Sfeerfoto van Zembla

Zembla

Donderdag om 20.25 uur op NPO2npo2

Het onderzoeksjournalistieke televisieprogramma van BNNVARA
Zembla

Transcriptie - Bos als brandstof

00.18
[caption]
Zembla
voice-over
Door grootschalige kaalkap staan de bossen wereldwijd onder druk. Toch gaat Nederland miljoenen tonnen hout importeren om bij te stoken in kolencentrales. Dit zou goed zijn voor het milieu.
Kamp
Dat het duurzame energie is dat is geen discussiepunt. Dat is namelijk vastgesteld.
voice-over
Daarom wil minister Kamp energiemaatschappijen meer dan 3 miljard euro subsidie geven. Zembla verslaggever Ton van de Ham reist af naar de Verenigde Staten, de grootste exporteur van dit soort brandhout.
Verslaggever
Welk stuk van de boom wordt  gebruikt voor biomassa?
Werker
Het houtafval wordt gebruikt voor biomassa en…
Verslaggever
Alleen het houtafval?
Werker
Ja,  wat ik wil… .kunnen we stoppen met filmen?
voice-over
Hoe gaat deze industrie te werk? Tegenstanders zijn bang dat de enorme honger naar hout leidt tot extra kaalkap.
Man
Het is ongelofelijk dat groene energie er zo uit kan zien en dat subsidies die bedoeld zijn om klimaatverandering aan te pakken naar kaalkap gaan, zoals hier.
Werker
Dat is niet waar, dat is propaganda.
voice-over
De biomassa industrie zegt alleen maar resthout te gebruiken. Maar wat gebeurt er dan met deze bomen?
Man
Hier verhakselen ze het.
Verslaggever
En dan?
Man
Dat weet ik niet.
voice-over
Zembla onderzoekt wat de gevolgen zijn van de massale bijstook van hout in Europese kolencentrales.
01.49
[caption]
Bos als brandstof
Politicus
“Het klimaatakkoord van Parijs is aangenomen.”
[caption]
Paris, France
voice-over
Parijs, 12 december 2015. Niet eerder lukte het om een bindend klimaatakkoord te sluiten. Tot deze dag. 195 landen beloven alles op alles te zetten om te voorkomen dat de aarde als gevolg van menselijk handelen met meer dan 2 graden opwarmt.
Stem
Dit sis een enorme overwinning voor de planeet en toekomstige generaties.
voice-over
Ook Nederland zet zijn handtekening. Drastische maatregelen zijn noodzakelijk, bevestigt minister Henk Kamp.
[caption]
Henk Kamp, demissionair minister Economische Zaken
Kamp
Het grootste probleem is dat het klimaat verandert en dat is als gevolg van de uitstoot van broeikasgassen. En het belangrijkste broeikasgas die voor ’t overgrote van het probleem verantwoordelijk is, is CO2. Dus wat we met elkaar moeten bereiken is dat we een CO2 uitstoot verminderen. Dat doen we op twee manieren. Eén manier is overgaan van fossiele naar duurzame energie en de tweede manier is zorgen voor energiebesparing.
voice-over
Kamp, hier op werkbezoek in een gerenoveerde klimaatneutrale flat, sluit daarom met meer dan 40 partijen een energieakkoord. Nederland belooft in 2020 14% duurzame energie te produceren ut wind en zon maar ook uit biomassa.
[caption]
Henk Kamp, demissionair minister Economische Zaken
Kamp
We hebben dus bossen en op een gegeven moment worden die bomen gekapt, het hout wordt gebruikt. Voor een deel in de bouw, voor een deel in de meubelindustrie om een voorbeeld te noemen. Er is afvalhout wat overblijft en dat kunnen we ook goed gebruiken. En dat gebruiken we dan in plaats van kolen in onze kolencentrales. En dat is beter voor het milieu.
Boon
Hier wordt verwarmd in de zomerdag het zwembad aan die kant en in de winterdag zoals nu deze woonwijk.
Verslaggever
Die woonwijk wordt verwarmd met de biomassa…
Boon
Met dezelfde biomassa en die komt hier uit het landschap in de buurt.
voice-over
Wijhe, een klein dorpje in Overijssel loopt voorop. Het openlucht zwembad en een nabijgelegen nieuwbouwwijk zijn aangesloten op een biomassa installatie. Kees Boon is nauw betrokken bij de ontwikkeling van dit soort initiatieven.
