BNNVARA

wij zijn voor

Een eerlijk en gelijkwaardig Nederland. Wij zijn voor. Jij ook? Samen zetten we dingen in beweging. Sluit je aan bij BNNVARA.

Oneerlijke verdeling van rijkdom: kan dat niet anders?!

11 apr 2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
1487 keer bekeken
vara-pauw-120814-037-annemieke-van-der-togt-01-41

© Annemieke van der Togt

De rijkdom in de wereld wordt almaar oneerlijker verdeeld. Hoe moet het anders? Jeroen Pauw maakte er de serie Scheefgroei in de polder over. De maker licht toe.

‘Scheefgroei in de polder is een lastige titel, maar maakt precies duidelijk waar het programma over gaat. De economische verhoudingen zijn namelijk scheefgegroeid. Kijk naar de verhouding tussen de winsten die bedrijven maken en de verdiensten van de werknemers die aan de basis staan van diezelfde winsten. Of kijk naar het percentage van de belasting die bedrijven betalen en vergelijk dat met het percentage dat werknemers moeten afdragen. Daar is de redelijkheid totaal zoek.

Scheefgroei op veel niveaus 
Werknemers bij de politie of zorg kunnen bijvoorbeeld in Utrecht geen woning vinden die ze kunnen betalen, terwijl ze wel dit werk moeten doen in dezelfde stad. Ook daar is een groot verschil: als jij een koophuis hebt en je buurman in dezelfde straat heeft een huurhuis, word jij elk jaar 10 procent rijker. Zonder daar iets voor te doen. Je buurman moet gewoon elke maand betalen – ook dat is scheefgroei. Er is nu een groep jongeren van midden twintig die met enig geluk een huis heeft gekregen omdat hun ouders een deel financieren, maar voor veel mensen is dat geen optie. Die scheefgroei is er dus op veel niveaus.

Traditionele scheefgroei
De traditionele scheefgroei bestond ooit simpel gezegd uit twee groepen: mensen in de bijstand en de miljonairs. Maar nu gaat het over een substantiële scheefgroei: er is namelijk een middenklasse die niet meer aan kan haken. En voor veel van de kinderen van die middenklasse geldt dat ze het slechter zullen hebben dan hun ouders. Dat is sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer voorgekomen. Voor al die generaties gold dat de kinderen het altijd nog beter kregen dan de generatie daarvoor. In mijn tijd kocht ik mijn eerste woonbootje in Amsterdam voor 50.000 gulden, zo’n 25.000 euro nu. Voor zo’n zelfde boot betaal je in de hoofdstad nu 500.000 euro – over scheefgroei gesproken. Een min of meer gedwongen zzp’er met een schamel loon, zoals mensen in de bouw, komen er niet meer aan te pas. Philips zorgde vroeger heel goed voor zijn werknemers: het bedrijf bouwde woningen voor hen, financierde de studie van hun kinderen en richtte zelfs een sportvereniging voor hen op. Het bedrijf maakte een product van a tot z en iedereen voelde zich betrokken bij het geheel. Nu worden de onderdelen van een apparaat van Philips over de hele wereld gemaakt en allemaal naar een plek getransporteerd en daar wordt het in elkaar gezet. De hele productie is opgeknipt en dat zal zeker goedkoper zijn, maar het gaat ten koste van de betrokkenheid en de zorg voor elkaar. Maar belangrijker: het heeft consequenties voor de salarissen van de werknemers want die blijven daardoor laag. Die geleide loonpolitiek die begin jaren 80 was overeengekomen door overheid en vakbeweging in het zogenoemde akkoord van Wassenaar wordt terecht meer en meer losgelaten. De nieuwe voorzitter van de werkgeversclub VNO-NCW, Ingrid Thijssen, maar ook Mark Rutte, roepen al een tijdje dat de lonen omhoog moeten.’

