Zembla
Zembla

Donderdag om 20.25 uur op NPO2npo2

Het onderzoeksjournalistieke televisieprogramma van BNNVARA
Zembla

OM: ABN Amro overtrad jarenlang en structureel wet witwassen

19 apr 2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
331 keer bekeken
ANP - ABN AMRO - tabaksindustrie - laag
ABN AMRO heeft jarenlang en structureel de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) overtreden bij de activiteiten van de bank in Nederland. Dat meldt het Openbaar Ministerie (OM). Dat gebeurde op een dusdanige manier dat het OM de bank ook schuldwitwassen verwijt. ABN schikte de witwasperikelen maandag voor een bedrag van 480 miljoen euro met het OM.
ABN AMRO is volgens het OM "ernstig tekortgeschoten" in de naleving van de Wwft. Klantgegevens of documenten ontbraken, of de herkomst van gegevens in klantdossiers was onduidelijk. Ook is cliëntenonderzoek niet naar behoren uitgevoerd. Verder heeft een groot deel van de klanten niet de juiste risicoclassificatie gekregen. Sommige klanten werden automatisch in de laagste risicocategorie ingedeeld.

Daarnaast is het gebruik van cash, dat volgens het OM een hoog integriteitsrisico kent, onvoldoende meegenomen bij het vaststellen van het risico van eveneens het grootste deel van de klanten. Verder voerde de bank onvoldoende voortdurende controle uit op de klanten.

Dat betekent volgens het OM dat de bank "structureel met onvoldoende diepgang" het cliëntenonderzoek heeft uitgevoerd. Daardoor hebben diverse klanten die criminele activiteiten uitvoerden langdurig misbruik kunnen maken van de rekeningen en diensten van de bank.

Voorbeelden

Het OM zegt verder dat de bank diverse signalen heeft ontvangen over specifieke klanten die een vermoeden van witwassen hadden moeten opleveren, zoals onduidelijke verklaringen over de herkomst van gelden, alerts uit het transactiemonitoringssysteem en hoge contante stortingen. De bank bracht deze signalen niet effectief bij elkaar en handelde er niet naar.

Voorbeelden van waar het mis ging: in enkele jaren tijd kon een klant 192 bankrekeningen openen, maar die bleven grotendeels inactief en werden gebruikt voor belastingfraude van bijna twee ton. De bank trok pas aan de bel toen justitie een strafrechtelijk onderzoek was begonnen naar de klant. Een andere klant was gokverslaafd, had schulden en stond voortdurend rood. Daarvan was de bank op de hoogte. In driekwart jaar sluisde de klant door aanpassen van gegevens ruim 4,3 miljoen euro naar zijn privérekening, waarna het geld bijna volledig werd vergokt.

Van een andere klant was al sinds 1995 bekend dat deze persoon betrokken was bij fraude. Toch kon deze klant in 2014 een nieuwe bankrekening openen en kreeg deze een lage risicoclassificatie. Over de bankrekeningen van de bedrijven van de klant gingen miljoenen. Ook pasten de transacties niet bij de activiteiten waarmee de klant bij de Kamer van Koophandel was ingeschreven en werden er contante bedragen gestort in biljetten van 500 euro, volgens het OM een aanwijzing voor witwassen.

Het OM vindt dat de bank had moeten zien dat bepaalde geldstromen die via de bankrekeningen van ABN liepen, mogelijk door criminaliteit kwamen. "De bank heeft hiertegen onvoldoende actie ondernomen. Het OM verwijt de bank het overtreden van de Wwft en schuldwitwassen."

Witwasbankiers van ING

In september 2018 sloot het Openbaar Ministerie een megaschikking met ING van 775 miljoen euro. Criminelen konden jarenlang gebruikmaken van rekeningen bij de ING voor hun criminele transacties zonder dat ING daarvan melding maakte. ING hoefde zich niet in de rechtszaal te verantwoorden. Bovendien werden individuele bankiers van ING ook niet vervolgd. De ZEMBLA-uitzending ‘De witwasbankiers van ING’ gaat over de vraag waarom bankiers door justitie uit de wind werden gehouden.

Het gerechtshof in Den Haag bepaalde uiteindelijk afgelopen jaar in december dat voormalig ING-topman Ralph Hamers alsnog strafrechtelijk moet worden vervolgd voor het falende toezicht op witwaspraktijken bij de bank.

Verdachten

De aanpak van witwassen is voor de overheid belangrijk vanwege het effectief bestrijden van allerlei vormen van ernstige criminaliteit, schrijft het OM. Daarnaast hebben banken volgens het OM een poortwachtersfunctie en moeten zij het financiële systeem beschermen tegen witwassen.

Het OM is nog bezig met onderzoek naar verdachten in de zaak. Wel zijn in totaal al drie mensen aangemerkt als verdachte. Zij zouden leiding hebben gegeven aan het overtreden van de wet. Het gaat om leden van de voormalige raad van bestuur van de bank, schrijft het OM. Waarschijnlijk gaat het om oud-bestuurder Chris Vogelzang, oud-topman Gerrit Zalm en oud-minister van Economische Zaken Joop Wijn, maar dit heeft justitie niet bevestigd.

Gerrit Zalm

Voormalig ABN AMRO-topman Gerrit Zalm "betreurt" het en vindt het "onnodig beschadigend" dat hij door het Openbaar Ministerie als verdachte is aangemerkt. Dat heeft zijn advocaat Aldo Verbruggen laten weten.

De raadsman van Zalm noemt de stap "verrassend". Dit temeer omdat Zalm eerder als getuige is verhoord in het onderzoek. Toen zou er helemaal niets zijn geweest dat erop wees dat het OM hem als verdachte beschouwde. Zalm staat ook nog steeds achter zijn bestuur bij de bank.

De VVD-prominent, die van 2009 tot eind 2016 de baas was bij ABN AMRO, heeft volgens justitie feitelijk leiding gegeven aan het foute antiwitwasbeleid bij het financiële concern. 

Hoewel hij het niet eens is met de opstelling van het OM, heeft Zalm er wel voor gekozen om op te stappen bij Danske Bank. Daar was hij de afgelopen tijd commissaris. Volgens zijn advocaat besloot Zalm de functie neer te leggen toen duidelijk werd dat topman Chris Vogelzang van die Deense bank zou opstappen. Die is eveneens als verdachte aangemerkt in het onderzoek. Vogelzang was eerder ook bestuurder bij ABN AMRO.

Bron: ANP

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Schrijf je in voor de ZEMBLA-nieuwsbrief en ontvang wekelijks als eerste onze beste nieuwsverhalen, achtergrondartikelen en exclusieve video's.

Meer over dit onderwerp

Populair bij BNNVARA