Boon
Ja kijk mooi droog spul. Helemaal prima. Dus
Voice-over
Ze stoken hier niet op gas maar op houtsnippers, oftewel chips.
Verslaggever
En hoeveel van dit soort centrales staan er nou in Nederland?
Boon
In heel Nederland hebben we er meer dan 200 op dit moment al en dat groeit nog steeds. Dat kan zijn voor een woonwijk, een kalvermesterij, champignonkwekerijen, paprikateler. Noem maar op. Bedrijfsgebouwen.
voice-over
Kees Boon is voorzitter van de algemene vereniging van inlands hout. Hij neemt ons mee het bos in.  
04.36
voice-over
Een bosaannemer is, zoals dat heet, hout aan het oogsten.
Boon
Ja er vindt hier een dunning plaats om te zorgen dat het resterende bos beter gaat groeien en zich goed ontwikkelt.
Verslaggever
Ja
Boon
Het hout wat hieruit vandaan komt, dat gaat voor een deel naar de houtverwerkende industrie en het biomassagedeelte wat gewoon niet industrieel te gebruiken is, dat wordt apart gelegd.
voice-over
Volgens Boon is deze vorm van duurzame energie hard nodig.
Boon
We kunnen het niet met alleen zon en wind en aardwarmte. Dat is onvoldoende.
Verslaggever
Dus die biomassacentrales dat doen we echt voor het klimaat.
Boon
Jazeker. Ja.
voice-over
Net als bij fossiele brandstoffen komt bij het verbranden van hout CO2 vrij. Maar, zo is de redenering, een nieuwe boom neemt dit broeikasgas weer op en daarmee is het CO2 neutraal.
Leffert Oldenkamp, een gepensioneerde bosbouwer, gelooft niet in deze theorie.
[caption]
Leffert Oldenkamp, bosbouwer
Oldenkamp
Als je klimaat wilt redden dan moet je zonnecellen hebben en windmolens eventueel. Maar met biomassa maak je het alleen maar erger.
voice-over
Oldenkamp heeft jarenlang bij Staatsbosbeheer gewerkt. Als bosbouwer is hij een fenomeen. Goed bosbeheer is essentieel, stelt hij. Want hout hebben we altijd nodig.
Oldenkamp
We kunnen er muziekinstrumenten van maken en we kunnen er bankjes van maken en we kunnen er oude monumenten mee restaureren en hier staat heel veel hout daarvoor, geschikt daar achter je. Kortom, dit is bos waar we als gemeenschap zuinig op moeten zijn.
06.13
voice-over
Zuinig zijn betekent wat hem betreft niet op grote schaal verbranden. En dat is wat er nu wel steeds meer gebeurt.
Oldenkamp
Ik zie in het veld stapels hout, zowel dikkere stammen als dunnere stammen en dan komen die hele grote grijpers en die verchippers en het gaat met grote pakken want dan is het natuurlijk alleen maar rendabel.  Als je voortdurend met kleine takjes en tophout uit het bos aan het werk moet gaan, dan zijn de onkosten veel hoger dan de opbrengsten.
voice-over
Het valt ons ook op. Het hout dat bestemd is voor de biomassacentrales bestaat niet alleen uit kleine takjes.
Verslaggever
Ik zie ook wel wat grotere stammen ertussen liggen.
Chauffeur
Ja dat klopt, kijk het is natuurlijk wel een afweging die de machinist maakt of het kostendekkend is om nog dat laatste stukje eruit te halen.
Verslaggever
En vinden ze dat in die centrales niet vervelend dat er nog wat groter hout bij, of juist fijn?
Chauffeur
Juist fijn want als het alleen maar naalden zijn dat levert geen brandwaarde op.
Verslaggever
Er zitten ook nog wel grote stammen tussen soms.
Boon
Dat kan, ja.  
Verslaggever
Waarom gaat het dan toch naar de biomassacentrale?
[caption]
Kees Boon, algemene vereniging inlands hout
Boon
Omdat het soms afhankelijk van de locatie te ver weg is naar de houtverwerkingsindustrie en dan ligt de biomassacentrale dichterbij en dan is het kosten baten afwegen tegen elkaar en dan kan de bestemming van het hout net de andere kant uitgaan.
