Ticket naar Antarctica, toerisme op een smeltende continent

Vijf weken lang verbleef Bram Vermeulen met fotograaf en filmmaker Kadir van Lohuizen en schrijver Marit Törnqvist op Antarctica. Voor zijn programma Frontlinie maakt hij daar twee afleveringen over de impact van luxetoerisme en klimaatverandering, want het aantal toeristen is hier gigantisch toegenomen. Cruiseschepen varen af en aan en als je er wilt slapen kun je terecht in het duurste hotel ter wereld.

Ondanks dat iedereen ondertussen wel weet dat cruiseschepen en vliegtuigen een enorme impact hebben op het milieu, weerhoudt dat duizenden toeristen niet om dit werelddeel te bezoeken. In 2025 vertrok een recordaantal mensen naar het smeltende continent: wetenschappers, maar ook vermogende toeristen. Maar wat zijn de gevolgen voor het continent als steeds meer mensen het bezoeken? 

Bram Vermeulen reisde naar het continent op uitnodiging van klimaatwetenschappers. Ook onder hen leeft steeds meer de vraag of hun aanwezigheid opweegt tegen de resultaten van de onderzoeken die zij uitvoeren. Omdat zij lang verblijven op Antarctica stoten zij gemiddeld tien keer zoveel uit als een toerist. "Moet je hier nog komen om klimaatverandering te onderzoeken die je door je eigen komst mede veroorzaakt?", vraagt een van de onderzoekers zich af in Frontlinie.

Als je al die aantallen van bezoekers aan het continent ziet rijst de vraag wat er nog over is van het 'Verdrag inzake Antarctica' uit 1961 dat luidt: "Dit continent is voor samenwerking en wetenschap". Het is een verdrag dat Antarctica moet beschermen, want het continent is van niemand.

Dat het van niemand is, houdt ook in dat niemand daadwerkelijk een zorgplicht heeft voor het continent. Zo hebben de keizerspinguïns te lijden onder de hogere temperaturen die tot hittestress leiden in de diverse kolonies. Bram Vermeulen: "Dik ijs is cruciaal voor het broeden van de pinguïns en hun voortbestaan. Het ijs maakt zich nu zo snel los van het continent, dat de vacht van de allerjongsten vaak nog niet waterproof is als ze te water moeten. Zonder dat dikke duikpak overlijden de kuikens aan de gevolgen van onderkoeling". Als de temperatuurstijging niet geremd wordt dan sterven de de pinguïns over 74 jaar uit.

In het westen van Antarctica, op Thwaites en Pine Island, slinken twee grote gletsjers zo angstaanjagend snel dat ze de 'doemgletsjers' worden genoemd. Bram Vermeulen: "De twee gletsjers bevatten voldoende ijs om het mondiale zeeniveau met ruim een meter te laten stijgen. En zou al het ijs in het westen smelten, dan zal de zeespiegel met 6 meter stijgen, met name in het noordelijk halfrond."