NS teleurgesteld in minister en OM: ‘Ervaren geen rugdekking’

Demissionair minister Foort van Oosten (Justitie en Veiligheid) gaat het Openbaar Ministerie niet vragen om de 200% strafeis vaker toe te passen bij delicten tegen medewerkers met een publieke taak. “Het is niet aan mij om in die strafrechtelijke beoordeling te treden”, stelt de minister in antwoorden op Kamervragen van FVD naar aanleiding van de Zembla-serie ‘Nederland Agressieland’. De NS, die jaarlijks meer dan 1000 agressie-incidenten tegen hun personeel registreert, noemt de reactie van de minister ‘onbevredigend’. Itai Birger, directeur sociale veiligheid bij de NS: “Onze collega’s die zich dagelijks inzetten voor de veiligheid in de trein en op het station ervaren hierdoor onvoldoende rugdekking.” 

Om medewerkers met een publieke taak extra te beschermen en daders af te schrikken werd het OM vijftien jaar geleden door de toenmalige minister van Justitie en Veiligheid geïnstrueerd om de strafeis bij dit soort delicten met 200% te verhogen – oftewel daders drie keer zwaarder te bestraffen. De NS zei eerder tegen Zembla deze eis echter zelden terug te zien in de praktijk.  

En ook uit eerder onderzoek in opdracht van het ministerie blijkt dat de 200% strafverhoging die in de richtlijn van het OM staat, vrijwel nooit wordt toegepast. Dat is kwalijk vindt Birger: “Als je een belofte doet die je niet nakomt, dat doet iets met mensen. Die denken: dit heb ik gekregen om mijn taak uit te voeren, maar we komen het niet na.” 

Hoewel minister Van Oosten vindt dat het een afschrikwekkende werking kan hebben, is hij niet van mening dat de 200% verhoging van de strafeis in de praktijk veel vaker toegepast moet worden om medewerkers met een publieke taak extra te beschermen. Van Oosten: “Bescherming van werknemers ligt vooral in de fase die aan strafrechtelijke interventie voorafgaat.”   

De NS is het hier niet mee eens. Birger: “Lage straffen – of zelfs het seponeren van zaken – leidt tot normvervaging in Nederland. Hierdoor wordt de taak van NS om te handhaven in trein en op station steeds lastiger. Een hogere strafmaat is wel degelijk een bescherming voor onze collega’s die zich elke dag zich inzetten voor een veilige reis. Dat verdienen ze ook.”  

Van Oosten legt in de Kamerbrief uit dat naast de 200% verhoging als uitgangspunt, er door het OM ook andere factoren worden meegewogen. De minister wil dan ook geen oordeel vellen over de manier waarop het OM met dit uitgangspunt omgaat. Volgens van Oosten staat het wettelijk vast dat de officier van justitie bij het formuleren van de strafeis de vrijheid moet hebben om tot een beoordeling te komen. De minister gaat binnenkort met het OM in gesprek over het geweld tijdens de afgelopen jaarwisseling, waar hij de 200% strafeis ‘wederom ter sprake gaat brengen’.  
 
De NS wil ook graag in gesprek met het OM: naast het uitblijven van een hogere strafeis, constateert het spoorwegbedrijf ook dat jaarlijks meerdere collega’s te maken hebben met strafzaken die door het OM geseponeerd worden. Birger: “Vanwege – voor ons – onbegrijpelijke redenen, zoals capaciteitsgebrek.”  

Hulp-en dienstverleners, zoals conducteurs of verpleegkundigen, moeten regelmatig dealen met agressie. Zembla volgt hen in de serie 'Nederland Agressieland' en laat zien wat de impact is en met welke dilemma’s medewerkers en instanties worstelen.