Oldenkamp
Er zijn verschillende centrales in de buurt. Er staat er een in Ede, er staat er een in Arnhem, staat er een in Nijmegen.
voice-over
En al deze centrales hebben nou eenmaal grote hoeveelheden hout nodig. Die hebben volgens Oldenkamp niet genoeg aan wat men tak- en tophout noemt. Overal in het bos ziet hij de gevolgen van deze toenemende honger naar hout.
Oldenkamp
Dit gaat allemaal de kachel in want anders hadden ze het zo niet neer gevleid. Het is zo neer gevleid omdat ze met een grote grijper komen. Gaat in een grote verchipper en afgevoerd met grote trucks.
voice-over
Zijn oude werkgever, Staatsbosbeheer, bezit 30% van het Nederlandse bos. Ook zij verkopen nu grote hoeveelheden houtsnippers.
08.14
[caption]
Henk Wanningen, Staatsbosbeheer
Wanningen
Op dit moment oogsten wij ongeveer 50.000 ton biomassa.
voice-over
Staatsbosbeheer heeft een contract met de stadsverwarming in Purmerend voor de levering van het dubbele. 100.000 ton houtchips.
[caption]
Leffert Oldenkamp, bosbouwer
Oldenkamp
Dat zijn gigantische hoeveelheden hout waar ze in het begin dachten nou die kunnen we wel leveren. Maar op een gegeven moment niet en ondertussen zijn er meer van die stadsverwarmingen gekomen in Nederland. En iedereen vecht om dezelfde chips.
[caption]
Henk Wanningen, Staatsbosbeheer
Wanningen
Nou Staatsbosbeheer hoeft in ieder geval niet al die installaties te bevoorraden. Dat zou inderdaad een beetje te gortig zijn. Ja, je ziet inderdaad dat er wel meer behoefte ontstaat aan biomassa, dat klopt.
voice-over
Oldenkamp laat ons op de Veluwe een gebied van Staatsbosbeheer zien. Grote percelen zijn hier kaal gekapt.
Oldenkamp
In diezelfde periode toen dus die biomassacentrales begonnen is Staatsbosbeheer met plannen begonnen om in Drenthe meer van dat soort open gebieden te maken. Om dat in Brabant te doen, om het hier in Gelderland te doen. Grote gebieden. En ik mag natuurlijk niet zeggen dat ze dat gedaan hebben om het vullen van de centrales, maar het is wel heel opmerkelijk.
Verslaggever
Jullie hebben ze in één keer weggekapt.
Wanningen
Als je hier achter je kijkt dan zie je hier ook een stukje open structuurlandschap he, als we hier niks doen dan is alles over tien jaar bos. Dus er zijn situaties waarin wij het verstandig vinden om vanuit natuurontwikkeling dat het verstandig is om bomen te verwijderen.
Verslaggever
Dat was bos, dat is al meer dan 100 jaar was het daar bos. Waarom moest dat open landschap worden?
09.45
Wanningen
Ik kan me voorstellen dat mensen zich afvragen of wij op een verstandige manier met onze bossen omgaan.
Verslaggever
Ja
Wanningen
En dat doen wij. En omdat…
Verslaggever
Maar u snapt, waarom snapt u dat?
Wanningen
Nou in die zin snap ik het ook niet. Hij….
Verslaggever
Nee laat ik het even concreter maken.
Wanningen
Er wordt een relatie gelegd tussen de vraag en het idee dat wij meer bomen omzagen dan verantwoord is. En dat is  niet aan de orde.
voice-over
De moderne mens is verslaafd aan energie. Goedkope energie, opgewekt in grote centrales.
[caption]
Taco Douma, RWE Kolencentrale Eemshaven
Douma
Hier gaat voor drieënhalf miljoen huishoudens elektriciteit het land in. Zonder dit doen de televisies het niet, rijden de treinen niet, hebben we ’s avonds geen licht.
voice-over
In Delfzijl, stijf tegen de Waddenzee aan, staat de nieuwe kolencentrale van RWE, een van de grootste energieproducenten van ons land.
Douma
Hier kun je eigenlijk de onderkant van de ketel zien.
voice-over
Deze centrale draait volledig op steenkool. Dit is een vervuilende fossiele brandstof. Bij de verbranding komen grote hoeveelheden CO2 vrij. Bijna alle wetenschappers zijn het erover eens dat dit soort schadelijke broeikasgassen zorgt voor de opwarming van de aarde.
