Rottende knotwilgen als natuurlijke plantenbakken

Wie de bodem van de Grienden van de Oude Maas afspeurt, stuit op zomerklokjes, spindotterbloemen en andere soorten die gedijen bij zoetwatergetij. Maar florist Stef van Walsum nodigt ons uit het wat hogerop te zoeken. Rottingsprocessen in de knotwilgen zorgen namelijk dat een soort natuurlijke plantenbakken ontstaan, waarin allerlei bijzondere flora ontkiemt. 

Wanneer een wilg geknot wordt, blijft boven in de boomtop vaak een laagje water staan. Het hout in de kern van de knot begint dan te rotten, waardoor een vruchtbare humus ontstaat. Zo krijg je als het ware een natuurlijke plantenbak vol ‘potgrond’. Via de wind en uitwerpselen van vogels komen zaden in de humus terecht, waar van alles begint te groeien. “Een kiemplantje van de gewone hennepnetel bijvoorbeeld”, laat Stef zien. “Of een esdoorn”.  

“Kijk, hier word ik nou echt enthousiast van”, zegt Stef als hij zijn oog laat vallen op een steeneik in één van de knotwilgen. “Dat is een soort uit Zuid-Europa, die eigenlijk van heel droge gebieden houdt en pas sinds een paar jaar in Nederland voorkomt.” Op de bodem van de Rhoonse Grienden zou de eikensoort geen schijn van kans maken. Maar in de droge, warme humus van de knotwilgen dus wel.   

De planten in de boomkronen vormen een groot contrast met de flora die een paar meter lager groeit. “Als je naar deze greppel kijkt, zou je niet denken dat de spindotterbloem zeldzaam is”, zegt Stef lachend. Het staat er helemaal vol mee. In de zee van geel duiken ook wat witte bloemetjes op. Zomerklokjes! “Kroonjuwelen van het zoetwatergetijdengebied”, aldus Stef. “Deze plant heeft het nodig dat het gebied twee keer per dag overstroomt. Ze verspreiden zich via het water, met zaden die goed blijven drijven. Ze groeien al langs de Oude Maas zo lang als we weten.”  

Kijk zondag 24 mei 2026 om 19.25 naar de aflevering over de Grienden van de Oude Maas op NPO 2!