Verdeling van rijkdom
‘Ik las een jaar geleden het boek Fantoomgroei van Sander Heijne en Hendrik Noten over de scheefgroei qua verdeling van de rijkdom. Tijdens het lezen van zo’n boek maak ik vaak aantekeningen, waar ik later wat mee zou kunnen, noem het beroepsdeformatie. Bij dit boek maakte ik zoveel aantekeningen dat ik het eigenlijk aan het overschrijven was. Toen dacht ik: hier moeten we iets mee. Het voordeel van een eigen bedrijf is dan dat je een groep bijeen kan roepen om er eens flink over te brainstormen. Lang verhaal kort: BNNVARA was direct enthousiast, de NPO ook en dan rest alleen de vraag: wanneer? Ik wilde het graag maken na de verkiezingen want anders valt ’t weg in een golf aan holle verkiezingsbeloften. Mij leek zo vlak na de verkiezingen een mooi moment om deze boodschap mee te geven aan de onderhandelaars aan de formatietafel. Ik hoop dat het boek en ons programma het een en ander in beweging kunnen krijgen. De tijd lijkt er rijp voor, want van de VVD tot aan GroenLinks weet men dat het anders moet. Misschien is dat wel wat Sigrid Kaag met nieuw leiderschap bedoelt: iedereen voelt dat we een andere kant op moeten. Niemand weet precies hoe, maar iedereen ervaart de onvrede. Er is veel oneerlijkheid en klimaat en milieu dwingen ons ook een en ander anders te doen. Het draagvlak daarvoor is groot genoeg.’

Deel 1
‘In de eerste aflevering behandelen we de cijfers, feiten en statistieken. Dat doen we door zoveel mogelijk mensen op een herkenbare manier aan woord te laten. De harde cijfers worden verteld door mensen zoals jij en ik. Mensen die hun huis niet meer kunnen betalen leggen hun situatie uit. Maar ook werknemers van supermarkten komen aan het woord over hun beperkte loonontwikkeling, terwijl de winsten van het bedrijf enorm zijn. Voor sommigen is Nederland een veel gaver land dan voor anderen. Natuurlijk verdient een portier niet hetzelfde als de directeur, maar het verschil is nu erg groot. En het wordt ook steeds groter.’

Deel 2
‘In het tweede deel proberen we op verschillende manieren handvatten te geven hoe het anders en beter kan, aan de hand van praktische voorbeelden. Schoonmakers waren vroeger in dienst van het bedrijf waar ze werkten. Dat is in de jaren 80 allemaal uitbesteed en diezelfde schoonmakers hebben nu contracten bij bedrijven die enorm moeten concurreren waardoor die werknemer weinig financiële groei kent en onzeker is over zijn baan. De overheid zelf is – op initiatief van toenmalig minister Lodewijk Asscher – bij ministeries al begonnen met het in vaste dienst nemen van de schoonmakers. Die mensen zijn er enorm tevreden over. Ze hebben meer rust en zekerheid en zijn er ook nog op vooruit gegaan. Het is een eerlijkere manier van met elkaar omgaan, die ook nog eens een grotere wederzijdse betrokkenheid oplevert.’ 
Door Johan Reijnen

Meer over:

geld

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (13)

hiddem
hiddem21 apr 2021 - 9:26

Wat ik zo schrijnend vind in deel 2, is het podium voor de wethouder van Amsterdam, de heer Ivens. De wethouder maakt er een enorme puinhoop van in Amsterdam en kan dan hier lukraak verkondigen hoe het moet en wat er verkeerd gaat. Het probleem is juist de heer Ivens.
Hij heeft targets en haalt daar maar 10% van. Het zou de redactie hebben gesierd als ze iets meer onderzoek hadden gedaan alvorens zo'n persoon daar neer te zetten.
Er is 1 oplossing voor de woningnood en dat is huizen, heel veel huizen bouwen. Het maakt niet uit in welke prijsklasse. Als het duurdere woningen zijn dan schuiven er mensen door en komen er verderop weer woningen vrij. Het kan niet zo zijn dat je in Amsterdam waar de huizen prijzen toch richting de prijzen van NYC gaan je niet genoeg huizen kan bouwen. Zat landbouwgrond beschikbaar rondom Amsterdam. Het is een teken van onvermogen dus dat zo'n wethouder Ivens het dus niet voor elkaar krijgt genoeg huizen te bouwen. Sterker nog, zeer waarschijnlijk gaat het nog nijpender worden, want alle grote bouwbedrijven hebben Amsterdam de rug gekeerd. Met alle nodige gevolgen van dien. Het probleem is dat we in de ambtenarij teveel mensen hebben zoals de heer Ivens.

