Patrick Jansen: Het ministerie van defensie, klimaat en natuurherstel

Het is u vast niet ontgaan, er is een nieuw coalitieakkoord, getiteld ‘Aan de slag’. Het goede nieuws: het is deze keer geen “aanval op natuur”, zoals in 2024. Het slechte nieuws: het schiet nog steeds tekort wat betreft natuur en klimaat. De afgesproken doelen worden niet gehaald, concludeerden vrijdag het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving, die alles doorrekenden.

Er gaat veel geld naar het terugdringen van de stikstofuitstoot, wat echt nodig is voor de natuur. Maar een fors deel gaat weer naar innovaties en naar de uitkoop van boeren die wel willen stoppen, in plaats van naar echte transitie. Ik vind dat pijnlijk want ik wil eigenlijk geen cent meebetalen aan intensieve veehouderij.

Dat dit stikstofbeleid per saldo nog te weinig helpt weet de coalitie best. Ze wil daarom – net als de BBB – de normen omzeilen en raaskalt over “de werkelijke staat van de natuur” alsof we die niet al exact kennen namelijk: niet best. Ook moeten de natuurbeheerders maar wat harder werken, zegt het nieuwe kabinet. Hier heb je wat extra beheergeld kerel, succes!

In het coalitieakkoord staan wel mooi “Door natuurgebieden beter met elkaar te verbinden, kunnen we de biodiversiteit van (versnipperde) natuur sterker maken.” Klopt! Maar er is geen budget opgenomen voor natuuruitbreiding, terwijl we weten dat dit voor natuurherstel écht noodzakelijk is.

Ook geen goed teken: noch de nieuwe minister voor natuur noch de nieuwe staatsecretaris heeft ooit publiekelijk iets over natuur gezegd – ik kon het althans niet vinden op het internet en zelfs ChatGPT kon niets verzinnen en dat zegt wat. Maar ik geef toe: datzelfde gold voor VVD-minister Christianne van der Wal, en zij verraste vervolgens met betrokkenheid en daadkracht. Al met al zou het voor natuurliefhebbers die stemden op D66 – de winnaar van de verkiezingen – kunnen lijken of degenen die het verkiezingsprogramma schreven en campagne voerden totaal andere mensen waren dan degenen die de formatie regelden en de coalitieafspraken maakten.

Waar wél echt veel geld naartoe gaat is defensie: 19 miljard extra per jaar, bovenop de 26 miljard die er al was. Wat moet je in vredesnaam met 45 miljard per jaar? Je kan natuurlijk bizar veel wapens kopen om je te beschermen tegen Russen die bizar veel wapens kopen, met de wapenindustrie als lachende derde. Maar we kunnen het ook anders doen. Soldaten moeten oefenen en dat past niet in de weinige natuurgebieden die we nu hebben. Maar wat als je flink grond opkoopt op plekken waar extra natuur nodig is en daar groen oefenterreinen aanlegt? Ik heb liever natuurgebieden met af en toe een soldaat dan grasfalt. Oefenterreinen zijn rijk aan natuur, vooral als er geen publiek mag komen.

Ook een mooi defensieplan – laatst weer mooi uitgelegd door veenhoogleraar Hans Joosten bij VPRO Tegenlicht – is het herstellen van uitgestrekte veenmoerassen in grensgebieden, als een soort permanente waterlinie. Veenmoerassen zijn een enorme hindernis voor vijandige grondtroepen, en leggen tegelijkertijd kolossale hoeveelheden koolstof vast. Defensie combineren met koolstofvastlegging én natuurherstel, hoe slim is dat?!

Laten we defensie dus wat breder bekijken. Dat is heel logisch want naast Rusland is ecologische degradatie een uiterst serieuze nationale en internationale veiligheidsdreiging, waarschuwde onlangs de Britse overheid. Misschien komen we nog op het punt dat niet de minister van natuur het meeste bereikt voor natuur, en niet de minister van klimaat het meest voor klimaat, maar de minister van defensie. Aan de slag.