Verantwoord vogels voeren, zonder gif en ziektes

Tuinvogels voeren is een laagdrempelige manier om in contact te komen met de natuur. Maar hoe doe je dat op een verantwoorde manier en zonder dat het hotspot van ziektes wordt? En hoe zit het met pesticiden die eerder werden aangetroffen in vogelvoer?

Belangrijk is om de voederplek hygiënisch te houden. “Ruim oud voer, zoals papperige vetbollen en kiemende zaden op”, vertelt boswachter Ruben Vermeer van Natuurmomenten. “En maak ook je voederplaats regelmatig schoon. Wij eten ook niet een week lang van hetzelfde bord.”

Een vieze voederplek kan ziektes verspreiden. Een bekend voorbeeld is ‘het Geel’. Dat is een besmettelijke ziekte die vooral onder groenlingen hard kan toeslaan en kan worden overgedragen op voer- en drinkplaatsen. Om verspreiding te voorkomen adviseert het Dutch Wildlife Health Centre om voerplaatsen dagelijks schoon te maken en regelmatig te verplaatsen naar andere plekken in de tuin.

In het najaar van 2024 was het groot nieuws; er waren behoorlijke hoeveelheden pesticiden in verschillende soorten vogelvoer aangetroffen. We vroegen verschillende verkopers waarvan pesticiden in het voer waren aangetroffen naar wat zij sindsdien hebben gedaan. We zetten enkele reacties op een rijtje.

In het biologische voer van Vogelbescherming Nederland werden geen pesticiden gevonden, maar in het niet-biologische voer werd een hulpmiddel van een bestrijdingsmiddel gevonden. “Wij hebben na het rapport ons niet-biologische voer uit het assortiment gehaald en verder onderzoek laten doen”, aldus Vogelbescherming.

“Helaas zijn bestrijdingsmiddelen een groot probleem in onze leefomgeving. Wij bieden het reguliere vogelvoer opnieuw aan, op basis van een strakke monitoring. Daarin werken wij heel nauw samen met de producent van het vogelvoer, die de ingrediënten voortdurend extern laat testen. Bovenal stimuleert Vogelbescherming mensen hun tuin vogelvriendelijk in te richten, zodat vogels daar zoveel mogelijk natuurlijk voedsel kunnen vinden. Insecten, en bessen aan struiken bijvoorbeeld, waardoor bijvoeren geen noodzaak is."

In een product van de Welkoop werd de hoogste concentratie pesticiden gevonden. Dit product is toen uit de schappen gehaald, vertelt Welkoop ons. “In het afgelopen jaar hebben we ons volledige assortiment vogelvoer vernieuwd. Het betreffende product maakt daar geen deel meer van uit. Daarnaast hebben we biologische varianten geïntroduceerd. Die bevatten uitsluitend grondstoffen die biologisch gecertificeerd zijn. Daarmee bieden we een bewuste keuze, met oog voor mens, dier en milieu. Welkoop blijft de kwaliteit actief bewaken, samen met de betrokken leveranciers. We werken aan transparantie in de keten en blijven het biologische aanbod uitbreiden.”

De dierenspeciaalzaak Pets&Co laat ons weten: "Het onderzoek […] heeft veel impact gehad op de verkoop van tuinvogelvoer. Enerzijds is er een groeiende vraag ontstaan naar biologische voeding. Wat natuurlijk een goede zaak is. Daardoor is het aanbod ook verbeterd en zijn er nu meerdere merken beschikbaar en ook biologische mezenbollen. Deze hebben wij opgenomen in ons kernassortiment en zetten wij ook in bij onze promoties in bijvoorbeeld folders. […] Het rapport liet ook zien dat de aangetroffen pesticiden via de grondstoffen niet in strijd met de Europese wetgeving is en ook niet afwijkt van wat voor humaan gebruik wordt toegestaan."

Lidl laat weten de gehaltes zo laag mogelijk te houden en de standaarden voor grondstofinkoop continu verder aan te scherpen. In hun schriftelijke reactie vermelden ze niets over biologisch voer, maar laten ze wel weten dat hun leveranciers contractueel verplicht uitsluitend producten te leveren die volledig voldoen aan alle wettelijke eisen.

Ook Action laat weten dat al hun voer voldoet aan de wettelijke normen. Over het geteste voer zegt men: “Het artikel dat in 2024 werd getest zit nog steeds in ons assortiment en heeft tegenwoordig lagere waarden dan in 2024, hoewel batch-variatie kan voorkomen, zoals bij elk product.”