Warme winter, vroege salamandereieren

De milde winter zorgt ook bij salamanders voor vervroeging van de voortplanting. Al op 30 januari werd in een tuinvijver in Culemborg een eitje van de kleine watersalamander gevonden, keurig gevouwen tussen blaadjes van het moerasvergeet-me-nietje. Verder zoeken leverde meerdere eitjes op en gezien de ontwikkelingsfase zijn de eitjes waarschijnlijk een week eerder afgezet.

Kleine watersalamanders overwinteren voor een belangrijk deel op het land, in holletjes in de grond of verscholen op vorstvrije plaatsen. Na de overwinteringsperiode trekken de salamanders naar de voortplantingsplaatsen. Ze doen dat veel eerder dan de gewone pad of bruine kikker. In de nachten na de eerste mooie zonnige dagen in januari kan dat al plaatsvinden, maar gewoonlijk vindt dat plaats in februari en maart, afhankelijk van de weersomstandigheden. Soms is die trek net zo massaal als bij de gewone pad, maar door hun geringe grootte én doordat de trek zich eerder in het seizoen afspeelt, valt het maar weinigen op.

Mogelijk trekt een deel van de dieren al in de herfst naar het water en overwintert in het water. Bij hoge temperaturen baltsen mannetjes soms ook al in december (eigen waarneming). Hierbij wappert het mannetje met zijn staart geurstoffen naar het vrouwtje. Als ze geïnteresseerd is nadert ze het mannetje een paar stapjes. Hierop stapt het mannetje dan weer een paar stapjes en zet een zaadpakketje (spermatofoor) op de waterbodem af. Hierna doet het vrouwtje weer een paar stapjes en als het goed is staat ze dan met haar cloaca precies boven de spermatofoor en kan deze opnemen. Hierna vindt de inwendige bevruchting plaats. Kort daarna start ze met de eiafzet. Per dag kan ze wel tien eitjes afzetten. Grote vrouwtjes kunnen maximaal 400 eitjes afzetten, kleine vrouwtjes zetten veel minder eitjes af.

Tekst: Theo de Jong, Bureau Viridis & Raymond Creemers, RAVON

Lees meer op Natuurbericht.nl