AARD: Erik en Astrid experimenteren en inspireren met het Ecocircus

Tussen rijdende bankstellen, fietsen die stroom opwekken en een composttoilet op wielen bouwen uitvinder Erik Groen en illustrator Astrid Mulder al jaren aan wat hij het ‘EcoCircus’ noemt. Vanuit Wageningen laten zij zien dat duurzaamheid niet hoeft te beginnen bij regels of rapporten, maar kan ontstaan vanuit nieuwsgierigheid, spel en experiment. 

Erik: ‘Het EcoCircus is eigenlijk een beetje organisch ontstaan. In eerste instantie had ik vooral een werkplaats en een verzameling spullen waarmee we van festival naar festival gingen. Ik maakte installaties, voertuigen en allerlei technische uitvindingen. Op een gegeven moment ontstond hier ook woonruimte voor mensen die met duurzame ideeën bezig waren, een soort ecodorp. Langzaam groeide dat uit tot iets wat meerdere functies had.’ 

Astrid: ‘Het EcoCircus werd uiteindelijk de naam voor alle speelse, culturele en experimentele dingen die hier gebeuren. Het is geen traditioneel circus met artiesten die een show opvoeren. Het gaat juist om plekken en installaties waar mensen zelf onderdeel worden van wat er gebeurt. Bezoekers mogen hier uitproberen, ontdekken en soms ook de mist in gaan.’

Tekst gaat verder onder de foto

Erik: ‘Ik heb hier ooit natuurkunde, biologie en filosofie gestudeerd. Of eigenlijk: gestudeerd zonder af te studeren. In die tijd ging ik kraken, werkte ik met theatertechniek en begon ik installaties te maken die je kunst kunt noemen en die tegelijkertijd milieuvriendelijk waren. Dat is inmiddels zo’n dertig à vijfendertig jaar geleden.

Via de theaterwereld kreeg ik veel afgeschreven materialen in handen. Lampen, constructies, onderdelen die anders weggegooid zouden worden. Daar begon ik weer nieuwe dingen van te maken. Langzaam ontstond zo een combinatie van kunst, techniek en duurzaamheid. Ik noem mezelf graag een ‘groene nar’. Vroeger had een nar de vrijheid om moeilijke dingen bespreekbaar te maken. Dat spreekt mij aan.’

Astrid: ‘Ik kwam ongeveer zeven jaar geleden voor het eerst bij het ecodorp, toen ik daar met mijn band speelde op het verjaardagsfeest. Daar leerde ik Erik kennen en uiteindelijk kregen we een relatie. Vanuit daar raakte ik steeds meer betrokken bij het Ecocircus. Mijn achtergrond in scenografie en mijn interesse in objecten, kostuums, decors en installaties sluiten daar eigenlijk heel mooi op aan. Ik vind het leuk om bestaande materialen en dingen die er al zijn opnieuw te gebruiken en daar iets creatiefs van te maken. De vrijheid om zelf dingen te bedenken en te maken past goed bij mij.’

Tekst gaat verder onder de foto

Erik: ‘Als iemand alleen iets tegen je zegt, moet je daar maar net gevoelig voor zijn. Misschien heb je geen tijd of voelt het als een lesje. Dan ontstaat er al snel weerstand. Maar als je iets zelf uitvindt, dan leer je het.

Dat gebeurt precies bij onze installaties. Mensen stappen ergens op, drukken op een knop of gaan fietsen en ontdekken ineens wat er gebeurt. Vaak gaan ze daarna zelf uitleg geven aan anderen.

Dat vind ik het mooiste wat er is, ik hoef er dan zelf niet eens meer naast te staan. Als de bezoekers iets uitgevonden hebben, vertellen ze vaak enthousiast aan anderen hoe het werkt. Op dat moment is het idee van hen geworden.’

Erik: ‘Wij leven in een tijd waar heel veel vastligt. Er zijn regels, vergunningen, verzekeringen en protocollen. Die zijn vaak heel nuttig, maar ze maken het soms ook lastig om iets nieuws uit te proberen.

Vernieuwing begint met experimenteren. Nieuwe ideeën zijn meestal oude ideeën die op een nieuwe manier gecombineerd worden. Alleen: dat nieuwe stuk past vaak nog nergens in.

Daarom zeg ik ook weleens dat het nodig is dat er mensen publiekelijk blunderen. Niet omdat falen een doel op zich is, maar omdat je soms pas ontdekt wat werkt door iets te proberen waarvan je nog niet zeker weet hoe het afloopt.’

Tekst gaat verder onder de foto

Erik: ‘Op festivals bouwen we eigenlijk een speeltuin voor volwassenen. Mensen kunnen fietsen om stroom op te wekken, op rijdende bankstellen rijden of experimenteren met allerlei uitvindingen die we hebben gebouwd. We vinden het ook leuk als dingen een beetje spannend ogen. Niet omdat ze gevaarlijk zijn, maar omdat mensen dan beter gaan kijken. Ze worden nieuwsgierig.

We staan al een aantal jaar op Defqon, daar zie je dat heel sterk. Mensen komen erop af omdat iets er bijzonder uitziet, maar uiteindelijk blijven ze hangen omdat ze zelf mee mogen doen. Ze ontdekken dat duurzaamheid ook speels kan zijn. Uiteindelijk vertelde iedereen enthousiast aan elkaar hoe alles werkte, dan weet ik dat het geslaagd is.

Zelf zijn wij als duo in kostuums ook altijd onderdeel van de speeltuin, waar we ook in ‘spelen’, dat kunnen korte geïmproviseerde performances zijn, maar ook spektakelshows.’

Erik: ‘Voor ons draait het allemaal om de vraag hoe we binnen de grenzen van één aarde kunnen leven. Onze ouders hebben veel opgebouwd en daar mogen we dankbaar voor zijn. Tegelijkertijd zien we dat oneindige groei op een eindige planeet niet mogelijk is.

De uitdaging voor onze generatie is om te ontdekken hoe we ons rijk kunnen voelen zonder steeds meer grondstoffen te gebruiken, hoe je een goed leven leidt en tegelijkertijd het leven om je heen ondersteunt.

Dat klinkt heel groot, maar ik probeer dat juist klein en tastbaar te maken. Met een fiets, een installatie, een gesprek of een buurtfeest.’

Tekst gaat verder onder de foto

Erik: ‘Het gevoel van: dat kan ik ook.

We hoeven niet per se mensen te overtuigen. Als ze nieuwsgierig naar huis gaan, iets zelf willen uitproberen of anders naar een probleem kijken, dan zijn we al blij.

Duurzaamheid hoeft niet saai, zwaar of ingewikkeld te zijn. Het mag ook leuk zijn. Sterker nog: wij denken dat het pas echt werkt als mensen er plezier in hebben.’