Wilde honing als bewijs voor Filipijnse landrechten

Voor velen is honing niet meer dan het zoete goedje in de thee of op een boterham. Maar voor een inheemse bevolking in de Filipijnen kan het wel eens de sleutel zijn tot het verkrijgen van landrechten, vertelt bioloog Merlijn van Weerd van het Centrum voor Milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden.

“De wilde honing op het eiland Palaui is voor de inheemse bevolking Agta een belangrijke bron van voedsel en inkomsten”, zegt Van Weerd, die al meer dan twintig jaar onderzoek doet naar het beschermen van de lokale natuur op de Filipijnen. Door de mogelijk helende werking is de honing zowel binnen als buiten de Aziatische eilandengroep erg populair. “Veel mensen maken misbruik van deze populariteit en verdunnen de wilde honing met water en suiker of vervalsen het compleet. Dat is duidelijk geen zuivere honing”, zegt Van Weerd met een knipoog.

Om de origine van de honing te achterhalen, voerden Van Weerd en zijn Filipijnse collega’s een chemisch onderzoek uit. “Kleine moleculen in de honing vertellen namelijk enerzijds welke nectar gebruikt is en anderzijds welke bloemen er in de omgeving voorkomen. De analyse is dus zowel een kwaliteitscheck van de wilde honing, die de Agta kan helpen, als een ecologische monitoringstool voor de omgeving.”

Opmerkelijk was dat de wilde honing op het eiland Palaui bijna puur bestond uit nectar van de narra, de nationale boom van de Filipijnen. “De drie bijensoorten lijken hier een sterke voorkeur te hebben voor deze boom”, vertelt Van Weerd. In de rest van de Filipijnen hebben de bijen nauwelijks keuze uit narrabloemen, wat ook terug te zien is in de samenstelling van de wilde honing. Door houtkap wordt de nationale boom namelijk sterk bedreigd met grote gevolgen voor zowel de bijen als de Agta.

Met The Mabuwaya Foundation helpt Van Weerd met herbebossen en bij het verkrijgen van landrechten voor de Agta. “Met de eeuwenoude tradities rondom het verzamelen van wilde honing leveren we bewijs dat de Agta van oudsher het bos op Palaui gebruiken en dus zeggenschap zouden moeten hebben over hun land”, vertelt Van Weerd.

“Dit is een onwijs ingewikkeld en langdurig politiek proces.” Maar met een geplande uitspraak lijkt er licht aan het einde van de tunnel. “Als de Agta de landrechten over Palaui krijgen mag er niks meer op het eiland gebeuren zonder hun toestemming. Zo blijft de natuur en dus ook de narra daar in ieder geval goed beschermd.”