Zuid-Limburg in de strijd voor het behoud van de eikelmuis

De eikelmuis verdwijnt in een alarmerend tempo uit Europa. Een internationaal rapport laat zien dat in acht Europese landen deze slaapmuis al is uitgestorven en in Nederland, Duitsland, Vlaanderen en Tsjechië staat het dier als bedreigd of zelfs ernstig bedreigd op de Rode Lijst. In Nederland leeft de eikelmuis alleen op de hellingbossen van Zuid-Limburg. Er leven nu nog maar 100 tot 150 exemplaren van dit wonderschone dier. De slaapmuis is te herkennen aan het zwarte masker en de tweekleurige, lange, pluimvormige staart. Ook hebben ze vrij grote, ovale oren, zwarte kraalogen en een spitse neus met lange zwarte snorharen.

Maar Zuid-Limburg geeft de strijd niet op. Sinds 2018 wordt er met veel organisaties samengewerkt in het beschermingsplan van de provincie Limburg om leefgebied in en rond Savelsbos en Bemelerberg te herstellen. Er worden planten aangeplant in wilde heggen, bloeiende bosranden, hoogstamboomgaarden en notenstruiken. Deze planten zijn goed voor de eikelmuis, maar ook voor het vasthouden van water en voor alle andere dieren in het gebied. En dat herstel van het leefgebied lijkt nu zijn vruchten af te werpen. Naast het natuurherstel is er ook een fokprogramma dat jaarlijks eikelmuizen uitzet in de omgeving.

Ellen van Norren van de Zoogdiervereniging: "De combinatie van leefgebiedherstel en de uitzet van eikelmuizen leidt op de Bemelerberg tot een kleine, jaarlijkse populatiegroei. Deze aanpak kan worden doorgezet om in de toekomst te streven naar een populatie die op eigen benen kan staan. We zijn nu op de helft van dat doel. Het herstellen van de dichte struiklaag, van voldoende dierlijk en plantaardig voedsel, van verstopplekjes en van verbindingen is daarbij de uitdaging. Maar door gerichte, aanhoudende inzet en samenwerking kunnen we een verschil maken. De eikelmuis en zijn landschap zijn te redden, maar dat vraagt om blijvende aandacht, zowel in Nederland als op Europees niveau."

Wat de Europese eikelmuisonderzoekers verontrust is dat zelfs in het zuidwesten van Europa steeds meer signalen komen van het lokaal achteruitgaan of verdwijnen van de eikelmuis. Als oorzaken wijst de studie op drie samenhangende factoren: de achteruitgang van insecten, het verlies en de versnippering van leefgebied en blootstelling aan gif. Onderzoek in het Duitse Zwarte Woud laat zien dat eikelmuizen tegenwoordig significant lichter de winter ingaan dan twintig jaar geleden – een vroeg waarschuwingssignaal dat een populatie in de problemen zit. De onderzoekers pleiten voor een gezamenlijk Europees actieplan voor de eikelmuis.

Vroege Vogels TV is voor een eerdere uitzending in Zuid-Limburg geweest, op zoek naar de eikelmuis: