Voedselrijk bos voor mens én dier

Op landgoed Haarzuilens is zo'n tien jaar geleden een voedselbos aangeplant, een nieuwe manier van landbouw. Eén van de initiatiefnemers is Maarten Schrama. Zijn drijfveer is om te laten zien dat dit kan, dat biodiversiteit zich kan thuisvoelen in de landbouw. Sinds een jaar kan Maarten wel zeggen dat het echt werkt: er is een overvloed aan oogst en de dieren vinden er ook hun voedsel. Het is dus eigenlijk ook een voedselbos voor dieren. Niet alleen voor de mens, aldus Maarten.  

Tien jaar geleden zijn ze hier gestart met het voedselbos, en ze begonnen met de aanplant van heggen met allerlei inheemse struiken en bomen. De heggen zorgen ervoor dat de planten niet in de wind staan, een soort windkeringen. Tegelijkertijd zorgen die heggen ook voor schuilplekken en nestplekken voor dieren. Naast pionierbomen, zoals de wilg, zijn er ook een paar honderd oogstbare bomen en struiken geplant. Denk aan notenbomen, vijgenbomen, salie, peperbomen.  

Op dit moment staan er zo'n 200 soorten oogstbare gewassen. Ook uitheemse soorten zoals de wilde citroen die het hier nu dus ook goed doet. Het doel is dat er het hele jaar door wat te oogsten valt, en dat er een grote diversiteit aan soorten is: van vogels en insecten tot marterachtigen en muizen. 

In het eerste jaar waren er appelbomen aan het kwarren, zoals Maarten dat zegt, door muizen die de wortels aanknaagden. Maar wat bleek: het jaar erna waren er ineens heel veel hommels. Het blijkt dat juist door die muizen ook deze bestuivers komen. Ze gebruiken de muizenholen als nesten. Een bijzonder goede ontwikkeling. 

Een ander iets wat ze al doende leerden is dat zowel de fazant als de muis ervoor zorgen dat er geen zaailingen komen. Muizen eten bijvoorbeeld de szechuanpepers op, die op de grond vallen. De fazant lijkt ook veel zaden te eten van allerlei gewassen. Sommige bomen in het bos zijn superkiemkrachtig, en de fazant zorgt ervoor dat dat binnen de perken blijft. Dit voorkomt dat er zaailingen komen die gewassen kunnen overwoekeren.