GGD slaat alarm over gevaarlijk isolatieschuim

De GGD wil een einde aan het gebruik van UF-schuim, isolatiemateriaal dat de afgelopen jaren in de spouwmuren van zeker tienduizenden woningen in Nederland is aangebracht. Bewoners kunnen ziek worden van het gas dat uit het schuim vrijkomt. Na onderzoek van Zembla luidt de GGD daarover de noodklok in het programma. UF-schuim bevat formaldehyde, een stof die op de lijst van Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) staat omdat het kankerverwekkend is en DNA kan beschadigen. Uit een inventarisatie van Zembla blijkt dat bewoners op zeker zeven locaties gezondheidsklachten hebben gekregen. Het gaat om bewoners van huurwoningen in Elst (Utrecht), Dalfsen, Dedemsvaart, Capelle aan de IJssel en Purmerend en om particuliere huiseigenaren in Oostzaan en Nieuwegein. De gemeten formaldehyde-concentraties waren op meerdere locaties zo hoog dat bewoners van de GGD het advies kregen per direct hun huis te verlaten. Sommige huizen zijn al jaren onbewoonbaar.

Op korte termijn veroorzaakt formaldehyde benauwdheid, hoofdpijn en eczeem. De stof is op lange termijn kankerverwekkend. “Wat de GGD betreft, zouden we het nu moeten gaan verbieden”, zegt milieu-epidemioloog Jeroen de Hartog van GGD Utrecht, naar aanleiding van een groeiend aantal gezondheidsklachten dat door zijn organisatie in kaart is gebracht. Alleen als uit onderzoek blijkt dat het schuim veilig kan worden aangebracht ziet de GGD nog ruimte, “maar dat onderzoek ken ik niet”, aldus De Hartog. 

Ook Ad Ragas, hoogleraar risicoanalyse van chemische stoffen (Radboud Universiteit), pleit in Zembla voor een direct verbod op toepassing van UF-schuim. Hij wijst erop dat formaldehyde keel- en neuskanker en leukemie veroorzaakt. De stof is bovendien genotoxisch, dus in staat om het DNA te beschadigen, zegt Ragas, en daarom is er ‘geen dosis die absoluut veilig is’. “Alles in mij zegt: verbieden. Ik zou mijn huis nooit van mijn leven laten isoleren met UF-schuim, dat zou ik te gevaarlijk vinden.” 

In Dalfsen staan twee appartementencomplexen al drie jaar leeg, omdat in een aantal woningen het formaldehydegehalte nog altijd te hoog is. Op andere locaties konden mensen maandenlang in slechts enkele kamers van hun appartement wonen, omdat verblijf in de rest van de woning niet mogelijk was door te hoge formaldehydeconcentraties. Ad Ragas noemt de gemeten waarden ‘bizar hoog’.  

Zembla onderzocht ook hoe het kan dat UF-schuim nog altijd wordt gebruikt, terwijl al 45 jaar bekend is dat formaldehyde kankerverwekkend en genotoxisch is. Uit interne documenten van het ministerie van Volksgezondheid blijkt dat topambtenaren vanwege het kankerrisico al in 1980 een verbod op het isolatieschuim overwogen. Het ministerie van Volkshuisvesting wees echter op de hoge kosten die het vervangen van formaldehydehoudende bouwmaterialen met zich mee zou brengen. Anders dan in Canada, werd UF-schuim in Nederland niet verboden

Een speciale commissie moest advies uitbrengen over een maximaal toelaatbare concentratie van formaldehyde in woningen. In deze commissie had formaldehydefabrikant Akzo een belangrijke stem, blijkt uit de stukken. De chemische industrie bagatelliseerde de risico’s op kanker, waarna de commissie besloot de bestaande norm voor formaldehydeblootstelling in woningen niet te verlagen. Hoogleraar Ad Ragas noemt dat ‘krom’. “Het is hard nodig dat die norm een keer kritisch onder de loep wordt genomen.”  Formaldehyde wordt namelijk niet alleen gebruikt in isolatiemateriaal, maar zit bijvoorbeeld ook in spaanplaten en schoonmaakmiddelen.

UF-schuim werd ruim 50 jaar geleden voor het eerst toegepast en leidde destijds al tot gezondheidsklachten, blijkt uit het onderzoek van Zembla. De laatste jaren wordt het materiaal steeds vaker gebruikt, vooral omdat de overheid het na-isoleren van bestaande woningen stimuleert. Het schuim kan op eenvoudige wijze van buitenaf in bestaande spouwmuren worden gespoten, ook als daar restanten van oud isolatiemateriaal in aanwezig zijn. 

Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening laat weten op de hoogte te zijn van zowel de huidige problematiek als die van het verleden. Voor vervolgstappen wachten ze een lopend onderzoek van de GGD af. “Er zal worden gekeken of de huidige regelgeving voldoende wordt toegepast en voldoende bescherming biedt.”