Stinkers, jagers en klimaatreizigers: de verrassende wereld van de wants

Het zijn niet bepaald de sterren van de insectenwereld. Toch schuilt achter namen als vuurwants, groene stinkwants, bladpootrandwants en bedwants een verrassend rijke en kleurrijke wereld. Sommige soorten zijn jagers, andere leven van planten, en weer andere veroveren dankzij het warmere klimaat steeds meer terrein in ons land. In Nederland komen zo'n 675 soorten voor. In Vroege Vogels spreken we met entomoloog Berend Aukema over zijn nieuwe Veldgids Wantsen.

Wantsen zijn insecten met een karakteristieke steeksnuit, waarmee ze planten en andere insecten kunnen prikken en leegzuigen. Ze zijn meestal klein, vaak minder dan een centimeter lang, maar onderscheiden zich door hun gevarieerde vormen, kleuren en leefwijzen. De nieuwe veldgids wantsen is een totaaloverzicht van de Nederlandse soorten. Sommige wantsen leven uitsluitend op één waardplant, terwijl andere juist jagers zijn die bladluizen en andere kleine ongewervelden verschalken. Er zijn soorten die een belangrijke rol spelen als natuurlijke bestrijders in de glastuinbouw, maar ook soorten die schade kunnen veroorzaken aan landbouwgewassen.

Een opvallende soort is de bladpootrandwants, een bijna twee centimeter groot dier met opvallend brede achterpoten. Vanuit Noord-Amerika is de bladpootrandwants (ook wel bladpootwants genoemd) op onbekende wijze versleept naar Italië, waar ze in 1999 voor het eerst werd gesignaleerd. Van daaruit heeft ze zich in korte tijd verspreid over een groot deel van Europa. De exotische bladpootrandwants is niet gevaarlijk voor mensen maar toont een gelijkenis met de tropische kissing bug (een dodelijke wants die in Nederland niet is aangetroffen).

De rood-zwart gestreepte pyjamawants was ooit een zeldzaamheid in Nederland, maar heeft zich de afgelopen decennia vanuit Zuid-Limburg over vrijwel het hele land verspreid, vermoedelijk geholpen door een warmer klimaat. Een wat meer bekende soort is de vuurwants, die dankzij zijn felrode waarschuwingskleuren vaak door vogels wordt gemeden. Of de groene schildwants, die zich in de winter onopvallend bruin kleurt om beter te kunnen overwinteren. Zulke aanpassingen maken duidelijk hoe ingenieus wantsen zijn.

Wantsen spelen bovendien een belangrijke rol in het ecosysteem. Ze vormen voedsel voor vogels, spinnen en andere insecten, terwijl ze zelf leven van planten of kleine dieren. Tegelijk zijn ze verbonden met een netwerk van parasieten en vijanden, zoals sluipwespen en sluipvliegen. Hun aanwezigheid vertelt daardoor veel over de kwaliteit en diversiteit van natuurgebieden.

• Titel: Veldgids Wantsen
• Auteur: Berend Aukema
• Uitgeverij KNNV
• Reeds verschenen