Jeanine vd E
Jeanine vd E19 apr 2021 - 13:03

Ik wil alleen even zeggen dat niet iedereen die in een koopwoning woont ook meteen een rijke stinkerd is. Als je probeert van een instap-woning naar een iets groter huis te verhuizen, moet je voor een paar vierkante meter meer al snel een paar ton boven de waarde van je huidige woning neertellen. Jammer dat dat in het programma geen aandacht heeft gekregen.
En belasting op overwaarde van je huis is leuk bedacht, maar dat is niet altijd geld dat je ook op de bank hebt staan. Moeten we dan ieder jaar een paar dakpannen op gaan sturen naar de belastingdienst?

Jaap Tersteeg
Jaap Tersteeg18 apr 2021 - 20:15

Oplossing voor het woning tekort/ veel te hoge huren: Iedere woning die niet door de eigenaar bewoond wordt, daarvan wordt de huur bepaald door de gemeente waarin de woning staat en conform het bestaande huurpunten systeem. Dus de Prins van Oranje heeft 200 woningen in Amsterdam en woont er niet in, dan worden voor die woningen de huur bepaald door de gemeente Amsterdam. Uiteraard zijn de huurpenningen dan wel voor hem :)

1 Reactie
hiddem
hiddem21 apr 2021 - 9:29

Dat deden ze in Berlijn, gevolg: beschikbare woningen daalden met 25%, geen investeringen meer in woningen. Ter vergelijking in Hamburg steeg de hoeveelheid beschikbare woningen. Verder is het volgens het europese rechten van de mens niet toegestaan.

Komt nog eens bij, we hebben een woningtekort. Dit plan creeerd geen extra woningen het verdeelt alleen het geld. Dat wat we normaliter doen via inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting. Dus al met al kansloos plan om dit probleem op te lossen.

E.Traas
E.Traas18 apr 2021 - 19:57

Beste,

als je een punt wilt maken gebruik dan argumenten die waar zijn, zeker als media. Dat wij hier de beste universiteiten hebben is helemaal niet zo.

rinuszwam
rinuszwam18 apr 2021 - 13:38

Het hoeft helemaal geen probleem te zijn ! het kapitaal heeft eind jaren 70 alles in handen gekregen , dank zij óók de vaak slappe én bange houding van de gewone [werk[man/vrouw !! Voor die tijd hadden o.a. een Arie Groeneveld van het FNV welke een uitgesproken mening had t.a.v. de onrechtvaardige verschillen Kapitaal én Arbeid ! vaak gepaard gaande met harde acties en stakingen , ook toen al was er een tweedeling tussen mensen via [mede]zeggenschap alsmede de salarissen verhoudingen , Vakbonden mn het FNV konden nog massaal mensen op de been krijgen om te protesteren cq staken !
Bedrijfsmanagement alsmede aandeelhouders hebben met succes daarin tweedracht veroorzaakt én mensen tegen elkaar opgezet ! In de ruim 40 jaren in een middelgroot bedrijf te hebben gewerkt én als OR later circa 10 jaar als voorzitter OR heb ik dat bijna dagelijks ervaren , zelfs een gerechtelijke procedure tot ontslag werd tegen mij aangespannen , hetgeen ik wel gewonnen hebt !
Ik was toen én nog steeds van mening dat er sociaal/financieel en economisch iets fundamenteel fout is , men handelt niet van uit het mens zijn , maar vanuit het kapitaal , hoeveel wordt het rendement dit jaar ? én elk jaar moet dat meer worden/zijn , veelal ten koste van het welzijn van gewone mensen / de natuur en het milieu !! De huidige scheefgroei is bewust door het neoliberale beleid al meer dan 10 jaar gecreëerd !! het ieder voor zich is de norm , solidariteit is helaas weg !
Als 78 jarige gepensioneerde filosofeer ik daarover regelmatig met de vraag waarom en hoe kan dat anders ? Rechtvaardiger / Eerlijker én het begrip Solidariteit met en tussen mensen behoort eigenlijk heel normaal te zijn !!

1 Reactie
greendyk
greendyk19 apr 2021 - 13:40

Helemaal mee eens! Marktwerking heeft gefaald! In het onderwijs staat niet de leerling centraal maar de schoolresultaten. In de zorg staat niet de patiënt centraal maar ziekenhuis resultaten. Over de spoorwegen wil ik niet eens beginnen. Het zou allemaal beter en goedkoper worden maar daar is niets van terecht gekomen. Rond 1980 had ieder bedrijf nog een afdeling personeelszaken maar dat moest HR gaan worden. Human resources. Letterlijk “menselijke middelen”. Aan die benadering kan je al zien wat er mis is gegaan in de top van het bedrijfsleven. Net zo als ik een boer op tv zag die het had over “zijn product” in plaats van over zijn koeien. En daarom hebben we nu die verafschuwde bonus-graai cultuur. Er wordt altijd geroepen door Rutte dat we die dure topmanagers echt nodig hebben. Wat een onzin, de meest zitten er puur voor hun eigen gewin. Ik heb ooit bij Vroom en Dreesmann gewerkt, een familiebedrijf en het is door de onverkochte wintercollectie ten onder gegaan. Toen Anton Dreesmann geen opvolger had en het bedrijf een holding werd is het eerste wat is gedaan al het vastgoed verkopen om zo astronomische dividend aan de top te kunnen uitkeren terwijl de meeste panden van V en D eigendom waren. Zo is het bedrijf heel kwetsbaar geworden en dan ga je stuk op een niet verkochte wintercollectie. Schande! Stoppen met die marktwerking en weg met die graaiende topmanagers!

Moniqu
Moniqu17 apr 2021 - 9:26

Wij zijn zappen op scheefgroei gekomen. Schitterend programma. Heel erg spijtig dat dit niet kan herbekeken worden vanuit België. Zou dit graag gedeeld hebben met collega´s vakbonden die met deze thema's bezig zijn.

Cor Bos
Cor Bos12 apr 2021 - 12:37

Ik wil graag positief reageren op jullie programma over de fouten in onze economie. Fijn dat jullie er nu eens aandacht aan besteden. Beste Jeroen dat krijg je misschien als je wat ouder wordt.
Al jaren terug heb ik mij o.a. Ook al geërgerd over de loonsverhogingen in procenten.
5% van €100,- is nu eenmaal veel minder dan 5% van €1000,- en dat gaat nu al decennia door en zorgt ook voor enorme scheefgroei.
Ook zou ik u willen wijzen op het Handboek Betekenisvol Ondernemen, van Kees Klomp, Stefan Wobben en Jesse Kleijer, ook daarin staat dat we meer respect moeten hebben voor de maatschappij en haar werkers, zie o.a. Passage waaruit blijkt dat de directeur Paul Polman van Unilever zich schaamt voor zijn salaris van 10 miljoen.
Ook zou ik u een artikel op kunnen sturen van de coöperatie “Baskische Mondragon”, met ruim 85000 werknemers waar de best betaalde manager niet meer mag verdienen dan 6,5 keer het salaris dan zijn laagst betaalde collega. En zo was het hier vroeger ook.
Ik had graag diverse bijlages erbij willen plakken maar helaas dat lukt niet.
Mocht u er prijs op stellen geef dan mij een ander email of whats app adres op.
Het is m.i. De moeite waard om bovengenoemde elementen aan uw programma toe te voegen.