Douma
Wat je hier ziet is het eindresultaat van het verbrandingsproces. Om te zorgen dat  deze installatie tot de schoonste ter wereld behoort worden de rookgassen zoals ze uiteindelijk uit de ketel komen helemaal gezuiverd. Alle stoffen worden eruit gehaald.
Verslaggever
Maar nog steeds komen hier broeikasgassen uit.
Douma
Uiteindelijk komen hier nog steeds inderdaad CO2 uit, maar we zullen ervoor zorgen dat we dat fors verminderen door om te zetten naar biomassa.
11.26
voice-over
In 2015 publiceert de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen een kritisch visiedocument over biobrandstof. We spreken met één van de auteurs, professor Martijn Katan. Volgens hem is hout helemaal geen effectieve brandstof.
[caption]
Martijn Katan, chemicus
Katan
’t Probleem is dat wij veel meer brandstof nodig hebben dan die bossen kunnen produceren. Als je alle Nederlandse bomen in energiecentrales zou douwen, dan na een jaar zou heel Nederland kaal zijn.
voice-over
RWE wil jaarlijkse 1 miljoen ton biomassa bijstoken. De Nederlandse bossen kunnen deze vraag nooit aan. De energiemaatschappij is daarom aangewezen op hout uit de Baltische Staten, Canada of de Verenigde Staten.
Douma
Biomassa al met zeeschepen die worden aangevoerd, komt dus hier rechtsreeks de haven in.
[caption]
Taco Douma, RWE Kolencentrale Eemshaven
Douma
En wij zullen aan deze kades die van ons zijn zullen wij nieuwe losinstallaties maken om de biomassa uit de schepen te kunnen halen en naar de ketels te kunnen brengen.
voice-over
En wat verstaat de energiemaatschappij dan precies onder biomassa?
Douma
Dat zijn restproducten van de papier- en meubelindustrie. Ook snoei- en dunnigshout vanuit duurzaam beheerde bossen. Daar worden pallets van gemaakt, daar zijn eigenlijk kleine brokjes biomassa, houtvezelig materiaal en die worden gebruikt als brandstof ter vervanging van kolen in onze ketels.
[caption]
Martijn Katan, chemicus
Katan
Hier en daar is afval waar je niks nuttigs mee kan doen. Dat kun je opstoken maar dat zijn hele kleine beetjes. Op het moment dat je echt grote hoeveelheden nodig hebt dan moet je hele bossen gaan omhakken en dat is wat er op dit moment ook gebeurt. En zelfs wat we afval noemen is geen afval, daar wordt spaanplaat van gemaakt bijvoorbeeld en deels moet het terug in de bodem omdat anders die bodem verarmt, dus er blijft maar weinig over wat je kan opstoken. Lang niet genoeg voor wat wij nodig hebben. 
13.23
voice-over
Leidt de vraag naar biomassa tot grootschalige kaalkap of gat het puur om resthout? We gaan naar het zuidoosten van de Verenigde Staten. Hier in North Carolina staan drie fabrieken van Enviva, de grootste producent van houtkorrels.
Verslaggever
Dus dit is het?
Medewerker
Ja
Verslaggever.
Het is net hondenvoer.
[caption]
Jennifer Jenkins, Enviva
Jenkins
De houtsnippers zijn vermalen, gedroogd en gepelletiseerd. Voordeel is dat die pellets stevig en droog zijn. Ze blijven heel tijdens het transport. Voordeel is dat die pellets stevig en droog zijn. Ze blijven heel tijdens het transport.
Verslaggever
Hoeveel produceert u per jaar?
Jenkins
In 2016 maakten we als bedrijf bijna 3 miljoen ton houtpellets.
Verslaggever
En het gaat allemaal naar Europa?
Jenkins
We exporteren alles, vooral naar Europa.
voice-over
Jenkins neemt ons mee naar een zogeheten kapvlakte. We krijgen te horen dat we ter plekke kort wat vragen mogen stellen aan de bosaannemer. Ook zullen we daar een interview kunnen doen met Seth Ginther, directeur van de US Industrial Pellet Association.
Ginther
U wilt vragen stellen over de industrie he?
