzorg uiterst pijnlijk zichtbaar bij elkaar. Enerzijds de verschrikkelijke gebeurtenissen in Stadskanaal, anderzijds een klein berichtje over de voorzitter van Jeugdzorg Nederland Ahmed Aboutaleb.

Wat we zeker weten is dat de jeugdzorg in brand staat. Niet in een bestuurlijke metafoor, maar in de levens van kinderen, ouders en professionals die dagelijks meemaken dat het systeem niet doet wat het belooft. Vlaardingen. Stadskanaal. Gesloten jeugdzorg. Rechterlijke uitspraken waarin gecertificeerde instellingen onderuitgaan. Inspecties die al jaren waarschuwen. Kinderen die te laat worden gezien. Ouders die verdwalen in rapportages, wachttijden en machteloze loketten. Professionals die vastlopen in een systeem dat hen laat dweilen met de kraan open.

En midden in die uitslaande brand komt het nieuws dat Ahmed Aboutaleb, voorzitter van Jeugdzorg Nederland, er per 1 juli nog een voorzittersfunctie bij neemt: onafhankelijk voorzitter van VOI©E, de branchevereniging van collectieve beheersorganisaties voor auteurs- en naburige rechten.

Formeel kan dat vast allemaal. Een branchevoorzitter is geen jeugdbeschermer. Aboutaleb hoeft niet persoonlijk ieder dossier te lezen, iedere melding te beoordelen of iedere inspectiebrief te beantwoorden. Niemand vraagt hem om operationeel directeur van de hele jeugdzorg te worden. Daar heeft hij al iemand voor. Maar politiek en moreel is dit een verkeerd signaal.

Aboutaleb werd binnengehaald als ervaren bestuurder op een cruciaal moment voor de jeugdzorg. De sector had behoefte aan gezag, verbinding, richting en bestuurlijke zwaarte. Niet aan iemand die het voorzitterschap erbij doet als een van de mooie maatschappelijke functies op een toch al goed gevulde agenda.

Want dit is geen gewone branche in een gewone fase. Dit is een sector waarin de legitimiteit zelf onder druk staat. Waar kinderen niet tijdig beschermd worden. Waar instellingen onder verscherpt toezicht staan. Waar de vraag niet meer is of het stelsel hapert, maar hoeveel kinderen nog moeten beschadigen voordat de politiek en de sector erkennen dat kleine reparaties niet genoeg zijn.

In zo’n situatie heb je geen voorzitter nodig die vooral representatief is. Je hebt iemand nodig die de alarmbel blijft luiden. Iemand die zichtbaar is als het moeilijk wordt. Iemand die niet wegduikt achter systeemtaal, maar de sector dwingt tot zelfonderzoek. Iemand die tegen zijn eigen leden durft te zeggen: dit kan niet langer, dit is niet meer uit te leggen, dit vraagt om meer dan geld, meer dan personeel, meer dan een nieuwe visie.

De jeugdzorg heeft geen ceremoniemeester nodig. De jeugdzorg heeft crisisregie nodig. En crisisregie vraagt focus. Als een brandweercommandant midden in een uitslaande brand zegt dat hij er nog een ander commandopostje bij gaat doen, zal niemand zeggen: wat knap dat hij zo veelzijdig is. Dan is de vraag: ziet hij de ernst van deze brand wel? Dat is precies wat hier schuurt.

Het probleem is niet dat Aboutaleb ook verstand heeft van auteursrechten, cultuur of bestuurlijke belangenbehartiging. Het probleem is dat de jeugdzorgsector op dit moment geen ruimte heeft voor gedeelde aandacht. Alle verloven zouden ingetrokken moeten worden. Iedereen die bestuurlijk verantwoordelijkheid draagt, zou met één vraag moeten opstaan en naar bed moeten gaan: hoe zorgen we dat kinderen vandaag veiliger zijn dan gisteren? Daar past geen extra nevenklus bij.

Juist de voorzitter van Jeugdzorg Nederland zou nu het publieke gezicht moeten zijn van ongemakkelijke eerlijkheid. Niet alleen zeggen dat de sector onder druk staat, maar benoemen waar organisaties tekortschieten. Niet alleen wijzen naar politiek en gemeenten, maar ook naar de eigen leden. Niet alleen praten over “bouwen aan betere zorg”, maar uitleggen waarom na ieder incident dezelfde patronen terugkomen: signalen die blijven liggen, toezicht dat te laat komt, verantwoordelijkheid die wordt doorgeschoven en kinderen die pas worden beschermd als de schade al is aangericht.

Wie in zo’n sector voorzitter is, draagt meer dan een functie. Hij draagt een signaal. En het signaal dat nu wordt afgegeven is: er is nog ruimte naast de jeugdzorg. Maar die ruimte is er niet. Niet zolang kinderen in Nederland door de bodem van het beschermingssysteem zakken. Niet zolang inspecties brandbrieven blijven sturen. Niet zolang rechters in beschikkingen moeten opschrijven wat hulpverlening, toezicht en bestuur eerder hadden moeten zien. Niet zolang ouders en jongeren de sector niet meer vertrouwen. Niet zolang professionals zelf zeggen dat zij het niet meer aankunnen.

Aboutaleb hoeft niet alles zelf op te lossen. Maar hij moet wel laten zien dat hij begrijpt dat dit moment uitzonderlijk is. Een sector in brand vraagt geen bestuurder met een portfolio maar iemand die blijft staan tot de brand uit is.