#MijnEindeWereld met Jasper en Irene

Jasper en Irene zijn allebei in de dertig en komen uit West-Brabant. Irene werkte in Nederland bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en woonde de afgelopen twaalf jaar in Amsterdam. Jasper had een baan waarin hij het goed naar zijn zin had en had bovendien net een nieuwe functie. Toch zitten ze nu niet meer in die kantooromgeving, maar in een bus waarmee ze door Afrika reizen.

Op dit moment staan ze in het oosten van Zuid-Afrika. Met hun reisproject Buiten de bubbel willen ze laten zien hoe anders Afrika is dan het beeld dat veel Nederlanders ervan hebben. We lopen met ze mee door een van hun dagen.

Door de duinen rijden in de Sahara in Marokko

In een leven waar geen enkele dag hetzelfde is, wat staat er dan toch vast in de ochtend?

‘Altijd eerst koffie,’ lacht Irene. ‘Vaak eten we daarbij yoghurt met cruesli. We worden wakker door de eerste zonnestralen die de bus in schijnen.’

Hoelang de ochtend duurt, hangt af van de plannen. Hebben ze een lange rij-dag? Dan gaat het snel: koffie, iets eten en gaan. Blijven ze wat langer staan, dan nemen ze de tijd, maar niet té lang vier à vijf dagen op dezelfde plek is al veel.

Overdag: leven op gevoel

Hoe zien jullie middagen eruit?

‘Dat kan heel gevarieerd zijn: vroeg opstaan voor een hike, nog vóór zonsopkomst op pad om leeuwen te spotten, of juist een pure reisdag met langzaam veranderende landschappen.’ Zegt Irene.

En vallen die dingen een beetje te plannen?

‘De dagen zijn moeilijk te plannen. In het begin waren we nog heel “technisch” bezig,’ vertelt Jasper. ‘We wilden precies weten wat we de week erna zouden doen. Maar Afrika houdt zich niet aan Nederlandse planningen. De wegen zijn soms zó slecht dat een korte rit ineens de hele dag kost. Grensovergangen kunnen in een uurtje geregeld zijn, maar ook zes uur duren.’

En soms gaat er gewoon iets mis. ‘In Botswana waren we onderweg naar een plek waar een leeuwenfamilie met welpjes zat. We waren getipt om daarheen te gaan. Halverwege brak de vering van de auto. De hele dag hebben we gesleuteld aan de bus, terwijl we ook in een gebied zonder bereik autogarages probeerde te vinden. We stonden op dat moment ergens tussen de nijlpaarden en leeuwen in. Uiteindelijk duurde het een paar dagen voor alles gemaakt was en die leeuwen hebben we helaas nooit gezien.’

Autopech in Botswana

Dat soort onverwachte situaties hebben de reis van Jasper en Irene veranderd. Nu bedenken ze meestal pas de avond van tevoren wat ze de volgende dag willen doen.

Eens in de maand verandert de bus in een soort mini-kantoor. Jasper werkt dan de administratie en financiën bij. Irene schrijft over de reis en houdt sociale media bij. Samen beantwoorden ze berichten van Nederlanders die geïnspireerd zijn door deze reis.

Wat houden jullie dan precies online bij?

‘Er zijn superveel reizigers die ongeveer dezelfde route gaan rijden,’ zegt Irene. ‘We krijgen dagelijks meerdere vragen: hoe hebben jullie het gedaan met de auto, hoe regel je visa, is het veilig? We worden er niet voor betaald, maar toch is het bijna een vast onderdeel van ons leven geworden: anderen helpen die hun eigen ‘buiten de bubbel’-reis willen maken.’

Ook hun eigen onlineproject proberen ze bij te houden, al mag het nooit belangrijker worden dan de reis zelf. Irene is ‘van de sociale media’, maar een strak schema lukt simpelweg niet. De prioriteit is dat zij samen een fijne reis hebben en Afrika zo goed mogelijk ervaren.

Hoe regelen jullie eten met zo’n kleine koelkast en lange stukken zonder supermarkt?

‘Eten is altijd een puzzel,’ zeggen ze. ‘De koelkast is klein, dus als we weten dat we een tijdje off grid gaan, slaan we houdbare basics in: pasta, wraps, blikjes tonijn en andere droge voorraad. Verse groente en fruit halen we vooral langs de weg, bij kraampjes met tomaten en uien, en in het juiste seizoen mango’s en avocado’s.’ Per land moeten ze opnieuw ontdekken wat ‘normaal’ eten is; soms ligt er vooral cassave, dingen als pasta of tonijn zijn lang niet overal vanzelfsprekend.

Is er wel eens iets helemaal misgegaan met eten inslaan?

Ze moeten lachen om Gabon. ‘We hadden twee enorme zakken muesli gekocht, omdat we dachten dat yoghurt vast wel te vinden was.’ Dat bleek niet zo: nergens normale yoghurt, alleen piepkleine, dure bakjes in één Franse supermarkt. ‘Daar zaten we dan met onze zakken muesli.’

