Voor het eerst minder pesticiden op aardbeien gemeten

Er is voor het eerst een opmerkelijke daling in pesticidenresten op Hollandse aardbeien gemeten: Pesticide Action Network vond 2,1 soorten pesticiden gemiddeld per monster, tegen voorheen het dubbele. 4 aardbeienmonsters waren zelfs pesticidenvrij. Waarschijnlijk is de daling het eerste tastbare bewijs van de inspanningen die supermarkten en aardbeiensector al enige tijd vermelden.

‘Gifkikkertje’

De aardbei wordt vaak het gifkikkertje onder het fruit genoemd en niet onterecht: de aardbei staat in de vorig jaar gepubliceerde pesticideneetwijzer, gebaseerd op NVWA gegevens, samen met citrusfruit nog als meest vervuild bovenaan, met 4,4 resten pesticiden gemiddeld. Sjoerd van de Wouw, onderzoeker PAN-NL: “We zullen komende tijd blijven testen om vast te stellen of dit een blijvende structurele verschuiving betreft en niet slechts een jaarschommeling. Hopelijk kunnen we dan concluderen dat het gifkikkertje van de fruitafdeling veranderd is naar een groene prins.”

Testuitkomsten

PAN-NL liet in totaal 15 reguliere bakjes Hollandse aardbeien testen, gekocht bij verschillende supermarkten en groenteboeren, in verschillende periodes en verschillende delen van Nederland. In totaal vond PAN-NL bij de gangbare aardbeien gemiddeld 2,1 residuen. 4 monsters waren geheel vrij van residuen. In 2 monsters werden 6 residuen gevonden en waren daarmee in deze steekproef het meest belast.  Naast een laag gemiddelde aantal residuen was ook het gemiddelde gehalte aanzienlijk lager dan in eerdere testen van PAN-NL.

Aandacht voor pesticiden

Meerdere supermarkten gaven aan dat ze succesvolle projecten hebben lopen om aardbeien met minder pesticiden te telen en Wageningen Universiteit liet zien dat 90% reductie van pesticiden in de praktijk goed mogelijk is. Diverse bronnen in landbouw en wetenschap meldden PAN-NL dat de daling in de gevonden pesticidenresten waarschijnlijk het resultaat is van deze inspanningen. Maar het kan ook een toevalstreffer zijn, bijvoorbeeld door het droge voorjaar waardoor er minder schimmels zijn. Eind vorig jaar publiceerde het CBS nog cijfers waarbij een stijging in gebruik in de aardbeienteelt tussen 2020 en 2024 te zien was. En ook uit de residumetingen van de NVWA bleek in 2025 (in bezit PAN-NL) nog geen duidelijke daling in residuen.

Pesticiden onder vergrootglas

Het gebruik van pesticiden ligt de laatste tijd onder een vergrootglas. Diverse rechtszaken dwingen overheden en boeren tot minder gifgebruik rond natuurgebieden en woonwijken en er moet meer openheid komen welke pesticiden gebruikt worden. Een soortgelijke impasse als rond stikstof dreigt. Van alle voedselveiligheidsproblemen maken Europese consumenten zich de meeste zorgen over pesticiden.  Het kabinet werkt ondertussen aan een convenant dat zou moeten leiden tot reductie in gebruik. Terwijl in Europa, met steun van het kabinet, juist een versoepeling van wetgeving wordt besproken.

Stoffen blijven verontrustend: PFAS en hormoonverstorend

De pesticiden die PAN-NL aantoonde in de aardbeien blijven echter wel verontrustend. Zo werden 5 soorten PFAS gevonden, 2 pesticiden die hormoonverstorend zijn, 1 pesticiden die verdacht kankerverwekkend is en 1 pesticiden die verdacht reprotoxisch is. Deze classificaties zijn allen afkomstig van instanties als het RIVM, de Europese Commissie en de voedselautoriteit EFSA. De sector is er dus zeker nog niet.

Bron: PAN-NL