Verslaggever
Ja.
Ginther
Ja, die wil ik graag beantwoorden maar we moeten het wel op een veilige plek doen.
Jenkins
Dit is Vince Taylor, hij heeft hier de leiding. Hij kan ons veel informatie geven.
voice-over
We vragen Taylor welke stukken hout hij aan Enviva verkoopt.
Taylor
Enviva is de… ze zijn nu aan het laden. Het pulphout en de boomtoppen gaan in de hakselaar, zoals u ziet.
voice-over
Ook hier horen we: biomassa bestaat alleen uit resthout.
15.09
[caption]
Seth Ginther, US Industrial Pellet Association
Ginther
Vezels van lage kwaliteit bestaan uit afvalhout uit het bos. Ze worden gemaakt van boomtoppen en takken, die je daar ziet liggen. Wij bieden dus eigenlijk resthout aan
Verslaggever
Is dit ook voor Enviva?
Taylor
Ja.
Verslaggever
Maar dat zijn geen boomtoppen.
Taylor
Het grootste deel wel.
Verslaggeer
Kun je hier geen planken van maken?
Taylor
Nee, het is te krom.  
Verslaggever
Te krom, oké.
Taylor
Te krom en te knoestig.
voice-over
Iets verderop zijn medewerkers van Taylor een stuk bos aan het kaalkappen.
[caption]
Jennifer Jenkins, Enviva
Jenkins
Iedere bosbouwkundige die ook maar iets van deze regio afweet zal zeggen dat kaalkap de beste manier is om hier een gezond bos terug te krijgen.
voice-over
In het bosrijke zuidoosten van de Verenigde Staten vindt kaalkap inderdaad al decennia lang op grote schaal plaats. Maar met goed bosbeheer heeft dat volgens Adam Macon absoluut niets te maken.
Macon
Daar is ook sprake van kaalkap, achter die bomen.
voice-over
Zijn milieuorganisatie, de Dogwood Alliance, strijdt voor het behoud van natuurlijke bossen.
Macon
Zo’n bos vind je vaak op een laag gelegen stuk land langs een rivier. Dit soort bossen vind je overal langs de oostkust van de VS. En dat is precies waar de pelletfabrieken zitten.
Macon
Dit is pasgeleden gekapt. Verschrikkelijk.
Verslaggever
Dat waren grote.
Macon
Grote bomen. De grootste waren zeker honderd jaar oud. We weten niet wie dit gekapt heeft maar het is helemaal legaal in de VS.
Verslaggever
Dit mag gewoon.
[caption]
Adam Macon, Dogwood Alliance
Macon
Ja, zonder vergunning, zonder toestemming, dit is helemaal legaal. Dit kan…
Verslaggever
Als je wilt kappen, kan dat.
Macon
Als je wil kappen, kan dat. Je mag alles kappen en het zo achterlaten. Zo’n gebied als dit kan kaal worden gekapt, het land droogt op en er worden dennen geplant. Het wordt een monocultuur. Dus het verandert van deze gevarieerde habitat met enorm veel diversiteit, een geweldige plek voor biodiversiteit in een monocultuur. Alleen maar omdat we deze bomen weinig waard vinden.  Zo worden pas wat waard als ze worden gekapt.
Macon
Vooral zo’n bos als dit heeft een enorme biodiversiteit. Er zijn veel verschillende boomsoorten, er kunnen hier beren leven en er zitten wilde zwijnen, wasberen, schildpadden , salamander, een grote zoetwaterdiversiteit. Als het bos pas waarde krijgt als het wordt gekapt, worden die dieren bedreigd. Hun leefomgeving verdwijnt. We zijn afhankelijk van die biodiversiteit.
[Caption]
Seth Ginther, US Industrial Pellet Association
18.21
De afgelopen zestig jaar is de bosdichtheid in de VS ieder jaar toegenomen en dat is te danken aan de bosbouw. Er zijn extreme groeperingen die je doen geloven dat we aan het ontbossen zijn, maar niets is minder waar.
voice-over
De houtindustrie claimt dat er alleen maar bos bij komt terwijl milieuorganisaties benadrukken dat er steeds meer natuurlijke bossen verdwijnen. Het kan toch niet allebei waar zijn. Of wel?
