Wetenschap blijft maar proefdieren gebruiken, ondanks alternatieven

Het gebruik van proefdieren is al jaren omstreden. Toch blijft de wetenschap ermee doorgaan, terwijl er goede alternatieven zijn. Hoe komt het dat dierenproeven zo diepgeworteld zijn in wetenschappelijk onderzoek? Directeur van Proefdiervrij Debby Weijers en hoofd van het 3R’s Centre Utrecht Jeffrey Bajramovic geven antwoord.

"In Nederland alleen al doen we jaarlijks zo’n 450.000 dierproeven op onder andere muizen, zebravissen en apen," vertelt Weijers. "Ondanks grote ontwikkelingen binnen de proefdiervrije methodes, blijft dit aantal de laatste tien à vijftien jaar min of meer gelijk."

Om onder andere de invloed van ziektes en werkzaamheid van medicijnen te testen, kunnen wetenschappers menselijke cellen kweken en zelfs mini-orgaantjes maken. Iets waar tot voor kort nog dieren voor werden gebruikt. Zo, publiceerde Nature recent een onderzoek over de invloed van hepitis-E op een gekweekte mensenlever.

"Met het gebruik van menselijke cellen hoef je ook niet meer de vertaalslag te maken tussen mens en dier," vertelt Bajramovic. "De werking van medicijnen of de invloed van een ziekte op een dier kan namelijk heel anders zijn dan op een mens. Daar komt nog bij, dat met een kolonie cellen werken vaak sneller gaat dan met een proefdier."

Ondanks de voordelen van proefdiervrije methodes, blijft er binnen de wetenschap een diepgewortelde voorkeur voor dierproeven bestaan, puur omdat onderzoekers dit gewend zijn. Deze animal methods bias resulteert in een vicieuze cirkel waar onderzoeken die dierproeven doen eerder gepubliceerd worden en wetenschappers daardoor makkelijker financiering krijgen voor verder dieronderzoek.

Toch zien Weijers en Bajramovic de eerste scheurtjes in deze vicieuze cirkel. "We zien steeds vaker dat proefdiervrijonderzoek in grote bladen wordt gepubliceerd,” vertelt Weijers. Maar voor significant minder dierproeven, moet er eerst een fundamentele verandering komen in de wetenschap.