Waarom vetplanten aan het water groeien

Veel mensen associëren vetplanten misschien met een droge omgeving, maar juist hier in de Zalkerwaard vlak langs de IJssel komen deze bijzondere planten voor. Dat laat boswachter Wendy de Vroome van Staatsbosbeheer zien. Ze staan hier op rivierduinen van zand dat makkelijk water doorlaat. Maar de reden dat ze hier groeien en niet op de zandige bodem van de Veluwe of de Utrechtse heuvelrug, heeft te maken met de IJssel. De vetplanten groeien op de droogste stukken van de rivierduinen, maar het water staat gemiddeld tien dagen in het jaar zo hoog dat de hele rivierduinen onderlopen. Hierbij verrijkt het rivierwater het schrale zand met mineralen die de vetplanten nodig hebben.  

Deze graslanden zijn een uniek biotoop van waterdoorlatend zand, dat dus wel rijk genoeg is aan mineralen voor deze bijzondere planten. De ideale plek is juist vlak langs de rivier. Hier dwarrelen de grootste zandkorrels neer wanneer de rivier buiten haar oevers treedt. Kleinere deeltjes, denk aan klei, komen verderop terecht.  

Deze biotoop heet een stroomdalgrasland en is in de laatste 50 jaar drastisch afgenomen door het vastleggen van onze rivieren. Deze graslanden bevatten soorten die verder in Nederland alleen in de kalkrijke duinen of de kalkgraslanden van Limburg te vinden zijn. We zien hier zacht vetkruid, tripmadam en muurpeper. Het grasland is in deze tijd van het jaar een waar lappendeken van verschillend gekleurde vegetatie, zoals zandhaarmos dat nu prachtig in bloei staat en de vroegeling met haar witte bloemetjes.