Amal Maatoug: 'Je gezien voelen is belangrijk voor iedereen, ook voor jonge lhbti’ers'

Vier op de tien scholieren vinden mensen die niet hetero zijn minderwaardig – en dat zie je terug, zelfs in de reacties onder de trailer van de populaire Netflix-serie Bridgerton, valt columnist Amal Maatoug op.

Vier op de tien scholieren zeggen dat mensen die niet hetero zijn minderwaardig zijn. Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. Zo’n 25 jaar na het eerste homohuwelijk staat de homoacceptatie onder druk. Dat het daar niet bijzonder goed mee gaat, zag ik ook bij de reacties op de aankondiging van het nieuwe seizoen van Bridgerton – alleen concretiseerde het gebrek aan acceptatie zich daar in regelrechte haat en woede. 

Bridgerton is een razendpopulair kostuumdrama, dat zich afspeelt in een fictieve versie van het regency-tijdperk van het Verenigd Koninkrijk. Elk seizoen staat een van de kinderen van de Bridgerton-familie en diens liefdesverhaal centraal. In de korte teaser van het aanstaande seizoen vijf werd duidelijk dat we kunnen gaan genieten van Francesca als hoofdpersonage en dat het om een lesbisch liefdesverhaal gaat. Tenminste: ik ga ervan genieten. Vier op de tien scholieren waarschijnlijk niet dus.

In de opmerkingen onder de video passeerde het ene na het andere homofobe commentaar de revue. Soms botte homofobie, soms mooi verpakt in een argument. Ik zie mensen bijvoorbeeld zeggen dat het raar is dat Francesca queer is, omdat dat niet historisch accuraat zou zijn. Maar ze dansen op muziek van Pitbull; ik denk dat ik daarmee genoeg heb gezegd over de historische nauwkeurigheid van Bridgerton. Daarbij hebben queer mensen altijd al bestaan, ook toen, maar zag romantische liefde tussen twee vrouwen er soms anders uit dan nu. 

Waarom hebben mensen nou zoveel moeite met lesbische liefde in een serie? In het patriarchaat wordt seksualiteit gezien als iets wat voor mannelijke consumptie is – zo ook de vrouwelijke seksualiteit. Zodra mannen niet centraal worden gesteld, zijn de poppen aan het dansen. Lesbische liefde heeft in principe niets met mannen te maken en daar ligt ongemak. Dezelfde mensen die Heated Rivalry (een heerlijke serie over twee mannelijke ijshockeyers die verliefd op elkaar worden) geweldig vonden, hebben moeite met de lesbische verhaallijn in Bridgerton. Bij een liefdesverhaal tussen twee mannen, staan nog steeds mannen centraal. Bij liefde tussen twee vrouwen wordt er vaak van uitgegaan dat ze toch uiteindelijk wel met een man eindigen. Bekende voorbeelden: 'je bent te mooi om lesbisch te zijn’, ‘je hebt de juiste persoon gewoon nog niet ontmoet’ of ‘geloof mij nou maar, het is een fase’. Ook de seksualiteit van lesbische vrouwen wordt bekeken door een lens van heteroseksualiteit. Hoe kan een conventioneel knappe, feminiene vrouw nou ooit lesbisch zijn? 

Ik luister regelmatig naar De Lesbische Liga, een podcast van de NTR waarin Annefleur Schipper en Vera Siemons je door het queer media- en filmlandschap loodsen – een echt clubhuis voor de Nederlandse queercommunity. Hoe blij zij kunnen zijn met een magere lesbische liefde in een film of serie, laat maar zien hoe belangrijk elke kruimel representatie is. Want de pijnlijke waarheid is dat queerverhalen – en al helemaal lesbische verhalen of transverhalen – nog steeds ondergerepresenteerd zijn. Als er al een queerverhaallijn is, gaat het vaak over pijn en trauma, wat het idee in stand houdt dat queerliefde onvermijdelijk met lijden bestraft zal worden. Deze tropes hebben een negatief effect op lhbti-kijkers. Wat een verademing het dan is om lhbti-mensen gewoon te zien leven en verliefd te zien worden is ongekend. Denk aan de Nederlandse serie Anne+, waarin homoseksualiteit geen heikel punt is, maar gewoon een vanzelfsprekendheid. 

Ze zeggen weleens: to be loved is to be seen. Je gezien voelen is belangrijk voor iedereen, ook voor jonge lhbti’ers. We hebben vier Bridgerton-seizoenen lang de hetero’s aan het werk gezien, nu is het tijd voor de lesbiennes. Ik kan niet wachten om te horen wat Vera en Annefleur erover te zeggen hebben.