Dit zijn de acht fases van femicide

Iedere acht dagen wordt er een vrouw in Nederland vermoord. In meer dan de helft van de gevallen is de dader een huidig of voormalig partner. Femicide, of vrouwenmoord, gebeurt niet zomaar. Het verloopt volgens eenzelfde patroon: in acht fases.

Femicide, ook wel partnerdoding of vrouwenmoord genoemd, vormt het eindpunt van een voorspelbaar proces dat te herkennen is in acht fasen. Hoe jarenlange manipulatie, onderdrukking en fysiek en emotioneel geweld schakels zijn die uiteindelijk via een bijna vast patroon kunnen uitlopen op moord. Toch wordt dat patroon vaak pas achteraf zichtbaar. Wat is er nodig om dit patroon op tijd te doorbreken? Slachtofferadvocaat Ine Avontuur legt de acht fasen uit.

Als een vorige relatie is geëindigd met geweld, stalking en dat soort zaken, dan zal dat patroon in een volgende relatie ook voortzetten.

Een verhaal van een slachtoffer: 'Ik leerde mijn ex-partner kennen als een hele charmante en innemende man. Er was een vrouw die aangifte tegen hem had gedaan wegens mishandeling, maar hij zei dat dat niet waar was. Hij vertelde dat zo dat ik dat geloofde. Heel naïef, maar hij was een enorm goede spreker. Verbaal erg sterk. Ik ben enigszins gewaarschuwd, maar ik geloofde hem.'

Het wordt ook wel love bombing genoemd. Dat wil zeggen dat de relatie zich in een heel snel tempo ontwikkelt en dat er aangestuurd wordt op heel snel commitment: trouwen, samenwonen of een kind krijgen.

Een verhaal van een slachtoffer: 'Je wordt overspoeld met cadeautjes, elke dag weer een bosje rozen. Er is een periode geweest dat ik dacht: dit is wel heel gaaf. Het was eerst samenwonen en een week later: we gaan trouwen. Ik dacht: dit gaat veel te snel, dat klopt niet. Maar ook: hij is wel serieus. Ik denk dat ik zwanger was binnen zes maanden.'

Daarna volgt de dwingende controle. Er komen elementen van controle, dwang, intimidatie en soms ook al wat geweld. Dat uit zich in steeds meer regels, isolatie en beperkingen.

Een verhaal van een slachtoffer: 'Hij checkte mijn telefoon. Hij had al mijn wachtwoorden. Ik had geen geheimen, had niks te verbergen. Al deed hij tegen mij wel alsof hij dacht dat ik vreemdging. Ik mocht vrij weinig. Hij zei vaak dat ik te dik was, maar als ik dan een abonnement op de sportschool nam, dan mocht ik niet naar de sportschool omdat daar andere mannen waren. Ik kon nergens naartoe. Hij liet de banden van mijn auto leeglopen, zette mijn fiets op slot – zodat ik geen vervoer meer had.' Ook werd ze door haar partner buitengesloten. 'Dan ging ik in mijn auto zitten, tot ik weer naar binnen mocht. Dat kon uren duren, soms ook nachten. Dan mocht ik ook niet bij mijn kinderen zijn.'

De vierde fase is de triggerfase: er gebeurt iets waardoor het geweld ernstig toeneemt. Dat kan van alles zijn: een verandering, een tegenspraak, een ‘nee’, of het verbreken van de relatie.

Een verhaal van een slachtoffer: 'Wij waren verhuisd, toen heeft hij daar mijn auto vernield. Hij stond door de brievenbus te schreeuwen, hij stond in de achtertuin, stak de banden van mijn fiets lek, rukte het naambordje van de deur. Hij bedacht van alles en nog wat om ons te terroriseren. Wij hoorden op een bepaald moment dat hij zich had voorgenomen om als zwarte piet bij de deuren langs te gaan en zo bij ons naar binnen te gaan om ons van kant te maken.'

Een verhaal van een slachtoffer: 'Hij werd heel boos toen ik zei dat ik de relatie wilde verbreken. Heel boos. Hij heeft me geslagen en gezegd: "Ik ga je helemaal kapotmaken."'

Geweld verergert, intimidatie en stalking nemen toe; zeker wanneer in fase 4 de relatie is beëindigd. Ook wordt er soms gedreigd met suïcide. Ook de dreiging om kinderen of huisdieren iets aan te doen. En de dreiging om de vrouw in kwestie iets aan te doen.

Een verhaal van een slachtoffer: 'Ik had een geheim adres. De echte escalatie begon op het moment dat hij er weer achter kwam waar wij woonden. Toen stond hij midden in de nacht voor de deur. Kwamen er constant doodsbedreigingen, mijn hele muur is beklad met: "Wacht maar, ik maak jullie dood."'

De partner kan de relatiebreuk niet accepteren. De gedachte verandert in: als ik haar niet kan hebben, dan niemand.

Een verhaal van een bijna dader: 'Ik kwam erachter dat ze contact had met een ander. Daar bleef ze over liegen, toen is die avond helemaal uit de hand gelopen. Toen ik de volgende ochtend wakker werd had ze de spullen en de kinderen meegenomen. Toen dacht ik: wat moet ik hiermee? Van binnen ben je aan het koken. Wat ga je doen? Je wordt gewoon belazerd. Je bent je vrouw kwijt, je bent je kinderen kwijt. Ik heb toen op het punt gestaan van: dit laat ik mij niet gebeuren. Toen heb ik ook een vuurwapen aangeschaft. Mijn vader heeft mij tegengehouden.'

Hij doet onderzoek naar moordwapens, vluchtroutes en manieren waarop de moord op een zelfdoding kan lijken.

Een verhaal van een slachtoffer: 'Iedereen had vlinderbommen onder het bed liggen. Dat is illegaal vuurwerk en met één zou je al een auto op kunnen blazen. Bij iedereen lag het er onder het bed volledig mee vol. Hij zei altijd: 'ik kan jullie opblazen wanneer ik wil.''

Een (poging tot) moord.