M.vr.gr. Cor Bos

Kees1760
Kees176012 apr 2021 - 7:37

Mooi dat BNN VARA dit onderwerp zo nadrukkelijk op de kaart zet, nadat de auteurs van "Fantoomgroei" al eerder in verschillende uitzendingen te gast waren. Het is een thema dat in tijden van neoliberalisme en verrechtsing in de politiek dringend aan de orde moet worden gesteld. Juist, omdat het niet eens een heel erg links thema is/zou moeten zijn.
De kop is eraf en het begin is veelbelovend. Toch vind ik een aanmerking op z'n plaats, in de hoop dat de redactie dat via deze weg oppikt.
Een punt dat te weinig of zelfs helemaal niet werd benoemd, is dat het systeem tegen zijn eigen regels opereert. Toen ik eind tachtiger jaren via een uitzendbureau begon te werken, heette het nog dat ik extra hard moest werken, omdat ik het bedrijf meer geld kostte dan een eigen werknemer. Logisch, want men kocht iets in waaraan een prijskaartje hangt: flexibiliteit.
Wanneer ik als ZZP-er iets huur of lease kost dat altijd meer, dan wanneer ik dat zelf koop. Dat vindt iedereen normaal en logisch. Maar werkgevers besparen juist doordat ze arbeidskracht flexibel op 'huurbasis' inhuren. Hoe komt het dat er aan een waarde als flexibiliteit tegenwoordig dus géén prijskaartje meer schijnt te hangen.
Wat ik me bovendien steeds meer begin af te vragen, is waar het begrip 'schijnzelfstandigheid' is gebeurd? Mensen die als ZZP-er voor Uber of als maaltijdbezorgers werken en dat als enige bron van inkomsten hebben, zijn toch gewoon schijnzelfstandigen?? Dat kun je toch eenvoudigweg wettelijk verbieden en/of aanpakken?
Wellicht kan het programma daar eens aandacht aan besteden.

1 Reactie
Bnnvaraportal
Bnnvaraportal12 apr 2021 - 9:53

Ha Kees, dank voor je inhoudelijke reactie!

Joannavermeer
Joannavermeer11 apr 2021 - 21:28

Scheefgroei in de polder is een ijzersterk programma. Wel ben ik verbaasd dat het verband met de 19e eeuw niet wordt gelegd. Alle fouten die sinds 1989 gemaakt zijn na ineenstorting van het communisme en het verheerlijken van de vrije markt werden in de 19e eeuw ook gemaakt in het industriële tijdperk. Socialisten en sociaaldemocraten werkten vanaf eind 19 eeuw hard om een eerlijker verdeling te krijgen van het kapitaal en meer financiële zekerheid voor arbeiders/werkenden, om stukloon en dagloon af te schaffen, om goede betaalbare huisvesting. Het gesprek vandaag ging over precies dezelfde thema's. Eind 20e eeuw is niets geleerd van de 19e eeuw. De les die nu eindelijk getrokken wordt is helemaal geen nieuwe les. Ik was in 1989 bij het einde van het socialisme blij dat miljoenen mensen meer vrijheid kregen. Maar ik was ook verdrietig omdat de gedachten achter het socialisme niet alleen maar slecht waren. Ik was bang dat het kind met het badwater zou worden weggegooid en dat is helaas precies wat er is gebeurd. De maatschappij is net een mammoettanker: keren duurt eindeloos. Ik ben blij dat de keer wordt ingezet, maar betreur het dat het 32 jaar heeft geduurd. In de tussentijd ben ik mijn gezondheid kwijtgeraakt en wonen mijn zoon, vriendin en kleindochter noodgedwongen 50 kilometer verderop omdat dichterbij geen woning voor hen te vinden is.

1 Reactie
Bnnvaraportal
Bnnvaraportal12 apr 2021 - 9:54

Ha Joanna, dank voor je inhoudelijke reactie. Wellicht dat dit volgende week in de uitzending wordt behandeld.

