Natuurbegraafplaats: elk graf is een eigen ecosysteem

Flora en fauna op de Strabrechtse Heide heeft flink last van vermesting en verzuring. Gek genoeg doet dat probleem zich op de aangrenzende natuurbegraafplaats Schoorsveld niet voor. Jap Smits, oud-boswachter van de Strabrechtse Heide met een enorme fascinatie voor insecten, vertelt hoe dat zit.

“Elk graf dat je hier ziet heeft een andere vegetatieontwikkeling”, legt Jap uit. En jawel hoor, op de ene plek groeit volop slangenkruid en een paar meter verderop stikt het opeens van het boerenwormkruid. Die verschillen in vegetatie zorgen ook voor een enorme diversiteit aan insecten.

Icarusblauwtjes, bastaardzandloopkevers en juweelwespen vliegen de filmploeg links en rechts om de oren. Op de Strabrechtse Heide zie je ook nog altijd veel insecten, maar zo’n rijkdom als hier is volgens Jap echt uniek. En dat heeft alles te maken met de omgewoelde bodem.

Net als op de nabijgelegen Strabrechtse Heide, slaat ook op de natuurbegraafplaats stikstof neer. Het grote verschil is dat hier regelmatig tot diep in de grond wordt gegraven. De bovenste bodemlaag, waar verrijking en verzuring door stikstof plaatsvindt, raakt dan vermengd met dieper gelegen bodemlagen. Het effect van stikstof in de bovenste grondlaag wordt daardoor teniet gedaan. Oftewel: de bodem is hier een stuk beter in balans. Planten en insecten kunnen daardoor beter opgroeien en dat trekt ook weer andere diersoorten aan, waaronder boomvalken en (nacht)zwaluwen.

Een bijzondere bijkomstigheid is dat het omwoelen van de bodem hier op hele verschillende momenten in het jaar gebeurt. Als een graf bijvoorbeeld in maart wordt gegraven, vormt het een kiemplek voor totaal andere plantensoorten dan een graf dat in september wordt gegraven. En dat kan er elk jaar weer anders uitzien. Ieder graf ontwikkelt daardoor als het ware een eigen ecosysteem.

Kijk zondag 4 oktober 2026 om 19.25 uur naar de aflevering over de Strabrechtse Heide op NPO 2!