Sanne Thierens: ‘Er is een rijke geschiedenis van vrouwen die ons voor zijn gegaan’

Sanne Thierens komt bij het feminisme via een onverwachte route: de musicals van Annie M.G. Schmidt. Terwijl ze die bestudeert, valt haar op hoe vaak emancipatie, anticonceptie en abortus terugkomen in de verhalen. Thema’s die destijds volop spelen in de maatschappij en, nu blijkt, nog lang niet zijn opgelost.

In Hoeksteen van de Samenleving onderzoekt documentairemaker Juul Op den Kamp in hoeverre het idee van het traditionele gezin nog altijd centraal staat. Sanne Thierens, onderzoeker en schrijver, kijkt hiernaar vanuit een historisch perspectief.

De interesse in feminisme begint voor Sanne tijdens haar studie van de musicals van Annie M.G. Schmidt, maar het is pas wanneer Roe v. Wade wordt afgeschaft in Amerika – de zaak waarmee abortus werd gelegaliseerd in de Verenigde Staten – dat ze het effect ook in haar eigen leven begint te voelen. ‘Toen dacht ik: als het daar zo makkelijk kan gebeuren, hoe zit dat dan in Nederland?’, vertelt Sanne. Ze ontdekt dat abortus in Nederland nog altijd in het Wetboek van Strafrecht staat. ‘Dat was een realisatiemoment van: dit is eigenlijk helemaal niet goed geregeld.’

Sanne sluit zich op de Dam aan bij een solidariteitsdemonstratie voor Amerika. ‘Daar werd ineens weer "baas in eigen buik" geroepen. In de jaren zeventig betekenden die woorden heel veel, maar blijkbaar hebben ze nog steeds lading. Dan ineens zie je het ook in je eigen leven en om je heen: de emancipatie is nog niet voltooid. Terwijl je dat misschien wel dacht daarvoor.’

'Om te weten dat we niet vanzelf zijn gekomen waar we nu zijn', aldus Sanne. In haar boek De Bezetting duikt ze in de feministische bezetting van abortuskliniek Bloemenhove in 1976. 'Bij die bezetting was er enorme solidariteit en samenhorigheid. Vrouwen voelden zich heel erg verbonden met elkaar, en dat is misschien wel iets wat we nu meer zouden kunnen opzoeken in de strijd voor feminisme en emancipatie. Er is een rijke geschiedenis van vrouwen die ons voor zijn gegaan, die echt bijzondere dingen hebben gedaan waar we ons door kunnen laten voeden en inspireren.'

Het verrast Sanne niet dat genderongelijkheid nog altijd doorwerkt in moderne gezinnen. 'Waarom gaan mannen niet meer zorgen? Ze lopen daar hele waardevolle ervaringen mis. Ze zouden gewoon bij moeten springen. Maar het verbaast me niet, omdat het beleid gewoon niet mee is.' Een hardnekkig vooroordeel speelt daarin volgens haar een grote rol: 'Dat de moeder biologisch gezien meer aanleg zou hebben voor moederschap. Lichamelijk gebeurt er evenveel bij de zorgende partner als bij degene die het kind heeft gebaard. Je moet alleen genoeg oefening krijgen, genoeg uren om ermee bezig te zijn.'

Dat heeft ook gevolgen voor de keuzevrijheid van vrouwen. 'Je bent in theorie vrij om je eigen keuzes te maken, maar je maakt die keuzes wel binnen een systeem dat bepaalde verwachtingen oplegt. Je kán een keuze maken, maar je krijgt dan te maken met verwachtingen, oordelen en praktische zaken. Dus ben je helemaal vrij? In theorie wel – maar in de praktijk zijn er allerlei obstakels.'

‘Ik ben zeker wel hoopvol als ik zie dat de Dolle Mina opnieuw is opgestaan en ook heel zichtbaar actief is en veel aanhang heeft. Dat vind ik een hele goede ontwikkeling, want er was een hele lange tijd niet zo’n beweging’, aldus Sanne. ‘We zitten in een heel geïndividualiseerde maatschappij en het idee van eigen verantwoordelijkheid is groot. Maar bij elkaar komen en ervaringen delen kan helpen om inzichtelijk te maken dat sommige dingen niet individueel zijn, maar grotere problemen waar we allemaal tegenaan lopen. Neem een schoonheidsideaal waar waarschijnlijk iedereen onder lijdt. Hoe nuttig zou het zijn om dat zichtbaar te maken: dat het iets buiten jezelf is, en niet iets wat jij als individu hoeft op te lossen.’