F. Bos
F. Bos11 apr 2021 - 21:02

Goed begin de huidige verdeling van inkomen eerst te schetsen. Als onderzoeker betrokken bij vele bedrijfsovernames heb de ontwikkeling in de afgelopen 30 jaar goed kunnen waarnemen. Hopelijk in de volgende aflevering goed gekeken naar de invloeden op de open economie die na 1992 invloed heeft gekregen op de welvaartsgroei in zijn geheel in ons land. De wijze waarop de internationaal en nationaal georiënteerde ondernemingen daarop hebben gereageerd verdient alle lof. Anders was nu een herhaling opgetreden van de beroerde situatie die vakbondsman Kok en de werkgevers hebben gepoogd op te lossen eind jaren 1980 met het wassenaar akkoord. De open concurrentie binnen de EU na 1992 en de enorme invloed van de overvloedige goedkope industriële producten uit China hebben de ondernemingen in dit land tot de werkwijze van heden gedreven tegelijk gebruik makend van de enorme technologische ontwikkeling met historisch lage marginale kosten bij productie vergroting en specialisatie. Kijk naar EU landen waar het bedrijfsleven niet zo is gaan werken zoals in de Oostelijke en Zuidelijke landen van de EU. De inkomens verhoudingen daar zijn de reden van influx van hun arbeid hier en het enorme tekort aan betaalbare woningen. Alles hangt dus met elkaar in een verband en dat is niet simpel uiteen te zetten in een 1 uur onderhoudende televisie.

2 Reacties
Bnnvaraportal
Bnnvaraportal12 apr 2021 - 9:58

Dank voor de inhoudelijke reactie. Het is inderdaad een erg complex probleem. Gelukkig is er volgende week nog een uitzending!

rinuszwam
rinuszwam18 apr 2021 - 13:52

Een en ander heeft een primaire oorzaak , het financieel/economisch systeem gebaseerd op het ieder voor zich mentaliteit [ de beginselen van het liberalisme ] mede menselijkheid / solidariteit is bewust om zeep geholpen , met name door o.a. de Elite in deze kapitaal maatschappij ! hetgeen Niet de mijne is !! vaak schaam ik mij voor dit systeem met zijn armoede / voedselbanken én waar duizenden kinderen zonder ontbijt naar school moeten ! " Wat een vooruitgang ?? "

Heidi1962
Heidi196211 apr 2021 - 19:47

Jammer dat Ahold weer genoemd wordt , medewerkers hebben een goede winstuitkering gekregen en nog een nabetaling dus heel redelijk .

vissers
vissers11 apr 2021 - 15:19

Is het niet tijd dat de overheid weer zorgt dat er weer veel meer mensen met kennis van zaken op de ministeries aan het werk gaan, dan al die managers die er blijk van geven van veel zaken geen verstand te hebben?
Is het ook niet zo dat er sowieso weer allereerst door de overheid mensen in vaste dienst genomen moeten worden, dan al dat werk aan dure bureaus uit te besteden?
Hoe kan de lobby, die altijd zoveel invloed heeft op onze politiek leiders, doorbroken worden?
Ik heb nog veel meer vragen, ik kom daar nog wel mee.
Veel groeten, Liane Vissers van 't Hof

rinuszwam
rinuszwam11 apr 2021 - 9:53

Scheefgroei ? sinds het aantreden kabinet Rutte met zijn VVD incl. CDA circa 10 geleden is er bewust een Tweedelingspolitiek gevoerd waarbij de zwakste de Gewone Burger al deze jaren te dupe zijn geworden , Armoede met in zijn kielzog het bestaan van Voedselbanken wordt door de Elite kennelijk als normaal beschouwd ! Een schandalige bewust gemaakte ontwikkeling welke mensen tegen elkaar opzet , " Verdeel én Heerst mentaliteit " Mensonwaardig systeem !!