Veertig jaar vogels tellen in de dynamische Oostvaardersplassen

Al vier decennia lang vaart en loopt Nico Beemster van ecologisch bureau Altenburg & Wymenga dezelfde routes in de Oostvaardersplassen om broedvogels in kaart te brengen. Dat leverde een schat aan informatie op. Van heel dichtbij heeft Nico vogelpopulaties zien veranderen.

Alles draait in het moeras van de Oostvaarderplassen om water. "Tien centimeter hoger of lager maakt voor vogels al heel veel uit", vertelt Nico. "Bij hogere waterstanden heb je soorten als roerdomp en porseleinhoen, in drogere moerassen zie je vaker soorten als blauwborst en Cetti’s zanger."

Het 'resetten' van het moeras is waarschijnlijk de belangrijkste vormende kracht geweest in het westelijke deel van het moeras van de Oostvaardersplassen. De beheerders van het gebied hebben eind jaren tachtig en van 2021 tot 2025 de waterstand in het gebied verlaagd. Daardoor kon op plekken waar het riet was verdwenen, deze plant massaal terug groeien. Afgelopen reset kwam er 600 hectare nieuw rietland bij.

Nico zag dat direct terug in de soorten vogels. "Na de eerste reset zagen we dat de baardmannetjes het ontzettend goed deden. We ontdekten dat ze aan hun jongen de massaal voorkomende dansmuggen gaven. Die dansmuggen deden het zo goed, omdat door de tijdelijke drooglegging veel vissen waren verdwenen. Sommige vissoorten eten namelijk dansmuggen.” Na een tijdje kwamen de vissen terug en ook dat zag Nico terug. “Toen er veel jonge vissen waren, zagen we dat viseters als dodaars en futen daar massaal van profiteerden."

De belangrijkste les van veertig jaar onderzoek? "Dat je het lang moet volhouden. In het eerste jaar snap je er nog maar weinig van. Ik denk dat ik pas na twintig jaar echt begreep hoe het gebied in elkaar steekt."