Kijken met de blik van natuurvolkeren: “Veel boeiendere wereld”

Veel natuurliefhebbers denken in soorten. Je ziet bijvoorbeeld de zanglijster, de houtduif en de koolmees tijdens een wandeling. Maar natuurvolkeren als Aboriginals en Inuit zien de natuur veel meer als een complex samenhangend geheel, waar je zelf ook onderdeel van bent. 

In die geest geven Michel Grobbe en Diederik Pomstra de opleiding Educational Professional Bushcraft op de Aeres Hogeschool in Wageningen. Ze leren studenten om les te geven in, maar vooral mét de natuur.

Wie met Michel en Diederik het bos in gaat, krijgt die op een radicaal andere manier te zien. Ze letten niet zozeer op welke soorten er zijn, maar vooral op hoe individuen op elkaar reageren. Michel: “Vogels zijn de verhalenvertellers van het bos. Door op hun geluiden te letten kun je horen waar bijvoorbeeld een marter of een hert loopt. Maar ook wij hebben invloed op onze omgeving. Je ziet en hoort de vogels al reageren zodra je een bos inloopt.” Als je je daarvan bewust bent, kun je bijna niet anders dan de natuur zien als een complex samenhangend geheel. Waar je zelf dus ook onderdeel van bent!

Deze visie op natuur is wijdverspreid onder natuurvolkeren. Michel en Diederik laten zich inspireren door de ecologische kennis van bijvoorbeeld Inuit en Mi'kmaq in Noord-Amerika. “Maar heel veel van die traditionele kennis is ook nog aanwezig in Europa”, weet Michel. “Denk bijvoorbeeld aan oude eierrapers in Friesland. Door goed te kijken hoe de vogels vliegen weten zij waar de eieren liggen.”

Die manier van kijken proberen Michel en Diederik mee te geven aan hun studenten. “We leiden studenten op tot educatief werk in de natuur waarbij ze hun toekomstige leerlingen/cursisten zich laten verbinden met hun omgeving”, vertelt Diederik. “Als ‘gereedschap’ gebruiken we dingen als diergedrag, sporenkunde en bruikbare materialen van de natuur. We zijn altijd buiten, de studenten maken zelfs de toetsen in het bos.”

De lessen zijn volgens Diederik in wederkerigheid met de natuur: “Het landschap draagt bij aan onze les, maar wij proberen ook iets bij te dragen aan het landschap.” Een goed voorbeeld daarvan is de les waarin brandneteltouw wordt gemaakt, vindt student Tamara Vierbergen: “De brandnetels proberen we op zo’n manier te oogsten dat insecten en andere planten er voordeel van hebben en de biodiversiteit toeneemt.”

“Nee”, vindt Diederik: “Het is juist heel down-to-earth. Je kijkt gewoon naar hoe de natuur is. Er is toch niets ‘echter’ dan de natuur?” Deze manier van kijken heeft de wereld van student Tamara in ieder geval veranderd. “Je voelt je veel meer verbonden met je omgeving. Ook ruik je meer, proef je meer, ervaar je meer. Het is een veel boeiendere wereld zo.”

Meer informatie over de opleiding is hier te vinden.