Macon
Dit is een rapport van de U.S. Forest Service.  Hier zien we dat er in de jaren vijftig 97 miljoen hectare bos was. In 2012 was er 99 miljoen hectare bos. Dan lijkt het dus of er twee miljoen hectare meer is.
Verslaggever
Dus er is meer bos dan eerst?
Macon
Precies.
voice-over
Maar als je goed naar de cijfers kijkt valt op dat er vooral plantagebossen zijn bijgekomen en dat het percentage natuurlijke bossen dramatisch is afgenomen.
Ginther
We werken zo dat als iemand ergens hout kapt, het ook herplant moet worden.
Verslaggever
Dus hout is gewoon hout? Hreplanten is herplanten, zegt u dat?
Ginther
Inderdaad.
Macon
Ze kijken alleen naar hoe groot het gebied met bomen is. Het cijfer klopt tus niet. Het is niet representatief voor wat er echt gebeurt.
Macon
We komen nu bij  de fabriek van Enviva in Southampton. Dit is allemaal voor de pelletindustrie en voorde export. Het is belangrijk dat we vastleggen wat voor bomen hier naar binnen gaan want Europese politici weten niet dat er hele bomen naar dit soort fabrieken gaan. Ze denken dat het gewoon boomtoppen zijn en houtafval maar dat klopt niet, zoals je hier goed kunt zien.
20.40
voice-over
We vragen aan een  chauffeur of wij zijn lading mogen bekijken. Waarom gaat dit hout bijvoorbeeld niet naar een timmerfabriek?
Chauffeur
Hier zitten te veel kronkels en slechte stukken in. Die zouden ze moeten zagen in een speciale zagerij.  En deze…. deze zou je wel kunnen gebruiken, maar die zijn allemaal anders.
Verslaggever
Maar deze boom zou naar de houtzagerij kunnen.
Chauffeur
Ja, dat zou kunnen. Ze leggen er een paar goede op om de lading zwaarder te maken.  
Verslaggever
Oké, dus het is een combinatie van goed en slecht hout.
Chauffeur
Ja dat klopt.
Verslaggever
Waar gaan deze stammen naartoe?
Chauffeur
Hier gaan ze ze verhakselen.
Verslaggever
En dan?
Chauffeur
Dat weet ik niet.
Verslaggever
Naar Europa, waar ik vandaan kom.
Chauffeur
Dan bent u ver van huis. Oké, jongen, fijne dag nog.
Verslaggever
Dank u, tot ziens.
Verslaggever
Kunnen we erachter komen waar die bomen gekapt zijn?
Macon
Dat is hele lastig. Dat gebeurt altijd op privégrond dus het wordt niet openbaar gemaakt waar ze vandaan komen.
Verslaggever
Ze zeggen dat ze krom of verrot zijn.
Macon
Het komt eigenlijk door de vraag naar pellets. Door het Europese beleid is die zo hoog dat ze alleen maar met industriële houtkap aan de vraag kunnen voldoen.
22.11
voice-over
Afgelopen januari besluit de Nederlandse overheid de bijstook van hout in kolencentrales te stimuleren met 3,6 miljard euro subsidie. Het is voor een periode van 8 jaar.
[caption]
Henk Kamp, demissionair minister Economische Zaken
Kamp
Alles wat wij doen voor duurzame energie kost geld. Want we hebben nu een fossiele infrastructuur liggen. Gas, elektriciteit, die ligt er. Maar die is helemaal gebaseerd op fossiele energie. En als je een nieuwe infrastructuur wilt hebben die helemaal gebaseerd is op duurzame energie dan moet je daarin investeren.
[caption]
Taco Douma, RWE Kerncentrale Eemshaven
Douma
Wind en zon en biomassa is allemaal duurder dan gewone elektriciteit en al die vormen kunnen dus alleen maar bestaan als ze ondersteund worden met subsidie.
[caption]
Martijn Katan, chemicus
Katan
Ik vind het waanzin. Het gaat om zo’n drieënhalf miljard euro, als je ziet wat je daarvan aan huizen zou kunnen isoleren. En dan heb je wat over acht jaar. Kijk over acht jaar dan is die drieënhalf miljard euro is op, dat hout is verstookt. En dan zijn we geen millimeter verder. Terwijl als je ’t besteedt bijvoorbeeld aan isolatie, dan verbruiken al die huizen permanent minder energie.
