Kaylee van Dam (23) is motorcrosser: ‘Als ik een jongen inhaal, vinden ze dat niet leuk’

Als vijfjarige scheurde ze al over de crossbaan. Nu neemt Kaylee van Dam (23) het op tegen mannelijke concurrenten. Hoe is het om als vrouw je plek te veroveren in de door mannen gedomineerde motorcross?

‘Als ik een jongen inhaal, merk je het meteen’, vertelt motorcrosser Kaylee van Dam (23), die in 2024 nationaal amateurkampioen werd bij de dames. ‘Ze vinden dat niet leuk. Dan gaan ze agressiever rijden. Hun houding spreekt boekdelen.’ Hoewel ze dit als klein meisje eerst niet doorhad, begon ze zich rond haar tiende bewuster te worden van haar positie. Ze was niet gewoon één van de rijders, maar ‘dat meisje tussen de jongens’.

Motorcross is in Nederland nog altijd een mannenwereld. Vrouwen worden eerder gezien als uitzondering dan als de norm. En ondanks dat steeds meer vrouwen deze wereld betreden, zijn er vooroordelen die altijd zullen blijven, denkt Kaylee. ‘Niemand zegt letterlijk: jij hoort hier niet. Maar je merkt het aan alles. Aan een bepaalde houding of blik.’

‘Er wordt gedacht dat meisjes of vrouwen minder sterk zijn, minder snel en minder uithoudingsvermogen hebben.’ Kaylee heeft zelf gemerkt dat zij prima mee kan op het niveau van de mannen. Deze vooroordelen probeert ze dan ook keer op keer te ontkrachten, door mee te doen aan mannencompetities. ‘Geloof me, ik eindig nooit als laatste’, lacht ze. 

Waar mannenklassen structureel worden georganiseerd, is dat bij vrouwen anders. ‘Er worden soms pogingen gedaan om vrouwenklassen op te zetten, maar die worden net zo makkelijk weer geschrapt’, zegt Kaylee. Het laatste seizoen van een vrouwenklasse bestond uiteindelijk maar uit twee wedstrijden. ‘Dan denk ik weleens: laat maar zitten.’

Volgens Kaylee spelen er meerdere factoren en die hebben weinig met de inzet van de vrouwelijke rijders te maken: ‘Vrouwenwedstrijden worden sneller geschrapt als er belangrijke mannen op de baan moeten rijden’, zegt ze. ‘En als de baan niet goed genoeg is, wordt er lang niet altijd moeite gedaan om die te herstellen.’

Daarnaast ontbreekt het volgens Kaylee aan structurele promotie. ‘Er wordt te weinig aandacht aan besteed. Als organisaties hun best doen, goede banen uitzoeken en het beter onder de aandacht brengen, krijg je de startlijst echt wel vol.’ Aan het niveau ligt het in ieder geval niet, benadrukt ze: ‘Vrouwen in de motorcross rijden op hoog niveau, maar bijna niemand weet dat.’

Ook buiten de baan lopen vrouwelijke motorcrossers tegen obstakels op. Vrijwel alle crossbroeken en -pakken zijn ontworpen met het mannenlichaam als uitgangspunt. ‘Dat is heel vervelend, want vrouwen hebben nu eenmaal andere verhoudingen’, zegt Kaylee. Over het algemeen hebben vrouwen meer heupen, en daar wordt in het ontwerp geen rekening mee gehouden.

Er zijn een paar merken die speciale vrouwencrosskleding aanbieden, maar de keuze is beperkt. Kleding op maat laten maken kan inmiddels ook, alleen hangt daar een flink prijskaartje aan. Volgens Kaylee laat het zien dat de sport nog altijd sterk op mannen is gericht. ‘Specifieke kleding voor vrouwen is er eigenlijk bijna niet.’ Daardoor staan vrouwen al met 1-0 achter, nog vóór ze überhaupt de baan op gaan.

Jarenlang zette Kaylee zich in om de vrouwenklasse meer onder de aandacht te brengen. Dit deed ze vooral alleen, maar ze merkte dat dat weinig effect had. ‘In mijn eentje gaat het niet lukken. We moeten het samen doen.’ Ondanks dat ze dit zegt, heeft ze ook haar verwachtingen wat getemperd. ‘Ze gaan toch niet luisteren.’ Ze weet inmiddels hoe de wereld van de motorcross werkt en heeft zich erbij neergelegd. ‘Dan maar crossen tussen de mannen.’

Die berusting zegt misschien nog wel het meest. Niet omdat Kaylee niet meer wil vechten, maar omdat ze inmiddels weet hoe lastig het is om die ongelijkheid echt te veranderen. Daarom stelt ze haar verwachtingen bij. Niet uit gebrek aan ambitie, maar om teleurstellingen te voorkomen en omdat ze weet dat alleen vechten weinig oplevert.

‘Ik pas me niet aan en verander mezelf niet om beter in het plaatje te passen.’ Aan meisjes en vrouwen die twijfelen, heeft ze dan ook een duidelijke boodschap: ‘Trek je niks aan van wat mannen van je vinden. Gewoon doen wat je zelf wilt.’ Volgens haar horen de blikken er voorlopig bij, maar worden ze minder zodra je laat zien wat je kunt. En ondanks alles geniet ze ook van die momenten op de baan. ‘Als ik weer eens een jongen inhaal, vind ik dat een héérlijk gevoel.’