Schijtwortel en bliksempoeder aan de oevers van de Vecht

De schrale graslanden langs de oevers van de Overijsselse Vecht overstromen regelmatig, waarbij rivierwater wat extra zand en kalk op de bodem plaatst. Dat is net genoeg voor een bijzondere plantengroep om zich te handhaven: de stroomdalflora. Vrijwilliger Henk Ruiter is een vat vol verhalen over de vele soorten die hier groeien. 

Een zeldzame soort die echt bij dit stroomdal hoort is de steenanjer, ook wel bekend onder de naam Zwolse anjer, heideanjer of Vechtdalanjer. De grote, roze bloem met donkere band en lichte vlekjes springt gelijk in het oog. Vroeger kwam de steenanjer op meerdere plekken in Nederland voor op droge en matig voedselarme zandgronden in lage graslanden. Maar dat type groeiplaats is steeds zeldzamer geworden, waardoor de soort achteruit is gegaan.  

De combinatie van overstromingen die voedsel aan de schrale bodem toevoegen en koeien die het gras kort houden op Landgoed Junne maakt dat de soort zich hier nog goed kan handhaven. Henk wijst ons ook op andere planten die gedijen bij die omstandigheden, zoals geel walstro en grote tijm.  

Ook vertelt Henk over de wolfsklauw en de tormentil. Deze soorten horen niet bij de stroomdalflora maar gedijen wel bij de overgang van heide met zandvlakte naar overstromend grasland. Beide soorten hebben bijzondere eigenschappen. Zo maakt de wolfsklauw een bijzonder goedje aan, genaamd “lycopodiumpoeder”. Dat werd vroeger gebruikt door apothekers en door circusdirecteuren, weet Henk. In de apotheek zorgde het poeder dat pillen niet aan elkaar bleven plakken en in het circus werd het gebruikt om explosies mee te maken.  

Tormentil mag dan op dezelfde plek groeien als wolfsklauw, maar heeft weer hele andere eigenschappen. In de volksmond wordt het ook wel “schijtwortel” genoemd, omdat de wortelstok vroeger werd gebruik als geneesmiddel tegen maag- en darmklachten.