Verslaggever
De kritiek zit ‘m natuurlijk vooral in het feit dat er wordt gezegd, dit is helemaal niet echt duurzaam. Dit is niet echt goed voor het milieu, we gaan nog steeds die vervuilende kolencentrales openhouden. We gaan daar heel veel hout bijstoken. Daar is grote kritiek op.
Kamp
Nou kijk u zegt vervuilende  kolencentrales openhouden, we hadden dus tien kolencentrales. Er worden er vijf gesloten. Die vijf die overblijven die horen bij de 10% meest efficiënte kolencentrales van heel Europa.
Verslaggever
Maar nog steeds met toch behoorlijk veel uitstoot van broeikastgassen. En het punt is…
Kamp
Maar toch, 10% meest efficiënte kolencentrales van Europa en bovendien gaan wij ze met een deel voeden in plaats van met kolen met biomassa.
voice-over
Kolencentrales zijn omstredn omdat er zoveel CO2vrijkomt. Is hout verbranden dan zoveel beter? Daar zit toch ook CO2 in?
Katan
CO2 uit hout en CO2 uit steenkool dat is als een euro uit Rotterdam en een euro uit Groningen.  Is precies hetzelfde.
voice-over
Bossen zijn de longen van de wereld. Ze produceren zuurstof. Daarnaast neemt een groeiende boom CO2 op. Als je die boom vervolgens kapt en verbrandt, komt die CO2 weer in de atmosfeer.
[Caption]
Leffert Oldenkamp, bosbouwer
24.20
Oldenkamp
We hebben teveel CO2 in de lucht. Dat is gigantisch. En we hebben een energieakkoord gemaakt om dat naar beneden te brengen. En nu zie je dus het merkwaardige, dan noemen ze biomassa iets anders dan steenkool en aardgas. Biomassa, nee dat stoot geen CO2 uit.
Douma
Het is duurzame energie omdat bij de productie van de elektriciteit inderdaad nog steeds CO2 vrijkomt maar dat je dat moet zien in de kringloop. De biomassa wordt opnieuw aangeplant. Dat zijn bomen die opnieuw groeien, CO2 uit de lucht halen. Dat is geborgd in de afspraken die we hebben gemaakt en die kringloop is CO neutraal.
Katan
Wereldwijd is er afgesproken dat de CO2 die uit houtverbranding komt, dat die niet telt. Terwijl het is een enorme hoeveelheid, het is het dubbele van als je aardgas gebruikt.
Verslaggever
Dus wacht even, de CO2 wat uit houtverbranding vrijkomt dat telt niet mee als…
Katan
Als CO2. Nee. Nee.
Verslaggever
Maar dat is toch dezelfde soort CO2?
Katan
Het is precies hetzelfde, alleen het idee is, die vliegt over de oceaan terug naar die bossen en daar wordt ‘ie weer opgenomen.
voice-over
Professor Katan legt uit hoe men op die kringloopgedachte is gekomen. 
Katan
Het idee was, de energie van die zon die komt in die boom te zitten en die slurpt daarbij CO2 naar binnen. Die gaan we versnipperen en in een centrale verbranden. Dan komt de energie er weer uit, die gaat het elektriciteitsnet in. en de CO2 komt er weer uit maar die gaat weer terug in die boom.
Verslaggever
Ja, die neemt het CO2 weer op.
Katan
Die neemt het CO2 weer op en maakt daar hout en bladeren van. Als je daar een beetje naïef over denkt is dat een heel mooi systeem. Probleem is alleen, ene bos groeit heel erg langzaam en onze centrales verbranden heel erg snel.
Oldenkamp
Er is teveel CO2 in de lucht. Die bomen die wij planten en die wij hebben kunnen die CO2 allang niet opnemen. En als we dus de CO2 ook nog extra toevoegen door verbranden van biomassa, dat kan het niet aan.
26.28
Kamp
Dat het duurzame energie is dat is geen discussiepunt.
Verslaggever
Dat is wel een discussiepunt.
Kamp
Dat is namelijk vastgesteld.
Verslaggever
Ja dat is een definitie die omstreden is.
Kamp
Nee die is niet omstreden want die is gewoon vastgesteld door de Europese Commissie.
Katan
Ik weet niet wie dat in die verdragen heeft weten te smokkelen maar dat is wat er nu instaat en daardoor kan minister Kamp dus zeggen: ja ik verbrand hier hout dus dat mag ik meetellen als duurzame energie.
