Gokindustrie overtreedt regels door deals met influencers

Meer dan de helft van de legale online gokbedrijven heeft de afgelopen jaren reclamedeals gesloten met influencers die gokken promoten, blijkt uit onderzoek van Zembla. Volgens de Kansspelautoriteit (Ksa), de toezichthouder op de gokindustrie, zijn dit soort deals een overtreding van de reclameregels. Influencers gelden namelijk als rolmodel. Het is al sinds 2022 verboden om rolmodellen in te zetten voor gokreclames.  “Dit laat zien dat de bescherming van de kwetsbare groep van jongeren en jongvolwassenen tekortschiet”, aldus Judith Noijen van Verslavingskunde Nederland. De toezichthouder (Ksa) heeft de gokbedrijven gesommeerd de deals met de influencers te staken.

Via populaire platforms als YouTube en Twitch streamen de influencers urenlang dat ze online roulette, blackjack en vele tientallen digitale gokkasten spelen. Voor een kijker is het vaak onduidelijk of hier sprake is van reclame. Robin Bos, gokinfluencer onder de naam NederGaming vertelt aan Zembla dat hij deals heeft met meerdere legale gokbedrijven en dat hij verdient aan het verlies van spelers: “Ik verwijs mensen vanuit mijn stream door naar mijn website. Als iemand zich via mijn website inschrijft bij het online gokbedrijf, krijg ik een vast bedrag of een percentage van wat mensen verliezen.” 

Na de legalisering van online gokken in 2021 mochten gokbedrijven volop reclame maken. Ze deden dit vooral door daarbij rolmodellen, zoals bekende Nederlanders, in te zetten. Al snel bleek dat vooral veel jongeren tussen de 18 en 24 online gingen gokken. Om deze groep beter te beschermen tegen gokverslaving kwam er kort na de legalisering een verbod op inzet van rolmodellen in reclames. Daarnaast werd het gokbedrijven ook verboden om reclame te maken gericht op jongeren onder de 24 jaar. 

Zembla onderzocht of de legale gokindustrie, ondanks het rolmodellenverbod, toch deals heeft met influencers, de zogenoemde gokstreamers.  Zembla deed navraag bij alle 29 legale gokbedrijven, onderzocht websites en sprak met verschillende populaire gokstreamers. Hieruit blijkt dat meer dan de helft van de legale gokbedrijven deals heeft of heeft gehad met dit soort influencers.   

Het gokbedrijf 711 blijkt een reclamedeal te hebben gehad met de populaire influencer Jordy Storm. Hij is onder een jong publiek vooral bekend door zijn gamestreams van spellen als Fortnite en Minecraft. Ook werkt hij op een basisschool als leerkrachtondersteuner. Storm bevestigt dat hij een deal had met gokbedrijf 711, maar stelt dat hij zijn gokkanaal gescheiden houdt van zijn andere streams en van zijn werk op de basisschool. Het gokbedrijf 711 heeft niet op vragen van Zembla gereageerd. 

Verslavingsdeskundige Judith Noijen noemt de uitkomsten van het onderzoek van Zembla ‘heel zorgwekkend’. Noijen is namens Jellinek actief voor Verslavingskunde Nederland, een samenwerking van alle verslavingsinstellingen in het land. Noijen: “Influencers hebben vaak een groot bereik en juist via hen bereik je groepen die extra kwetsbaar zijn, zoals jongeren en jongvolwassenen. Dit laat zien dat de bescherming in de praktijk tekortschiet en bevestigt precies waarom wij pleiten voor een totaalverbod op gokreclame, anders blijf je regels maken die in de praktijk worden omzeild.” 

De gokbedrijven stellen dat het rolmodellenverbod nooit is overtreden. Volgens de branchevereniging VNLOK omdat ze alleen deals hadden met de website van een streamer en niet met de streamer zelf. Voorzitter Björn Fuchs ontkent dat de gokbedrijven hiermee proberen de wetgeving te omzeilen. “Het zijn twee verschillende mediatypen. Het ene is audiovisueel en valt heel duidelijk met de beeltenis van de streamer onder een rolmodel. En de website staat daar verre van.”  

Judith Noijen van Verslavingskunde Nederland vindt de reactie van de industrie een “typisch voorbeeld van hoe achterpoortjes ontstaan.” Daarnaast voegt Noijen toe dat het niet van belang is hoe een samenwerking formeel loopt, “dat verandert niets aan het effect dat het kan hebben op de normalisering van gokken, hun gokgedrag en daarmee samenhangende risico's en schade.” 

De Kansspelautoriteit (Ksa) wil niet ingaan op individuele deals, maar zegt dat een gokbedrijf dat een deal heeft met een website van een streamer ‘in het algemeen’ ook het rolmodellenverbod overtreedt. De toezichthouder laat weten dat ze vanaf 1 april zijn gaan handhaven. Op de vraag waarom dat nu pas gebeurt is het antwoord: ‘omdat die signalen ons nu bereiken, maar het was altijd al verboden.’   

Voor zover Zembla heeft kunnen achterhalen hebben de gokbedrijven inmiddels de deals met de gokinfluencers beëindigd.