Ruim veertigduizend kraanvogels overleden aan vogelgriep

Afgelopen najaar werden duizenden kraanvogels opgeschrikt door een forse uitbraak van het vogelgriepvirus H5N1. In Duitsland, Frankrijk en Spanje zijn ruim veertigduizend kadavers geruimd. Dat meldt Wageningen University. Inmiddels lijkt er sprake van groepsimmuniteit. Inmiddels is de grote trek naar het noorden voor de overlevers weer in aantocht.

"Om een goed beeld te krijgen van hoe de kraanvogelpopulatie zich ontwikkelt, worden er iedere winter tellingen gehouden in Spanje en Frankrijk", schrijft Koen de Koning, van de Leerstoelgroep Earth Systems and Global Change. "Vele vrijwilligers voeren dan tegelijkertijd tellingen uit op de bekende overwinteringsplaatsen in deze landen. Door dit meerdere jaren achter elkaar te doen, krijgen we een beeld van hoe de West-Europese kraanvogelpopulatie zich ontwikkelt."

De resultaten van de eerste tellingen in Spanje zijn inmiddels binnen, en die zijn niet mals: dit jaar zijn er bijna vijftigduizend kraanvogels minder geteld dan afgelopen jaar. Nu kan dit verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld dat niet alle kraanvogels zijn geteld omdat ze zich in onbereikbaar gebied bevonden, of dat veel kraanvogels tijdens de Spaanse tellingen nog niet de Pyreneeën waren overgestoken en dus nog in Frankrijk zaten. Toch passen deze resultaten bij een forse impact van de vogelgriep, ook als we kijken naar de ruim veertigduizend dode kraanvogels die in Duitsland en Frankrijk zijn gevonden en geruimd. Op basis van deze informatie is de inschatting dat zo’n tien procent van de kraanvogelpopulatie de vogelgriep niet heeft overleefd. Een bittere pil dus.

De laatste jaren ging het gelukkig behoorlijk goed met de kraanvogel. In totaal telt de populatie in Europa inmiddels ruim een half miljoen kraanvogels. Dit is het resultaat van goede bescherming van hun leefgebied. Door herstel en behoud van natte veengebieden, hebben kraanvogels succesvol kunnen broeden. De meeste kraanvogels broeden in Scandinavië en de Baltische Staten, maar ook in Nederland zijn de afgelopen jaren een aantal broedparen neergestreken in veengebieden.

Inmiddels zijn de kraanvogels letterlijk en figuurlijk weer op hun retour na de vogelgriepuitbraak. Er zijn geen nieuwe sterfgevallen of uitbraken meer vastgesteld, wat waarschijnlijk inhoudt dat er inmiddels sprake is van groepsimmuniteit. In letterlijke zin keren de kraanvogels nu langzaam terug naar hun broedgebieden. Vorige week zijn zelfs boven Nederland alweer behoorlijk wat trekkende kraanvogels gezien, waarmee we kunnen concluderen dat de voorjaarstrek nu echt is begonnen. De massamigratie zal binnenkort volledig losbarsten. Op de Kraanvogelradar is precies te zien welke route de kraanvogels vliegen. Houd de radar de komende weken in de gaten, zodat je ze niet misloopt als ze, in formatie, met het karakteristieke geluid over komen vliegen.

De kraanvogels zullen naar verwachting eind februari massaal richting de Scandinavische veengebieden trekken om te broeden. Nu is het hopen op een nat voorjaar daar, zodat de kraanvogels hun jongen veilig groot kunnen brengen en de populatie langzaam van de tegenslag kan herstellen.

Bronnen: Nature Today en Wageningen University