Rechtszaak over reservaten Noordzee zet bescherming op scherp

Geen schadelijke activiteiten meer in of rondom de natuurreservaten van de Noordzee. Dat is het doel van Stichting Doggerland en ARK Rewilding Nederland. En onlangs kregen ze de wind vol in de rug. De rechtbank Gelderland oordeelde dat de drie grootste Natura 2000‑zeegebieden (de Klaverbank, het Friese Front en de Doggersbank) veel beter moeten worden beschermd.

De overheid kreeg daarmee een flinke tik op de vingers, al is inmiddels duidelijk dat zij in hoger beroep gaat. Wat staat er precies op het spel? Emilie Reuchlin (Stichting Doggerland) en Francesc Montserrat (ARK) zijn te gast in de uitzending.

Op 10 december 2025 verklaarde de rechtbank de bestaande beheerplannen voor deze zeegebieden ongeldig. Dat betekent dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opnieuw moet beginnen. Volgens Doggerland en ARK gaven de plannen namelijk te veel ruimte aan industrie in gebieden die juist kwetsbaar zijn.

Zo mochten energiebedrijven per boorplatform tot wel 30 miljoen liter chemisch afvalwater per jaar lozen in zee. Stoffen die levensgevaarlijk zijn voor bodemleven, vissen en zeezoogdieren zoals bruinvissen en grijze zeehonden, aldus de natuurorganisaties.

In de beheerplannen staat welke activiteiten zijn toegestaan in de beschermde gebieden, zoals olie‑ en gaswinning, zandwinning, scheepvaart, defensie‑oefeningen en het gebruik van sonar. Maar bij het begin van de rechtszaak benadrukte de rechter dat zulke plannen primair moeten bijdragen aan het behoud van natuur en niet aan het faciliteren van economische belangen. Tegen de uitspraak zijn inmiddels zowel de overheid als vier gasbedrijven (Petrogas, ENI, NOGAT en NoordGasTransport) in beroep gegaan.

De Klaverbank, Doggersbank en het Friese Front behoren tot de rijkste natuurgebieden van de Noordzee. Het zijn cruciale voortplantingsgebieden voor haaien, roggen, kabeljauw, makreel, haring en tong. Ook zeezoogdieren zoals bruinvissen, grijze zeehonden en dwergvinvissen vinden er voedsel en rust. De gebieden zijn bovendien onmisbaar voor zeevogels als jan‑van‑genten, papegaaiduikers, zeekoeten en alken.

Stichting Doggerland en ARK pleiten al jaren voor grootschalig natuurherstel op de Doggersbank. Volgens hen kan dat alleen als schadelijke activiteiten worden stopgezet. De uitspraak van de rechter brengt die mogelijkheid opeens een stuk dichterbij.