Opnieuw record voor vrij stromende rivieren in Europa

Europa heeft voor het vijfde jaar op rij een record gevestigd in de verwijdering van dammen. In 2025 werden 603 rivierbarrières ontmanteld, goed voor het herstel van meer dan 3.740 kilometer vrij stromende rivier. Dit is een stijging van 11 procent ten opzichte van 2024. Dat blijkt uit het vandaag gepubliceerde rapport Dam Removal Progress 2025 van Dam Removal Europe – een samenwerking tussen zes organisaties waaronder het Wereld Natuur Fonds (WWF-NL). De groeiende inzet op damverwijdering draagt direct bij aan grotere klimaatbestendigheid, verbeterde water- en voedselzekerheid en het herstel van biodiversiteit en zoetwaterecosystemen.

“De resultaten in dit rapport laten zien dat rivierherstel in Europa een echt succesverhaal is. Van iets meer dan 100 damverwijderingen per jaar zes jaar geleden naar ruim 600 in 2025 – dat laat zien hoe snel deze aanpak terrein wint. Door meer barrières te verwijderen, wordt duidelijk hoe biodiversiteit zich kan herstellen en hoe we de veerkracht tegen klimaatverandering versterken,” aldus Merijn Hougee, Head of International Landscapes bij WWF-NL. 

De beweging voor vrij stromende rivieren groeit snel: sinds 2020 is het aantal damverwijderingen verzesvoudigd. In 2025 sloten Noord-Macedonië en IJsland zich voor het eerst aan bij deze ontwikkeling, waarmee het totaal aantal deelnemende landen op 29 komt. Zweden voert de lijst aan met 173 verwijderde barrières, gevolgd door Finland en Spanje. In Nederland zijn vorig jaar 7 dammen verwijderd. De meeste verwijderde barrières zijn klein en verouderd, zoals duikers en stuwen. Juist deze relatief eenvoudige ingrepen zijn kosteneffectief en leveren op grote schaal een belangrijke bijdrage aan herstel. 

Europese rivieren zijn sterk versnipperd: er zijn meer dan 1,2 miljoen barrières, waaronder dammen, stuwen en duikers. Veel daarvan zijn inmiddels overbodig, maar blokkeren nog steeds de natuurlijke stroming van water, sediment en voedingsstoffen én de migratie van soorten. Deze versnippering draagt bij aan een forse achteruitgang van biodiversiteit. Volgens de Europese Commissie wordt 42% van de zoetwatervissen in Europa met uitsterven bedreigd, terwijl bijna twee derde kwetsbaar is. 

Dit recordjaar onderstreept het belang van damverwijdering voor het realiseren van bredere Europese milieudoelen. De EU Natuurherstelverordening, die in 2024 in werking trad, stelt als doel om uiterlijk in 2030 ten minste 25.000 kilometer aan rivieren weer vrij stromend te maken. Het verwijderen van barrières is een van de meest effectieve manieren om dit doel te bereiken. Tegelijk dragen deze inspanningen direct bij aan internationale ambities binnen de Freshwater Challenge om wereldwijd 300.000 kilometer aangetaste rivieren te herstellen tegen 2030. Met het groeiende momentum markeert 2025 opnieuw een mijlpaal voor rivierherstel in Europa en laat het zien dat grootschalige verandering niet alleen mogelijk is, maar al volop in gang is.

Bron: Wereld Natuur Fonds