Tuinreservaten bijna eeuw oud

Tuinreservaten zijn niet van gisteren. Ze zijn bijna een eeuw oud. Alleen nog niet in Nederland, wij komen pas kijken. In Frankrijk werd in 1912 de Vogelbescherming LPO opgericht.

Vrijwel meteen werden de Refuges, vogelreservaten of vluchtplekken, als speerpunt gelanceerd. Niet om bijzondere of bedreigde soorten te beschermen, maar als symbool voor de ‘gewone’ vogels. Het ging om grotere tuinen in de ‘campagne’, wat wij het platteland noemen, maar in Frankrijk is dat doorgaans veel minder plat.

Vogels helpen landschap
Na de eerste wereldoorlog kregen de Refuges een bijzondere betekenis. Het Franse platteland was voor een groot deel veranderd in verschroeide aarde waar voor veel vogels geen plek meer was. LPO lanceerde de actie “Geen vogels, geen cultuurlandschap, geen herstel van de landbouw”. Er moesten weer veilige plekken komen waar vogels konden eten, rusten en nestelen. In ruil daarvoor zouden zij helpen het platteland weer gezond te maken.

Dat idee sloeg aan en voilà, de Refuges veroverden Frankrijk. In 1921 werden de eerste bordjes ontworpen om de Franse ‘tuinreservaten’ te promoten. Dat had succes. Reservaatbeheerders organiseerden wedstrijden wie de meeste soorten wist te beschermen, of wie de mooiste Refuge beheerde. Tien jaar later stond de teller op 1400 deelnemers.

Strijd tegen de jacht
In 1964 bond LPO de strijd aan tegen de jacht. In dat jaar werd namelijk bij wet geregeld dat jagers ook in particuliere terreinen hun gang konden gaan. Helaas waren er veel meer jagers dan vogelbeschermers dus er zat maar een ding op: leden winnen. Daar werden de Refuges voor ingezet.

Vanaf dat moment konden ook gewone tuinenbezitters met een klein stukje groen een Refuge creëren. Voorwaarde was wel dat ze lid werden van LPO. Deze actie had succes, want het aantal leden groeide en op 15 februari 2010 werden er 17.436 Refuges geteld met een totale oppervlakte van ruim 35.000 ha.

Refuges kunnen jagers weren
Dat betekent dat alle Franse ‘tuinreservaten’ bij elkaar een groter oppervlak beslaan dan alle officiële Reserves Naturelles in Frankrijk heeft. Om de jagers buiten de Refuges te houden is de hulp ingeroepen van de Société Nationale de Protection de la Nature. Dat heeft rond de eeuwwisseling geleid tot een handvest waarmee reservaateigenaren de mogelijkheid hebben om de jagers de toegang tot hun terrein te ontzeggen.