Hoeveel invloed heeft het weer op jullie dag?

‘Meer dan we in Nederland gewend waren,’ zeggen ze. ‘Leven in een bus betekent dat het weer je planning in één klap kan omgooien. In de woestijn stonden we eens buiten shakshuka te maken. Binnen no-time stak er zó’n harde wind op dat de lucht dezelfde kleur kreeg als de aarde. Het zand vloog overal naartoe; door het eten, over het gasstel, in de kleren. De pan ging naar binnen, de stoelen erachteraan.’ Vanaf dat moment werd het een binnen-avond, of ze dat nou van tevoren zo bedacht hadden of niet.

Maak je dit soort omslagen vaak mee?

Afrikaanse stormen zijn “next level”, vertellen ze. ‘Het kan van een zonnige dag met een paar wolkjes zó doorslaan naar zware regen- en onweersbuien.’ Ze zijn dan ook blij dat ze de bus zo hebben ingericht dat ze binnen kunnen leven als het moet.

‘Op een zoutpan, een opgedroogd meer, zagen we hoe snel dat mis kan gaan. ’s Avonds barstte aan alle kanten onweer los. Omdat zo’n pan zich in korte tijd met water kan vullen, besloten we midden in de nacht te verkassen, de auto naar een soort savanne-eilandje te rijden voordat we zouden vaststaan. De volgende ochtend werden we dus wakker op een heel andere plek dan gepland.’

En soms is het geen storm, maar iets onzichtbaars dat alles verandert. In Ghana kregen Jasper en Irene allebei malaria, ondanks anti-malaria tabletten die ze innamen. ‘Met koorts in een metalen bus bij veertig graden werd een ziekenhuisbezoek, en daarna een paar nachten in een hotel met airco. We bleven uiteindelijk een week langer in Ghana dan we van tevoren hadden bedacht.’

Hoe ziet de avond er bij jullie uit?

‘Aan het eind van de dag zoeken we een plek om te overnachten. In Zuidelijk Afrika staan we graag op plekken waar we kunnen ‘braaien’, de lokale vorm van barbecueën. In West-Afrika zagen de avonden er heel anders uit. Daar kampeerden we vaak wild: een eindje van de weg af, verstopt tussen bomen of in een verlaten gravelpit. Vuur maakten we daar bewust niet: Als ze je zien, staan er zo veertig mensen om je auto heen. Leuk als je daar zin in hebt, maar lang niet altijd wat je ’s avonds wilt,’ vertellen ze.

‘Het vlees dat langs de weg wordt verkocht, hangt er vaak ongekoeld bij, vol vliegen. We zijn daar spontaan bijna vegetariër geworden,’ zegt Irene. Pas toen ze Angola binnenreden, waar in de supermarkten weer goed gekoeld vlees lag, kwam de braai terug in hun leven. Sindsdien proberen ze in Zuidelijk Afrika zo vaak mogelijk op open vuur te koken.

Wat de plek ook is, strand, jungle, savanne of een zandvlakte, het opzetten van het kamp gaat snel. ‘We zijn zó op elkaar ingespeeld dat alles binnen vijf minuten staat,’ zegt Jasper. ‘Stoeltjes naar buiten, tent uitklappen, keuken klaarzetten: dan kan de avond beginnen.’

‘Soms parkeren we in het donker op een plek die niet bijzonder lijkt. Pas de volgende ochtend, als we de deur openschuiven, zien we waar we eigenlijk zijn beland: aan een leeg strand, midden in de jungle met apengeluiden, of met uitzicht over een vlakte.’

Op de zoutvlaktes in Botswana

Buiten de bubbel

De reis van Jasper en Irene heet niet voor niets “Buiten de bubbel”. Ze zijn zelf uit hun veilige Nederlandse bubbel gestapt, maar proberen vooral ook te laten zien hoeveel verschillende “bubbels” er in Afrika bestaan, en hoe anders al die 54 landen zijn dan veel Nederlanders denken.

Voor veel mensen in hun omgeving is Afrika vooral het continent van ontwikkelingsgeld, oorlog en honger. Met de verhalen, foto’s en video’s laten Jasper en Irene een ander beeld van Afrika zien. Hun publiek is vooral Nederlands, en met name 50- en 60-plussers reageren vaak verrast met berichten als: “Is dit écht Afrika?”

De reis heeft hun blik op de wereld en op hun eigen leven veranderd. ‘We gunnen zo’n avontuur eigenlijk iedereen’ zeggen ze. Maar ze zijn ook eerlijk: ‘dit leven is niet voor iedereen weggelegd. We hebben reizigers ontmoet die omdraaiden omdat het totaal niet bij hen paste.’

‘Wij hebben elkaar hier gelukkig in gevonden,’ zeggen ze. ‘En een manier van reizen die ons echt gelukkig maakt.’

Koningsdag in Ivoorkust