
© Pexels | cottonbro studio
Online kun je een eenzijdige relatie opbouwen met personen die je vaak op je beeldscherm voorbij ziet komen. Dit noem je een parasociale relatie. Hoe werkt dat?
Sinds we steeds meer op onze telefoon zitten, is het hebben van een parasociale relatie niet vreemd meer. Vooral influencers die je aankijken en aanspreken kunnen als vrienden voelen. Is dat erg? En hoe ontstaat zo’n relatie?
Bij een parasociale relatie heb je heel regelmatig eenzijdig contact met iemand die je niet persoonlijk kent, maar die je leert kennen via een scherm. ‘Dat kan een televisiescherm zijn of je telefoonscherm’, zegt mediapsycholoog Monique Timmers in Alledaagse Vragen. ‘Je hebt bijvoorbeeld een relatie met een influencer of een bekende Nederlander. Jij kent die persoon heel erg goed en die ander jou niet.’
‘Het gebeurt ook vanzelf’, legt Timmers uit. Je kan er namelijk niks aan doen dat die ene influencer elke dag in jouw algoritme terug te vinden is. ‘Het is net alsof je een buurvrouw heel veel tegenkomt.’ Mensen kunnen namelijk geen onderscheid maken tussen personen die ze fysiek zien of die ze via een scherm zien. De sociale interactie die in je hoofd op gang komt ontstaat namelijk ook via je scherm, vooral als mensen je aankijken en aanspreken, wat influencers veel doen.
Eigenlijk houden we ons brein dus voor de gek. Maar, dit fenomeen bestaat al heel lang. Rond de uitvinding van de televisie is de term geboren. ‘Toen werd er al onderzoek gedaan naar hoe mensen reageerden op tv-persoonlijkheden, met name nieuwslezers.’ Deze nieuwslezers verschenen elke dag op het televisiescherm, waardoor kijkers een persoonlijke band met hen opbouwden. ‘Dat werd toen al een parasociale relatie genoemd.’
Het fenomeen is de laatste jaren alleen maar toegenomen en zichtbaarder geworden, omdat we steeds vaker aan onze telefoon vastgeplakt zitten. Via sociale media volgen we veel mensen die we elke dag zien, mede door ons algoritme, waardoor de kans op zo’n parasociale relatie alleen maar is toegenomen.
‘Het is helemaal niet schadelijk, het is best prettig voor mensen. We zijn sociale wezens, maken sociaal contact, dus het kan een verrijking zijn’, volgens Timmers. Doordat we overal bij kunnen op internet kom je vaker in aanraking met mensen die je normaal niet zou kennen. ‘Dus dat is gezond, het kan je ook veel steun geven. Als iemand iets heeft meegemaakt wat jij ook hebt meegemaakt.’
Maar het is niet allemaal positief. Jonge mensen zitten namelijk heel veel op hun telefoon. ‘Als je dan met name op je telefoon zit en op die manier je sociale behoefte vervult, dan zou het kunnen dat je daardoor minder echte vriendschappen, dus tweezijdige relaties, opbouwt. Of misschien zelfs je tweezijdige relaties verwaarloost.’ En dat heeft nadelen. Bij een eenzijdige relatie hoef je niet veel te doen. Mensen hebben dat misschien niet in de gaten, want een eenzijdige relatie wordt wel ervaren als een echte vriendschap.
In je hersenen ontstaat er een reactie op het zien van die persoon die je zo vaak ziet. Die reactie krijgt vervolgens de vorm van bijvoorbeeld een like of een comment, maar dat is minder ingewikkeld dan een diep gesprek met een van je vrienden. Dit zorgt ervoor dat het voor jongeren moeilijker kan zijn om een band op te bouwen met een real-life persoon.
Thema's: