Sfeerfoto van Zembla
Zembla

Zembla

Iedere donderdag om 21.10 uur opnpo2

Hét onderzoeksjournalistieke televisieprogramma van BNNVARA.

VOLG ONS

Zembla

Vuile olie van Shell

5 jul 2012
  •  
leestijd 3 minuten
Hoorzitting
De Tweede Kamer hield kort geleden een hoorzitting over de activiteiten van Shell in Nigeria, mede naar aanleiding van de ZEMBLA-uitzending ‘De vuile olie van Shell’ uit juni 2010. ZEMBLA-verslaggever Thomas Blom werd door Kamerleden gevraagd naar zijn ervaringen in Nigeria. Ruim vijftig jaar haalt Shell daar olie uit de grond. Door olielekkages zijn akkergronden en viswateren ernstig vervuild. De bevolking is het zat. Shell schept volgens de bewoners van de Nigerdelta geen rijkdom, maar armoede en draagt bij aan de conflicten in de regio. ZEMBLA filmde de praktijken van Shell en sprak met de lokale bevolking.

1,5 miljoen ton olie over de landbouwgronden en in de moerassen
De ogen van de wereld waren wekenlang gericht op de Golf van Mexico, waar BP een olielek probeerde te stoppen, diep onder het zeeoppervlak. Ondertussen voltrekt zich in de Niger Delta, het zuidelijke deel van Nigeria, al vijftig jaar een olieramp. Sinds de oliemaatschappijen daar hun jacht op olie begonnen, is er naar schatting 1,5 miljoen ton olie over de landbouwgronden en in de moerassen gestroomd. Die vervuiling gaat onverminderd door. De bevolking wil dat het eindelijk stopt en richt zijn woede op Shell. De leidende Nederlands/Britse oliegigant maakt miljarden winst, maar wordt ervan beschuldigd milieu en mensenrechten op te offeren. ZEMBLA trok naar de Niger Delta en zag de praktijken van Shell.

Twintig lekkages in een jaar
Kingsley Chinda, commissaris milieuzaken van de Nigeriaanse provincie Rivers State, is duidelijk: ‘De woede van de bevolking komt voort uit de manier waarop de oliemaatschappijen te werk gaan.’ Voorbeelden hiervan treffen we in de hele Niger Delta aan. In het dorpje Jk4 toont dorpshoofd B. Ulolo de twintigste lekkage in een jaar tijd, veroorzaakt door oude en gebrekkige pijpleidingen van Shell. In Goi, een dorpje midden in het kwetsbare Deltagebied, ligt de ruwe olie nog op de oevers van de kreken, terwijl Shell het volgens inwoner Eric Barizaa als opgeruimd beschouwt. De vis is verdwenen, samen met het mangrovebos. Het drinkwater is aangetast, de kinderen van het dorp spelen in het met olie bedekte water.
Gemeenschap verscheurd
Honderd kilometer verderop stuiten we op een verlaten dorp. De 15.000 inwoners zijn weggetrokken, op een handvol na. Zij vertellen hoe conflicten uitbraken doordat Shell haar betalingen niet over de verarmde gemeenschap verdeelde, maar aan enkele individuen gaf. Een gevaarlijke handelswijze, omdat het daarmee de gemeenschap intern verscheurt. Dat weet ook Shell zelf, volgens oud-Shell adviseur S. Braide: ‘Ze zijn er bij verschillende bijeenkomsten op gewezen.’ Ook een intern rapport uit 2003 bevestigt het. De strijd escaleerde met tientallen doden tot gevolg. Het plaatsje ligt er uitgestorven bij, terwijl Shell pal naast het dorp onverminderd doorgaat met het oppompen van de kostbare olie. Kingsley Chinda: ‘Laat ze op een humane manier winst maken. Levens zijn belangrijker dan winst.’
Het geweten van de pensioenfondsen
Ondertussen presenteert Shell prachtige winstcijfers in Den Haag en weet het bestuur de aandeelhouders, waaronder grote pensioenfondsen, ervan te overtuigen dat ze op een nette, duurzame manier werken in Nigeria. Rick van der Ploeg, hoogleraar economie aan de Oxford University, vraagt zich af of de pensioenfondsen de ellende die de oliewinning met zich meebrengt, wel op hun geweten willen hebben: ‘Als de aandeelhouders echt eens door de Niger Delta gaan lopen, eens zien wat er met de lokale bevolking gebeurt, dan vraag ik me af of je je nog zo comfortabel voelt met het hebben van die aandeeltjes Shell.’
NIEUWS

Shell veroordeeld voor nalatigheid Nigeria
Shell veroordeeld tot betalen van schadevergoeding in één zaak. In overige zaken was er volgens de rechter sprake van 'sabotage' (op Joop.nl)
Onderzoeksdocumenten
Er is veel discussie over de rol van Shell in Nigeria. Daarbij gaat het om de positie van mensenrechten en milieukwesties. Om meer duidelijkheid te krijgen over de rol van de Nederlandse overheid verzocht journalist Lise Witteman om documenten hierover. De documenten zijn beschikbaarop Bigwobber.nl

Rapport Profundo

Profundo, Juni 2010,  Jan Willem van Gelder, Denise Kouwenhoven, Anna van Ojik. Dit  onderzoeksrapport voor Zembla tracht inzicht te geven in de opbrengst van de olie- en gaswinning in Nigeria voor Shell en voor de Nederlandse schatkist.
Winsten uit Shell’s olie- en gaswinning in Nigeria . (pdf),
Rapport Amnesty International
Samenvatting Amnesty-rapport ‘Petroleum, pollution and poverty in the Nigerdelta’, juni 2009 Olie, vervuiling en armoede in de Nigerdelta of lees het hele rapport (eng)

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Schrijf je in voor de ZEMBLA-nieuwsbrief en ontvang wekelijks als eerste onze beste nieuwsverhalen, achtergrondartikelen en exclusieve video's.

Sfeerbeeld BNNVARA programma's