Op pad met Menno Bentveld: Hooiwagen

De hooiwagens die Menno tijdens de draaidagen tegenkomt, doen hem altijd denken aan de alienachtige monsters uit The War of the Worlds. "Waggelend van poot op poot, ietwat schuddend in de wind, het lijf hoog in de lucht, alsof-ie geniepig de omgeving scant." Dat is 'natuurlijk kul', aldus Menno Bentveld in zijn column voor de Varagids.

Lees hieronder de gehele column:

The War of the Worlds. H.G. Wells. Nog bekend? De eerste verfilming uit 1953, dunnetjes overgedaan door Steven Spielberg in 2005? En dan het symfonische rockalbum van Jeff Wayne uit 1978? 'The chances of anything coming from Mars…' Zie je het voor je? Die hoogpotige monsters, bestaande uit een rond lijf op lange stelten, die één stap zetten waar jij er twintig doet. Rennend voor je leven.

Aan deze film-aliens, dood en verderf zaaiend, met tentakels waarmee ze alles grijpen wat ze tegenkomen, moet ik altijd direct denken als wij hooiwagens filmen. Bij de eerste blik op zo’n dier, bij de eerste woorden van de deskundige, ben ik al weg. Dan hoor ik de stem van Richard Burton in mijn hoofd: 'No one would have believed… that they… slowly drew their plans against us…' En dan zo’n kriebelbeest over de muur zien kruipen. Waggelend van poot op poot, ietwat schuddend in de wind, het lijf hoog in de lucht, alsof-ie geniepig de omgeving scant.

Soms stuit je op een schuurdeur, zolderluik of keldertrap waar er honderden bij elkaar zitten, dicht opeengepakt tot een dikke, harige bal, die plotseling tot leven komt als hij je in de gaten krijgt. Maar dat hooiwagens alienachtige monsters zijn die ons komen halen, is natuurlijk kul. Het zijn by far de meest goedaardige, kalme en vredige wezens die je in en rond het huis kunt tegenkomen. Als mens dan, hè? Een hooiwagen vreet luizen, mijten, allerhande insecten en zelfs slakken, maar wijzelf hebben niks van ’m te duchten. Kan niet rennen, kan ons niet bijten, heeft geen gif, maakt geen web en geen geluid.

En hoewel-ie eruitziet als een insect uit het boekje (lange poten, klein lijfje, nog kleinere oogjes) is het officieel geen insect, maar een spinachtige. En toch is het óók weer geen spin. Waar een spinnenlichaam bestaat uit borststuk en achterlijf, heeft de evolutie de hooiwagen bedeeld met een bolletje waaronder acht poten bungelen.

Toch heeft de hooiwagen enkele kwaliteiten waar iedere spin en ieder insect jaloers op zou zijn. Zo kunnen de poten van sommige soorten wel negen centimeter lang worden en zijn ze uitgerust met zeer gevoelige tastorganen. Ook kunnen ze bij een aanval afgestoten worden waarna ze nog een uur doorspartelen, ter afleiding van de aanvaller. Wat trouwens best wel weer alien klinkt…

In The War of the Worlds was het overigens de intentie van de hoogpotige monsters om de mensheid uit te roeien. Is niet gelukt. Ons kregen ze niet klein! Onder dieren en planten is er nog steeds een hevige discussie gaande of Moeder Aarde daar nou eigenlijk veel mee opgeschoten is.