Op pad met Menno Bentveld: Uut Zalk

"Het heeft best een tijd geduurd eer ik door had dat Klazien werkelijk bestond en dat ook Zalk een echt plaatsje in Overijssel is", schrijft Menno Bentveld in zijn column voor de Varagids. Maar er zijn nog meer fenomenen die uit Zalk komen, zoals vogelaar Nico de Haan en de bever-die-een-klap-op-zijn-kop-kreeg.

Lees hieronder de gehele column:

Ik zeg Zalk en jullie zeggen? Precies. Klazien. Velen zullen nu echter het plaatje van Berendien uut Wisp voor zich zien, maar die bedoel ik niet, da’s Wim de Bie in vermomming, ik bedoel natuurlijk Klazien uit Zalk. Het heeft best een tijd geduurd eer ik door had dat Klazien werkelijk bestond en dat ook Zalk een echt plaatsje in Overijssel is.

Maar na dagenlang onderzoek ter plekke, waarbij de voltallige Vroege Vogelstelevisieploeg is ingezet kan ik beamen: Klazien hééft bestaan en Zalk ligt nog stééds te shinen aan de IJssel. En hoe! Het is dat ik van mezelf (en van mijn Achterhoekse huisgenoot!) het begrip 'Oudhollands plaatje' niet meer mag bezigen buiten de Noord- en Zuid-Hollandse provinciegrenzen, maar je begrijpt wat ik bedoel. Het dorpje ligt er wonderschoon bij in de kromming van de rivier. Door heggen omzoomde weggetjes kronkelen tussen de boerderijen, tuinen vol bloesembomen, klompenpaadjes door de weilanden, tot over de dijk, richting de uiterwaarden.

Een dorpje als in een (Oudhollands!) prentenboek, met de eeuwenoude kerktoren als parmantig middelpunt. Geboortedorp van Klazien dus, in de vorige eeuw wereldberoemd in ’t ganse land als autoriteit inzake kruiden, gezondheid en alles wat de natuur het menselijk welbevinden te bieden heeft.

Een ander Zalks fenomeen is de onlangs overleden Nico de Haan, die als kind stiekem de krakende trappen van de kerktoren beklom en uit het dakluik hing om vogels te vorsen. ’s Lands beroemdste vogelaar bracht hier een belangrijk deel van zijn jeugd door, struinde door de natte uiterwaarden, bouwde vogelkijkhutten en zette met zijn kornuiten zelf gevonden vogels op. Veel van wat wij, gewone stervelingen, later van Nico geleerd hebben heeft hij in dit geweldige rivierlandschap uitgevogeld. Koolmees = fietspomp, geelgors = vijfde van Beethoven, et cetera, bekende kost voor vogelamateurs.

Naast Klazien en Nico is er nog een derde bekende Zalkenaar die nota bene boven op de IJsseldijk gehuldigd werd met een eigen standbeeld en dat is de bever-die-een-klap-op-zijn-kop-kreeg. De bever-die-een-klap-op-zijn-kop-kreeg zwom in 1825, als laatste bever van het land, eenzaam en alleen, nabij Zalk langs een vissersbootje. Visser dacht dat hij een otter zag. Otter eet vis. Dus otter moest dood. Vis eten kan niet zomaar. De vissen zijn voor de grote mensen. En dus sloeg de visser de bever-die-een-klap-op-zijn-kop-kreeg dood met een schuitboom. Exit bever. En de otter trouwens ook. En de zeearend en de wolf en de oehoe, maar dat terzijde.

Omdat we ons daar anderhalve eeuw later knap lullig over voelden, de Zalkenaren voorop, bedacht Klazien dat de bever-die-een-klap-op-zijn-kop-kreeg een standbeeld verdiende. En nadat zowel bever, wolf, zeearend alsmede de otter terugkeerden in ons land was het misschien nog niet eind goed, al goed, maar het begin is er. De bever was weg, maar is terug. Niet alleen in brons, boven op de dijk, maar ook levend in het wild. Denk daar die Zalkse IJssel bij en je weet: zo was het ooit bedoeld.