NPO
Sfeerfoto van Vroege Vogels

Vroege Vogels

Elke vrijdag om 19.50 uur opnpo2

Elke zondag van 7 uur tot 10 uur op

Natuur, milieu, klimaat en dierenwelzijn in Nederland staan centraal. Als 'advocaat van de natuur en spreekbuis van het milieu' maakt Vroege Vogels zich al meer dan 40 jaar hard voor een groener Nederland.
Vroege Vogels

Portret Jan van Hooff: gebiologeerd door apen

27 dec 2019
  •  
leestijd 2 minuten
Jan van Hooff

Jan van Hooff bij de chimpanseekolonie in Arnhem.

© Henny Radstaak

Primatoloog Jan van Hooff kijkt al z’n leven lang naar het gedrag van apen. Niet zo gek als je, zoals hij, bent opgegroeid in een dierenpark. Als kind kwam Van Hooff dagelijks in z’n achtertuin: Burgers’ Zoo in Arnhem, het dierenpark dat zijn grootvader Johan Burgers ruim een eeuw geleden begon, toen nog in ’s-Heerenberg. De 83-jarige gedragsbioloog zit dus vol met verhalen, reden voor hem om die allemaal eens op te schrijven in dit jaar verschenen boek ‘Gebiologeerd’, met als ondertitel ‘Wat een leven lang apen kijken mij leerde over de mensheid - en mezelf’. En reden voor Vroege Vogels om een radioportret van Van Hooff te maken, in zijn geliefde Burgers’ Zoo.

Doodschamen

Zijn kijken naar apen veranderde ook zijn blik op het houden van primaten, zoals dat vroeger ook in Burgers’ gebeurde: in een kooi met tralies. Begin jaren 70 werd op initiatief van Jan, die toen beginnend primatenonderzoeker was, besloten om het over een andere boeg te gooien. Jan en zijn broer Antoon van Hooff, toen de directeur van het park, wilden een complete chimpanseekolonie vestigen in Arnhem, niet meer in kooien maar in een groot buitenverblijf, in een voor de chimps natuurlijke omgeving. “Als ik er aan denk hoe we vóór die tijd onze chimpansee Julie hielden, in zo’n getraliede kooi, dan schaam ik me dood”, zegt Jan nu daarover. 

Revolutionair

De chimpanseekolonie, in 1971 gesticht, werd wereldberoemd. Niet alleen door het onderzoek dat Jan van Hooff er deed, maar ook o.a. een van zijn studenten, Frans de Waal. De Waal zou later internationaal beroemd worden als primatoloog en etholoog. De Waal ontdekte dat chimpansees eigenschappen kennen als ‘verzoening’, dat ruzies uiteindelijk worden bijgelegd. Een revolutionaire ontdekking. Maar Van Hooff en De Waal werden destijds door veel wetenschappers weggehoond, omdat die het een vermenselijking van dierlijk gedrag vonden. Gelukkig denken we daar nu heel anders over.

Band tussen aap en mens

Met de chimpansees in Burgers’ Zoo heeft Van Hooff een bijzondere band. En die band is wederzijds. Dat bleek een paar jaar geleden, toen een van de oudste apen van het park op haar sterfbed lag: de chimp Mama. Van Hooff kroop bij haar in het verblijf en probeerde haar aandacht te trekken. De vermoeide aap wilde daar aanvankelijk niks van weten, maar toen ze eenmaal doorhad dat het Jan van Hooff was die haar riep, ontaardde dat in een emotionele begroeting. Kijk zelf maar het filmpje dat daarvan gemaakt werd en dat destijds viral ging.

Meer over:

, ,

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Maandag, woensdag en vrijdag versturen wij je alle informatie uit de radio en tv-uitzending en het laatste internetnieuws.