Nieuwslezer
NOS Journaal, 12 juli 2013
“Minister Kamp van Economische Zaken is goed te spreken over het energieakkoord. Werknemers, werkgevers, milieu-organisaties…”
voice-over
Naast windenergie is de bijstook van hout één van de pijlers onder het energieakkoord dat minister Kamp in 2013 sluit. Daar staat ook de handtekening van Greenpeace onder.
Kamp
Ik ben erg blij met de opstelling in algemene zin van de natuur- en milieuorganisaties. Zij hebben hun nek uitgestoken, zij hebben afspraken durven maken in het energieakkoord en waar ik nu mee bezig ben is om die afspraken uit t voeren.
voice-over
Greenpeace viert de investeringen in windenergie als een belangrijke overwining. Maar waarom gaat de milieuorganisatie akkoord met de bijstook van hout?
[caption]
Joris Thijssen, Greenpeace
Thijssen
Dat was lastig want wat wij eigenlijk wilden was we wilden die kolencentrales dicht. Ik bedoel op het moment dat wij aan het onderhandelen waren…
Verslaggever
Je wil ze eigenlijk dicht
Thijssen
…hadden wij nog steeds rechtszaken lopen tegen de kolencentrales, het [?] was het dicht.
Verslaggever
Maar toch zet je een handtekening onder een energieakkoord waarvan je weet dat het gaat leiden tot een massale bijstook in die kolencentrales.
Thijssen
Ja maar we hebben twee dingen gezegd. Eén ding hebben we gezegd, maximale hoeveelheid. Dus wat ons betreft on het ook minder worden. En het tweede wat wij hebben gezegd is de biomassa die we dan bijstoken moet uit duurzaam beheerde bossen komen.
voice-over
Op die manier zegt Greenpeace de roofbouw op bossen te willen beperken.
[caption]
Joris Thijssen, Greenpeace
Thijssen
Probleem is natuurlijk dat door een extra vraag naar biomassa en er is ook vraag naar hout en er is ook vraag naar palmolie en naar soja en naar al die dingen die we uit dat bos kunnen halen, wordt de druk op dat bos te groot.  En is er dus een heel groot gevaar dat er echt bossen gekapt  worden of verdwijnen, niet duurzaam beheerd worden, omdat wij hier in Nederland biomassa in kolencentrales willen bijstoken. Nou en daarvan hebben we gezegd, dat  mag niet. Alleen maar biomassa uit duurzaam beheerde bossen.
28.33
voice-over
Energiemaatschappij RWE zegt zich aan deze afspraken te willen houden.
Douma
En die afspraken betekenen dat wij inderdaad geen pellets gaan toepassen waar rechtstreeks bomen uit ene bos voor zijn gekapt en die rechtstreeks tot pellets worden verwerkt.
voice-over
Geen bomen die rechtstreeks tot pellets worden verwerkt? Maar dit is precies wat in de VS gebeurt. En dat zou RWE ook moeten weten. Het is namelijk niet de eerste keer dat het bedrijf biomassa gaat importeren. Ook in het verleden heeft RWE met subsidiegeld zaken gedaan met Enviva.
Verslaggever
Gaat u dat weer doen?
Douma
Dat is inderdaad een mogelijkheid. We zijn bezig met het sluiten van contracten voorde projecten zoals nu gestart worden. We kijken daar naar allerlei landen maar ook zeker naar dit belangrijke gebied voor biomassa.
voice-over
We laten Douma daarom een deel van onze opnamen zien. We willen weten of hij dit duurzaam bosbeheer vindt.
Douma
U laat heel duidelijk in het filmpje zien dat die chauffeur zegt, en hij wijst er meerdere aan, dat dat onvoldoende kwaliteit was voor de zagerij. Ik ben daar geen expert in. U laat dat zien, dat dat onvoldoende kwaliteit is. Als we dan zeggen, wat moet er met die bomen gebeuren? Dan zeggen wij, dan is daar niks mee om ze op een nuttige manier alsnog te gaan gebruiken voor biomassa.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Schrijf je in voor de ZEMBLA-nieuwsbrief en ontvang wekelijks als eerste onze beste nieuwsverhalen, achtergrondartikelen en exclusieve video's.