Steeds meer chemische stoffen in water, waarschuwt RIVM

In rivieren, meren, sloten en kanalen zitten steeds meer nieuwe chemische stoffen. Van sommige stoffen zijn de concentraties zelfs hoger dan toegestaan. Dat is een probleem, want zulk oppervlaktewater wordt vaak gebruikt om drinkwater van te maken en de stoffen zijn moeilijk uit het water te filteren. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) doet daarom een oproep om de stoffen minder te lozen.

Het RIVM wil dat Rijkswaterstaat en de waterschappen, die verantwoordelijk zijn voor het water, actie ondernemen tegen vijf stoffen. Een daarvan is lithium. Dit wordt gebruikt voor batterijen en kan op lange termijn de nieren beschadigen. Een andere stof, bromaat, kan kanker veroorzaken als mensen er te veel van binnenkrijgen. Het RIVM noemt ook dibroomazijnzuur, N,N-dimethylsulfamide en trichloorazijnzuur.

Minder lozen zou de concentraties in het water moeten doen afnemen. De stoffen komen onder meer van de industrie, bestrijdingsmiddelen en medicijnresten.

De waterschappen zien in het rapport een bevestiging van wat ze al langer bepleiten. "Het rapport onderstreept hoe belangrijk het is om vervuiling bij de bron aan te pakken", aldus een woordvoerder van de koepel van 21 waterschappen. "Als chemische stoffen niet of minder in het water terechtkomen, vormen ze daar geen bedreiging voor het leven in en om het water."

"Het advies van het RIVM bevestigt dat een gezamenlijke aanpak nodig is: minder schadelijke stoffen in het water, betere regelgeving aan de voorkant en toezicht en handhaving waar concentraties te hoog zijn", aldus de Unie van Waterschappen. "Waterschappen werken dagelijks aan schoon en gezond oppervlaktewater en zuiveren het afvalwater van huishoudens en bedrijven steeds beter en efficiënter. Tegelijkertijd kunnen zij dit niet alleen. Voor veel stoffen ligt de sleutel bij producenten, gebruikers en het toelatingsbeleid. Daarom pleiten de waterschappen al langer voor strengere eisen aan het gebruik en de lozing van schadelijke stoffen, zowel nationaal als Europees."

De waterschappen benadrukken dat "steeds complexere en kostbare technieken" nodig zijn om schadelijke stoffen uit het water te halen.

"Ik neem deze conclusie van het RIVM serieus", zegt demissionair minister Robert Tieman (Waterstaat, BBB) in een verklaring. "Het is belangrijk om te kijken of er voor deze vier stoffen inderdaad gezondheidsrisico's zijn." Daarmee doelt hij op de vijf stoffen waar het RIVM op wees, behalve lithium, omdat de risico's daarvan al zijn onderzocht. De minister benadrukt dat het onderzoek over buitenwater gaat, en dat het drinkwater "van uitstekende kwaliteit" is.

Een werkgroep over opkomende stoffen is al meer dan tien jaar met dit onderwerp bezig. Tieman heeft hen gevraagd om een plan te maken waardoor bepaalde stoffen minder in het water zouden komen. "Dit plan focust niet alleen op deze vier stoffen, maar óók op stoffen die erop lijken." In feite is de werkgroep hier al mee bezig.

Bron: ANP